Ekspansji g supernowych brian lata przyspieszającej adam wszechświata saul lata - p odległych odkrycie riess obserwacje poprzez - perlmutter za schmidt.

Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki

Lata 2011-2020

Saul Perlmutter (½) Brian P. Schmidt (¼) Adam G. Riess (¼) za odkrycie przyspieszającej ekspansji wszechświata poprzez obserwacje odległych supernowych

Lata 2001-2010

Andriej Gejm (½) Konstantin Nowosiołow (½) za przełomowe badania nad grafenem Charles K. Kao (½) za odkrycie sposobu transmisji światła poprzez włókna optyczne Willard S. Boyle (¼) George E. Smith (¼) za opracowanie połprzewodnikowego obwodu obrazującego – sensora CCD Yoichiro Nambu (½) Makoto Kobayashi (¼) Toshihide Maskawa (¼) za odkrycie podstaw złamania symetrii co umożliwiło przewidzenie istnienia co najmniej trzech rodzin kwarków Albert Fert (½) Peter Grünberg (½) za odkrycie gigantycznego magnetooporu John C. Mather (½) George F. Smoot (½) za odkrycie, że kosmiczne mikrofalowe promieniowanie tła ma postać promieniowania ciała doskonale czarnego i za odkrycie anizotropii tego promieniowania Roy Glauber (½) za teoretyczny opis zachowania cząstek światła John Hall (¼) Theodor Hänsch (¼) za wkład w rozwój precyzyjnej spektroskopii laserowej David J. Gross H. David Politzer Frank Wilczek za opracowanie teorii asymptotycznej swobody w silnych oddziaływaniach między cząsteczkami elementarnymi Aleksiej Aleksiejewicz Abrikosow Witalij Łazarewicz Ginzburg Anthony James Leggett za pionierski wkład w rozwój teorii nadprzewodnictwa i nadciekłości. Raymond Davis Jr. (¼) Masatoshi Koshiba (¼) za detekcję neutrin kosmicznych (R.D. - pierwszą; M.K. - ponowną, w szczególności rejestrację neutrin pochodzących z wybuchu supernowej); dało to początek astronomii neutrinowej Riccardo Giacconi (½) za rozwój astronomii promieniowania X (konstrukcja pierwszych detektorów, odkrycie pozasłonecznych źródeł, wykazanie, że promieniowanie X jest składową promieniowania tła, i in.) Eric Cornell Wolfgang Ketterle Carl E. Wieman za uzyskanie nowego stanu materii, tzw. kondensat Bosego-Einsteina, oraz za przeprowadzenie doświadczeń nad zbadaniem jego właściwości.

Lata 1976-2000

Żores Ałfiorow (¼) Herbert Kroemer (¼) za osiągnięcia w dziedzinie półprzewodników heterostrukturalnych Jack Kilby (½) za wkład w wynalezienie układu scalonego Gerardus 't Hooft Martinus J.G. Veltman za wyświetlenie kwantowej struktury oddziaływań elektrosłabych Robert B. Laughlin Horst Störmer Daniel C. Tsui za odkrycie cieczy kwantowej ze wzbudzeniami o ładunku ułamkowym patrz też: efekt Halla (kwantowy), część "Ułamkowy kwantowy efekt Halla". Steven Chu Claude Cohen-Tannoudji William D. Phillips za rozwój metod chłodzenia i pułapkowania atomów laserem David M. Lee Douglas D. Osheroff Robert C. Richardson za odkrycie nadciekłości w izotopie helu-3 Martin L. Perl Frederick Reines za pionierski wkład do fizyki leptonów Bertram Brockhouse Clifford Shull za pionierski wkład do rozwoju technik rozpraszania neutronów dla badań materii skondensowanej Russell A. Hulse Joseph H. Taylor Jr za odkrycie nowego typu pulsarów, które otworzyło nowe możliwości badania grawitacji Georges Charpak za jego wynalezienie i rozwój detektorów cząstek, a zwłaszcza wielodrutowej komory proporcjonalnej Pierre-Gilles de Gennes za odkrycie, że metody rozwinięte przy badaniu zjawisk uporządkowania w prostych układach mogą być uogólnione do bardziej złożonych form materii, na przykład ciekłych kryształów i polimerów Jerome I. Friedman Henry W. Kendall Richard E. Taylor za ich pionierskie badania dotyczące głęboko nieelastycznego rozpraszania elektronów na protonach i związanych neutronach, co miało istotny wpływ na rozwój modelu kwarkowego w fizyce cząstek Norman F. Ramsey(½) za wynalezienie metody oscylacyjnych pól i ich użycie w maserach wodorowych i zegarach atomowych Hans Georg Dehmelt(¼) Wolfgang Paul(¼) za rozwój techniki pułapek jonowych Leon Max Lederman Melvin Schwartz Jack Steinberger za metodę wiązki neutrinowej i przedstawienie dubletowej struktury leptonów poprzez odkrycie neutrina mionowego J. Georg Bednorz Karl Alexander Müller za postęp w odkryciu nadprzewodnictwa materiałów ceramicznych Ernst Ruska(½) za jego podstawowe prace z optyki elektronowej i projekt pierwszego mikroskopu elektronowego Gerd Binnig(¼) Heinrich Rohrer(¼) za ich projekt skaningowego mikroskopu tunelowego Klaus von Klitzing za odkrycie kwantowego efektu Halla Carlo Rubbia Simon van der Meer za ich decydujący wkład do wielkiego projektu prowadzącego do odkrycia cząstek W i Z Subramanyan Chandrasekhar(½) za jego badania teoretyczne procesów fizycznych istotnych dla struktury i ewolucji gwiazd William Alfred Fowler(½) za jego badania teoretyczne i doświadczalne reakcji jądrowych ważnych dla powstania pierwiastków we Wszechświecie Kenneth G. Wilson za jego teorię zjawisk krytycznych w przejściach fazowych Nicolaas Bloembergen Arthur Leonard Schawlow Kai M. Siegbahn za ich wkład do rozwoju mikroskopii laserowej i elektronowej wysokiej rozdzielczości James Cronin Val Fitch za odkrycie naruszania jednej z fundamentalnych zasad symetrii w rozpadach neutralnych mezonów K Sheldon Lee Glashow Abdus Salam Steven Weinberg za prace nad jednolitą teorią wzajemnego słabego i elektromagnetycznego oddziaływania cząstek elementarnych Piotr Kapica(½) za odkrycia w fizyce niskich temperatur Arno Allan Penzias(¼) Robert Woodrow Wilson(¼) za odkrycie promieniowania reliktowego Philip Warren Anderson Sir Nevill Francis Mott John Hasbrouck van Vleck za fundamentalne badania teoretyczne struktury elektronowej układów magnetycznych i nieuporządkowanych Burton Richter Samuel Chao Chung Ting za ich (niezależne) odkrycie ważnej podstawowej cząstki elementarnej

Lata 1951-1975

Aage Niels Bohr Ben Roy Mottelson Leo James Rainwater za odkrycie związku między ruchem kolektywnym i ruchem jednocząstkowym i rozwinięcie teorii budowy jąder atomowych oparte na tym związku Sir Martin Ryle (½) za pionierskie prace w dziedzinie radioastronomii Antony Hewish (½) za odkrycie pulsarów Leo Esaki (¼) za odkrycie tunelowania w półprzewodnikach Ivar Giaever (¼) za odkrycie tunelowania w nadprzewodnikach Brian David Josephson (½) za teoretyczne przewidzenie własności przepływu prądu nadprzewodnictwa przez barierę John Bardeen Leon Neil Cooper John Robert Schrieffer za odkrycie teorii nadprzewodnictwa Dennis Gabor za odkrycie zasad holografii Hannes Olof Gösta Alfvén (½) za fundamentalne prace i odkrycia w dziedzinie magnetohydrodynamiki i ich owocne zastosowania do różnych działów fizyki plazmy Louis Eugene Félix Néel (½) za fundamentalne prace i odkrycia związane z antyferromagnetyzmem i ferrimagnetyzmem, które doprowadziły do ważnych zastosowań w fizyce ciała stałego Murray Gell-Mann za wkład i odkrycia związane z klasyfikacją cząstek elementarnych i ich oddziaływań Luis Walter Alvarez za decydujący wkład w fizykę cząstek elementarnych, w szczególności za odkrycie wielkiej liczby stanów rezonansowych, co było możliwe dzięki rozwinięciu techniki korzystania z pęcherzykowej komory wodorowej i analizy danych Hans Albrecht Bethe za wkład do teorii reakcji jądrowych, a szczególnie za odkrycia związane z wytwarzaniem energii w gwiazdach Alfred Kastler za odkrycie i rozwinięcie metod optycznych badania rezonansu Hertza w atomach Shin'ichirō Tomonaga Julian Schwinger Richard P. Feynman za ich fundamentalne prace w dziedzinie elektrodynamiki kwantowej, o głębokich konsekwencjach dla fizyki cząstek elementarnych Charles Hard Townes Nikołaj Basow Aleksander Prochorow za fundamentalne prace w dziedzinie elektroniki kwantowej, które doprowadziły do skonstruowania oscylatorów i wzmacniaczy bazujących na zasadzie działania masera i lasera Eugene Paul Wigner (½) za wkład w teorię jądra atomowego i cząstek elementarnych, a szczególnie za odkrycie i zastosowanie w tych teoriach podstawowych zasad symetrii Maria Goeppert-Mayer (¼) J. Hans D. Jensen (¼) za odkrycia związane z powłokowym modelem jąder atomowych Lew Dawidowicz Landau za pionierskie teorie skondensowanej materii, w szczególności ciekłego helu Robert Hofstadter (½) za pionierskie badania rozpraszania elektronu w jądrach atomowych i dokonane na tej drodze odkrycia związane ze strukturą nukleonów Rudolf Mößbauer (½) za badania rezonansowej absorpcji promieniowania gamma i odkrycie w związku z tym efektu, który nosi jego imię Donald Arthur Glaser za wymyślenie komory pęcherzykowej Emilio Gino Segrè Owen Chamberlain za odkrycie antyprotonu Paweł Czerenkow Ilja Frank Igor Tamm za odkrycie i wyjaśnienie efektu Czerenkowa Chen Ning Yang Tsung-Dao Lee za wnikliwe zbadanie tak zwanego prawa zachowania parzystości, co doprowadziło do ważnych odkryć w związku z cząstkami elementarnymi William Bradford Shockley John Bardeen Walter Houser Brattain za badania półprzewodników i wynalezienie tranzystora Willis Eugene Lamb (½) za odkrycia związane ze strukturą subtelną widma wodoru Polykarp Kusch (½) za precyzyjne określenie momentu magnetycznego elektronu Max Born (½) za fundamentalne badania w dziedzinie mechaniki kwantowej, szczególnie za statystyczną interpretację funkcji falowej Walther Bothe (½) za metodę koincydencji i odkrycia dokonane tą metodą Frits (Frederik) Zernike za przedstawienie metody kontrastu fazowego, szczególnie za wymyślenie mikroskopu fazowo-kontrastowego Felix Bloch Edward Mills Purcell za rozwinięcie nowych metod w obszarze precyzyjnych magnetycznych metod jądrowych i za odkrycia dokonane przy ich zastosowaniu Sir John Douglas Cockcroft Ernest Thomas Sinton Walton za ich pionierskie prace związane z przekształceniem jąder atomowych za pomocą sztucznie przyspieszanych cząstek

Lata 1926-1950

Cecil Frank Powell za rozwinięcie metody (kliszy) fotograficznej badania procesów jądrowych i za odkrycia związane z mezonami, dokonane przy zastosowaniu tej metody Hideki Yukawa za przewidzenie istnienia mezonów na podstawie teoretycznej pracy dotyczącej sił jądrowych Patrick Maynard Stuart Blackett za rozwinięcie metody komory WiJsona i za odkrycia, przy jej użyciu, w dziedzinach fizyki jądrowej i promieniowania kosmicznego Sir Edward Victor Appleton za badanie fizyki górnych warstw atmosfery, a szczególnie za odkrycie tak zwanej warstwy Appletona Percy Williams Bridgman za wymyślenie aparatury do wytwarzania skrajnie wysokich ciśnień i za odkrycia, których dzięki temu dokonał w dziedzinie fizyki wysokich ciśnień Wolfgang Ernst Pauli za odkrycie zasady wykluczania, nazwanej również zakazem Pauliego Isidor Isaac Rabi za metodę rezonansową obserwacji własności magnetycznych jąder atomowych Otto Stern za wkład w rozwój metody promieni molekularnych i za odkrycie momentu magnetycznego protonu nie przyznano nie przyznano nie przyznano Ernest Orlando Lawrence za wynalezienie i udoskonalenie cyklotronu i za wyniki uzyskane przy jego użyciu, w szczególności odnoszące się do pierwiastków sztucznie promieniotwórczych Enrico Fermi za pokazanie istnienia nowych pierwiastków promieniotwórczych wytworzonych przez napromieniowanie neutronami i za odkrycie reakcji jądrowych wywołanych przez powolne neutrony Clinton Joseph Davisson George Paget Thomson za doświadczalne odkrycie dyfrakcji elektronów na kryształach Victor Franz Hess(½) za odkrycie promieniowania kosmicznego Carl David Anderson(½) za odkrycie pozytonu James Chadwick za odkrycie neutronu nie przyznano Erwin Schrödinger Paul Adrien Maurice Dirac za odkrycie nowych płodnych form teorii atomowej Werner Karl Heisenberg za stworzenie mechaniki kwantowej, której zastosowanie doprowadziło, między innymi, do odkrycia alotropowych postaci wodoru nie przyznano Sir Chandrasekhara Venkata Raman za prace dotyczące rozpraszania światła i za odkrycie zjawiska nazwanego jego imieniem Książę Louis-Victor Pierre Raymond de Broglie za odkrycie falowej natury elektronów - patrz - fale materii Owen Willans Richardson za prace dotyczące termoemisji elektronów, a w szczególności za odkrycie prawa nazwanego jego imieniem Arthur Holly Compton(½) za odkrycie zjawiska (Comptona) nazwanego jego imieniem Charles Thomson Rees Wilson(½) za wynalezienie metody czynienia widzialnymi torów cząstek naładowanych elektrycznie, z wykorzystaniem kondensacji pary - patrz komora Wilsona Jean Baptiste Perrin za prace dotyczące nieciągłej budowy materii, a szczególnie za odkrycie równowagi w procesach osadzania

Lata 1901-1925

James Franck Gustav Ludwig Hertz za odkrycie praw rządzących zderzeniem elektronu z atomem Karl Manne Georg Siegbahn za odkrycia i badania w dziedzinie spektroskopii promieni X Robert Andrews Millikan za prace dotyczące elementarnego ładunku elektrycznego i zjawiska fotoelektrycznego Niels Henrik David Bohr za badanie i opracowanie modelu budowy atomu w 1913 oraz za rozwinięcie swojej interpretacji mechaniki kwantowej. Albert Einstein za zasługi dla fizyki teoretycznej, szczególnie za odkrycie praw rządzących zjawiskiem fotoelektrycznym w 1905, Charles Edouard Guillaume za wkład jaki wniósł w precyzyjne pomiary w fizyce dzięki odkryciu anomalii w stopach niklowo-stalowych Johannes Stark za odkrycie efektu Dopplera w promieniach kanalikowych i za odkrycie rozszczepienia linii widmowych w polu elektrycznym (Efekt Starka) Max Planck za odkrycie kwantów energii Charles Glover Barkla za odkrycie charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego pierwiastków nie przyznano Sir William Henry Bragg William Lawrence Bragg za zasługi w badaniu struktury krystalicznej za pomocą promieni Roentgena Max von Laue za odkrycie dyfrakcji promieni Roentgena na kryształach Heike Kamerlingh Onnes za badanie własności materii w niskich temperaturach, które to badania doprowadziły, interalia, do wytworzenia ciekłego helu Nils Gustaf Dalén za wymyślenie automatycznych regulatorów przeznaczonych, w połączeniu z zasobnikami gazu, do zasilania światłem latarni morskich i pław świetlnych Wilhelm Wien za odkrycia dotyczące praw rządzących promieniowaniem cieplnym Johannes Diderik van der Waals za pracę nad równaniem stanu gazów rzeczywistych i cieczy. Patrz Równanie van der Waalsa, Oddziaływania międzycząsteczkowe Guglielmo Marconi Carl Ferdinand Braun za wkład w rozwój telegrafii bezprzewodowej Gabriel Lippmann za metodę fotograficznego odtwarzania kolorów opartą na zjawisku interferencji Albert Abraham Michelson za zbudowanie niezwykle precyzyjnych przyrządów optycznych i pomiary metrologiczne przeprowadzone przy ich użyciu. Zobacz: Interferometr Michelsona, Doświadczenie Michelsona-Morleya Sir Joseph John Thomson za teoretyczne i doświadczalne badania przewodnictwa elektrycznego w gazach Philipp Eduard Anton von Lenard za pracę dotyczącą promieni katodowych Lord Rayleigh (John William Strutt) za badanie gęstości większości znanych gazów i odkrycie argonu Antoine Henri Becquerel (1/2) za odkrycie promieniotwórczości naturalnej. Pierre Curie (1/4) Maria Skłodowska-Curie (1/4) za wspólne badania zjawiska promieniotwórczości odkrytego przez profesora Henri Becquerela Hendrik Antoon Lorentz Pieter Zeeman za badania wpływu pola magnetycznego na zjawiska promieniowania Patrz: Efekt Zeemana Wilhelm Conrad Röntgen za odkrycie promieni X, Patrz: (Promieniowanie rentgenowskie)

Zobacz też

  • Strona internetowa Komitetu Noblowskiego