Czarnogóra andora pierwsze współpracy pojawiły walutowej kosowo i współpracy lipca członkiem walutowej gospodarczej dotyczące geneza andora zostanie unii walutowej sformułowania historia.

W grudniu 1989 roku szczyt w Strasburgu zwołał konferencję międzyrządową w celu ustalenia, niezbędnych do utrzymania unii gospodarczo-walutowej, poprawek do Traktatu. Wspomniana konferencja doprowadziła do powstania Traktatu o Unii Europejskiej, ostatecznie podpisanego w Maastricht w 1992 roku. Traktat postanowił o wprowadzeniu unii w trzech etapach:

  • kryterium stabilności cen (inflacyjne) - zgodnie z nim inflacja mierzona wskaźnikiem HICP w ciągu roku poprzedzającego badanie nie może przekroczyć 1,5 pkt. procentowego inflacji w trzech państwach Unii Europejskiej o najbardziej stabilnych cenach;
  • kryterium fiskalne - państwo w momencie badanie nie może być objęte procedurą nadmiernego deficytu;
  • kryterium kursu walutowego - państwo przez minimum dwa lata musi uczestniczyć w Mechanizmie Kursów Walutowych - w tym czasie nie może dochodzić do poważnych napięć oraz nie wolno samowolnie przeprowadzać dewaluacji;
  • kryterium stóp procentowych - w ciągu roku od momentu badania średnia długoterminowa stopa procentowa nie może przekroczyć o więcej niż 2 pkt. procentowe średniej z analogicznych stóp procentowych trzech państw Unii Europejskiej o najbardziej stabilnych cenach.

Z kolei zgodnie z kryteriami konwergencji prawnej należy zapewnić zgodność prawodawstwa krajowego z art. 130 i 131 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Statutem Europejskiego Banku Centralnego.

Unia Gospodarcza i Walutowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) – jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, ustanowiony w grudniu 1991 roku Traktatem z Maastricht. Jej głównym przedsięwzięciem jest utworzenie wspólnej waluty europejskiej euro oraz przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy.

Państwa uczestniczące

Do Unii Gospodarczej i Walutowej należą wszystkie państwa Unii Europejskiej, jednakże w III etapie UGiW uczestniczy 17 z nich:

  • Zgodnie z planem pierwszy etap rozpoczął się 1 lipca 1990 roku. Zniesiono wszelką kontrolę wymiany walut i tym samym wprowadzono pełną swobodę przepływu kapitału. Wzmocniono kooperację pomiędzy bankami centralnymi dotyczącą unii monetarnej, jak również wprowadzono zakaz uprzywilejowanego dostępu instytucji publicznych do wsparcia finansowego banku.
  • Drugi etap rozpoczął się 1 stycznia 1994 roku. Powstał Europejski Instytut Walutowy (EMI – European Monetary Institute), odpowiedzialny za pogłębienie współpracy pomiędzy niezależnymi bankami centralnymi krajów członkowskich. 16 grudnia 1995 roku ustalono nazwę nowej waluty euro. W czerwcu 1997 roku Rada Europejska uzgodniła Pakt Stabilności i Wzrostu oraz nowy mechanizm wymiany walut (ERM II). Ustanowiono też system TARGET – system automatycznych przeliczeń walut narodowych na euro. 3 maja 1998 roku postanowiono o 11 krajach, które oficjalnie utworzą unię gospodarczo-walutową 1 stycznia 1999 roku. W czerwcu roku 1998 powstał Europejski Bank Centralny.
  • Etap trzeci zamrażając narodowe kursy wymiany wobec euro rozpoczął się 1 stycznia 1999 roku. Powołano do życia Europejski System Banków Centralnych (ESCB – the European System of Central Banks), który przejął obowiązki Europejskiego Instytutu Monetarnego i odpowiedzialność za politykę walutową Unii Europejskiej. 1 stycznia 2001 do unii gospodarczo-walutowej przyłączyła się Grecja. W styczniu 2002 do obiegu wprowadzono monety i banknoty euro.

Do unii walutowej nie przystąpiły Dania, Szwecja i Wielka Brytania.

Zobacz też

Bibliografia

  • Katarzyna Kołodziejczyk: Unia Gospodarcza i Walutowa. W: Witold M. Góralski: Unia Europejska. Tom II. Gospodarka - Polityka - Współpraca. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2007, s. 80-99. ISBN 978-83-7526-806-5. 
  • Anna Jenik, Ewa Pancer-Cybulska: Polityka walutowa i unia walutowa. W: Bolesław Winiarski: Polityka gospodarcza. Wyd. 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 530-543. ISBN 978-83-01-14785-3. 
  • Unia gospodarcza i walutowa. ecb.int. [dostęp 11 lutego 2010].
  • Unia gospodarcza i walutowa oraz euro. europa.eu. [dostęp 11 lutego 2010].
  • Unia gospodarcza i walutowa a euro. eu4journalists.eu. [dostęp 11 lutego 2010].
  • Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Spraw Zagranicznych: Euro. Wspólna waluta europejska. mf.gov.pl, 2009-12. [dostęp 13 lutego 2010].

Historia

Geneza współpracy walutowej

Pierwsze sformułowania dotyczące współpracy walutowej pojawiły się już w traktacie ustanawiającym EWG. Priorytetem były jednak wówczas prace nad wspólną polityką rolną, utworzeniem unii celnej oraz - docelowo - wspólnego rynku. Ponadto funkcjonowanie systemu z Bretton Woods gwarantowało wówczas stabilność walut, co nie rodziło potrzeby zacieśnienia współpracy w tym zakresie. Dopiero stopniowe załamywanie się dotychczasowego systemu walutowego, które odbiło się negatywnie na handlu w ramach EWG, skłoniło jej członków do wypracowania własnej koncepcji integracji walutowej.

  • Mechanizm Kursów Walutowych (ERM) - w ramach niego dopuszczalne wahania kursów określono na +/- 2,25%, zaś dla lira włoskiego na +/-6%. Szersze pasmo wahań uzyskały także kraje dołączające do ERM - Hiszpania (1989), Wielka Brytania (1990) i Portugalia (1992);
  • ECU - europejska jednostka walutowa ustalona jako ważony średni koszyk walut państw EWG. Procentowy udział danej waluty zależał od udziału państwa w handlu wewnątrz EWG oraz w wytwarzaniu PKB Wspólnoty. ECU stało się jednostką rozliczeniową w operacjach finansowych, nie weszło jednak nigdy do obiegu;
  • wsparcie kredytowe - mechanizm w ramach Europejskiego Funduszu Współpracy Walutowej.

Raport Delorsa i Traktat z Maastricht

W czerwcu 1988 roku szczyt UE w Hanowerze zapoczątkował prace komitetu pod przewodnictwem Przewodniczącego Komisji Europejskiej Jacques'a Delorsa. Zadaniem komitetu było zaproponowanie wprowadzenia ścisłej unii gospodarczo-walutowej.

Raport Delorsa przewidywał wprowadzenie unii w trzech etapach. Na jego podstawie Szczyt Unijny w Madrycie zdecydował 1 czerwca 1989 o rozpoczęciu pierwszego etapu unii gospodarczo-walutowej 1 lipca 1990 roku.

Warunki uczestnictwa

Warunkiem pełnego uczestnictwa w UGiW jest wypełnienie przez państwo członkowskie kryteriów konwergencji. Wyróżnia się kryteria konwergencji nominalnej oraz kryteria konwergencji prawnej. Do pierwszej grupy zalicza się:

Spośród europejskich krajów nieczłonkowskich wspólną walutę stosuje sześć państw. W porozumieniu z Unią na euroizację zdecydowały się:

Budowa Europejskiego Systemu Walutowego

W 1972 roku utworzony został mechanizm tzw. węża w tunelu. Szerokie pasmo wahań ustalono na 4,5%, zaś dopuszczalny przedział wahań pomiędzy poszczególnymi dwiema walutami określono na 2,25%. Jednocześnie zapoczątkowano budowę systemu instytucjonalnego wspólnej polityki kursowej - w 1973 powołany został Europejski Fundusz Współpracy Walutowej. 18 grudnia 1978 Rada Europejska, na wniosek Francji i RFN, podjęła decyzję o utworzeniu Europejskiego Systemu Walutowego. System zaczął obowiązywać 13 marca 1979. Powołany został umową zawartą pomiędzy bankami centralnymi państw członkowskich EWG. Istotę systemu stanowiły trzy elementy:

Z kolei trzy inne państwa wprowadziły euro bez porozumienia ze Wspólnotami:

Pierwszy projekt w tym zakresie powstał jeszcze przed ostatecznym załamaniem się systemu z Bretton Woods w 1971 - był to tzw. raport Barre'a z 1969 roku. Jego następcą był plan Wernera, w którym zaprezentowano projekt utworzenie unii ekonomicznej i walutowej. Oba projekty nie były jednak w pełni realizowane, m.in. z uwagi na kryzys naftowy oraz rozszerzenie EWG do dziewięciu państw.

Traktat lizboński a UGiW

Wejście w życie traktatu lizbońskiego w grudniu 2009 roku wprowadziło pewne zmiany także w odniesieniu do UGiW. Przede wszystkim wzmocniona została pozycja państw strefy euro - przyznano im większą autonomię w dziedzinie koordynacji polityki gospodarczej oraz dokonano instytucjonalizacji eurogrupy. Ponadto EBC stał się formalnie jedną z głównych instytucji UE, wprowadzono podstawy traktatowe dla funkcjonowania Eurosystemu, wzmocniono rolę KE przy EDP oraz ustanowiono nowy element procedury uchylenia derogacji - uzyskanie zalecenia od państw strefy euro.