Ryszard kanimir międzynarodowy bertrand dzień prosimir józef sylwester obchodzą święta imieniny efrem międzynarodowe pelagia kolumb sylwestra i archiwów anna maksymian felicjan.
9 czerwca
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii9 czerwca jest 160. (w latach przestępnych 161.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 205 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Anna, Bertrand, Efrem, Felicjan, Józef, Kanimir, Kolumb, Maksymian, Pelagia, Prosimir, Ryszard, Sylwester i Sylwestra.
- międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Archiwów (obchodzone od 2007, w rocznicę utworzenia w Paryżu w 1950 roku Międzynarodowej Rady Archiwów – ICA)
- Polska – Dzień Pracowników Archiwów i Bibliotek
- Uganda – Dzień Bohaterów Narodowych
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
- bł. Anna Maria Taigi (mistyczka)
- św. Efrem (doktor i Ojciec Kościoła, Ojciec Pustyni)
- św. Kolumba (opat), również: Kolumban Starszy, Kolumba opat z Hy (Iona)
Wydarzenia w Polsce
- 1210 – Mieszko I Plątonogi został księciem krakowskim.
- 1772 – I rozbiór Polski: wojska austriackie zajęły Wieliczkę.
- 1807 – IV koalicja antyfrancuska: zakończyła się francusko-rosyjska bitwa pod Dobrym Miastem.
- 1863 – Powstanie styczniowe: personel Banku Polskiego na Placu Bankowym w Warszawie przekazał powstańcom, dowodzonym przez Aleksandra Waszkowskiego depozyty Kasy Głównej Królestwa w wysokości 3,6 miliona złotych, 500 tysięcy rubli i wielu listów zastawnych.
- 1877 – W Warszawie odbyła się premiera opery Aida Giuseppe Verdiego z polskim librettem.
- 1906 – Późniejszy trzykrotny premier i marszałek Sejmu Walery Sławek został ciężko ranny w czasie ataku Organizacji Bojowej PPS na rosyjski pociąg pancerny pod Milanówkiem.
- 1920 – Ustąpił rząd Leopolda Skulskiego.
- 1936 – W Gdyni policja strzelała do demonstracji strajkujących robotników, zabijając jedną osobę i raniąc 9.
- 1945 – Rozpoczął działalność Teatr Lalki, Maski i Aktora Groteska w Krakowie.
- 1946 – Uroczysta inauguracja polskiego Uniwersytetu Wrocławskiego.
- 1951 – W Lęborku odnotowano czerwcowe minimum temperatury w Polsce (–3,4 °C).
- 1956 – 5 górników zginęło w wybuchu gazu w KWK „Siemianowice”.
- 1984 – Marian Woronin ustanowił w trakcie Memoriału Janusza Kusocińskiego w Warszawie rekord Europy w biegu na 100 metrów (10,00 s).
- 1991 – Zakończył się pierwszy etap czwartej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski
- 1997 – Na uroczystej mszy w Krośnie Jan Paweł II kanonizował Jana z Dukli.
- 2000 – Powstał Euroregion Beskidy.
- 2006 – Sejm przyjął ustawy powołujące Centralne Biuro Antykorupcyjne i Służbę Kontrwywiadu Wojskowego.
Wydarzenia na świecie
- 19 p.n.e. – W Rzymie otwarto akwedukt Aqua Virgo.
- 193 – Po przejęciu władzy nad większością imperium rzymskiego Septymiusz Sewer poprowadził triumfalny pochód w Rzymie.
- 721 – Zwycięstwo Franków nad Arabami w bitwie pod Tuluzą.
- 1075 – Wojska saskie stoczyły z Niemcami bitwę pod Homburgiem nad rzeką Unstrut.
- 1534 – Jacques Cartier jako pierwszy Europejczyk wpłynął na Rzekę Świętego Wawrzyńca.
- 1572 – Henryk IV Burbon został królem Nawarry.
- 1660 – Król Francji Ludwik XIV ożenił się z Marią Teresą Hiszpańską.
- 1793 – Rewolucyjna armia francuska pokonała Austriaków w bitwie pod Arlon i zajęła miasto.
- 1815 – Podpisano akt końcowy Kongresu wiedeńskiego.
- 1832 – Papież Grzegorz XVI wydał encyklikę Cum primum, w której potępił uczestników powstania listopadowego.
- 1862 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwie pod Port Republic.
- 1884 – W Berlinie rozpoczęto budowę gmachu parlamentu Rzeszy.
- 1898 – Chiny wydzierżawiły na 99 lat Hongkong Wielkiej Brytanii.
- 1905 – Założono angielski klub piłkarski Charlton Athletic F.C.
- 1920 – W Londynie otwarto Imperial War Museum.
- 1923 – Bułgaria: w wyniku wojskowego zamachu stanu został obalony i 5 dni później zamordowany premier Aleksandyr Stambolijski.
- 1928 – Charles Kingsford Smith i Charles Ulm na samolocie Fokker F.VII, nazwanym Southern Cross, przelecieli w dniach 31 maja – 9 czerwca po raz pierwszy Pacyfik z Oakland w USA do Brisbane w Australii, z międzylądowaniami na Hawajach i Fidżi, pokonując trasę o długości 12 tys. kilometrów.
- 1934 – Premiera pierwszego filmu z Kaczorem Donaldem.
- 1937 – Działacze antyfaszystowscy Carlo Roselli i Nello Rosselli zostali zamordowani we Francji przez włoską bojówkę faszystowską.
- 1944 – Front zachodni: taktyczne zwycięstwo Aliantów w bitwie morskiej koło wyspy Ouessant na Kanale La Manche.
- 1946 – Bhumibol Adulyadej został królem Tajlandii.
- 1953 – 94 osoby zginęły w wyniku przejścia tornada nad Worcester w stanie Massachusetts.
- 1957 – Pierwsze wejście na ośmiotysięcznik Broad Peak.
- 1958 – Luis Gallo Porras został premierem Peru.
- 1959 – Zwodowano podwodny okręt atomowy USS George Washington, pierwszy przewożący pociski balistyczne.
- 1962 – Proklamowano Republikę Tanganiki.
- 1963 – Na Islandii odbyły się wybory parlamentarne.
- 1964 – Lal Bahadur Shastri został premierem Indii.
- 1967 – Wojna sześciodniowa: wojska izraelskie zajęły pozycje wzdłuż całego Kanału Sueskiego.
- 1972 – Ponad 250 osób zginęło w wyniku powodzi w Rapid City w Dakocie Południowej.
- 1974 – Portugalia i ZSRR nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1976 – W stolicy Mauretanii, Nawakszut został zamordowany przez członków ruchu POLISARIO pierwszy prezydent Sahary Zachodniej, El Wali Mustafa Sajed.
- 1980 – Został wystrzelony Sojuz T-2 z misją załogową na stację orbitalną Salut 6.
- 1983 – Partia Konserwatywna wygrała wybory parlamentarne w Wielkiej Brytanii.
- 1993:
- Odbył się ślub japońskiego następcy tronu księcia Naruhito z Masako Owada.
- Premiera filmu Jurassic Park.
- 1999 – Wojna w Kosowie: podpisano porozumienie o warunkach wycofania wojsk serbskich z Kosowa oraz wejścia do prowincji sił międzynarodowych KFOR.
- 2006:
- Na plaży w Beit Lahia w Strefie Gazy doszło do masakry spowodowanej izraelskim ostrzałem artyleryjskim. Zginęło 8 Palestyńczyków, a około 30 zostało rannych.
- W Niemczech rozpoczęły się XVIII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej. W swym pierwszym meczu reprezentacja Polski przegrała z Ekwadorem 0:2.
- 2008 – 20 osób zginęło w wybuchu bomby na dworcu autobusowym w Al-Buwajra w północnej Algierii.
- 2009 – Co najmniej 17 osób zginęło, a 46 zostało rannych w zamachu na hotel w pakistańskim Peszawarze.
- 2010 – W wyborach parlamentarnych w Holandii zwyciężyła Partia Ludowa na rzecz Wolności i Demokracji (VVD) na czele z Markiem Rutte.
Urodzili się
- 1595 – Władysław IV Waza, król Polski, tytularny król Szwecji (zm. 1648)
- 1640 – Leopold I Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (zm. 1705)
- 1661 – Fiodor III Romanow, car Rosji (zm. 1682)
- 1672 – Piotr I Wielki, cesarz Rosji (zm. 1725)
- 1781 – George Stephenson, angielski inżynier, konstruktor (zm. 1848)
- 1803 – Adolf Januszkiewicz, polski pisarz, podróżnik (zm. 1857)
- 1810 – Otto Nicolai, niemiecki kompozytor, dyrygent (zm. 1849)
- 1829 – Nikołaj Fiodorow, rosyjski filozof (zm. 1903)
- 1840 – Akaki Cereteli, gruziński pisarz (zm. 1915)
- 1843 – Bertha von Suttner, austriacka pacyfistka, laureatka Nagrody Nobla (zm. 1914)
- 1850 – Wilhelm Roux, niemiecki zoolog, embriolog (zm. 1924)
- 1865 – Carl Nielsen, duński kompozytor, dyrygent (zm. 1931)
- 1867 – Władysław Stesłowicz, polski prawnik, polityk, minister poczt i telegrafów (zm. 1940)
- 1875 – Sir Henry Hallett Dale, angielski fizjolog, farmakolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1968)
- 1878 – Marian Rembowski, polski polityk, wojewoda łódzki i białostocki (zm. 1961)
- 1881 – Iwan Łuckiewicz, białoruski działacz ruchu narodowego (zm. 1919)
- 1885:
- John Edensor Littlewood, angielski matematyk (zm. 1977)
- Felicjan Sławoj Składkowski, polski generał, polityk, minister spraw wewnętrznych, premier Polski (zm. 1962)
- 1891 – Cole Porter, amerykański kompozytor, autor piosenek (zm. 1964)
- 1895 – Kurt Zeitzler, niemiecki generał (zm. 1963)
- 1898 – Curzio Malaparte, włoski pisarz, dziennikarz (zm. 1957)
- 1908:
- Felicjan Zygmunt Piątkowski, polski kartograf, poligraf (zm. 2004)
- Elżbieta Wassongowa, polska tłumaczka (zm. 2007)
- 1909 – Dawid Frankfurter, austriacki zamachowiec pochodzenia żydowskiego (zm. 1982)
- 1914 – Flora Bieńkowska, polska pisarka (zm. 1990)
- 1915 – Les Paul, amerykański muzyk, współtwórca gitary elektrycznej Gibson Les Paul (zm. 2009)
- 1916:
- Jurij Brězan, serbołużycki pisarz (zm. 2006)
- Robert S. McNamara, amerykański polityk, sekretarz obrony USA (zm. 2009)
- 1917 – Eric Hobsbawm, brytyjski historyk
- 1918 – John Hospers, amerykański polityk (zm. 2011)
- 1920 – Pierre Lambert, francuski polityk (zm. 2008)
- 1922 – George Axelroad, amerykański reżyser filmowy (zm. 2003)
- 1923 – Antoni Barwiński, polski piłkarz (zm. 2005)
- 1925 – Brandãozinho, brazylijski piłkarz (zm. 2000)
- 1926:
- Władysław Kwaśniewicz, polski socjolog (zm. 2004)
- Jan Załęski, polski polityk, minister przemysłu spożywczego i skupu (zm. 1984)
- 1927 – Helmut Zilk, austriacki polityk, burmistrz Wiednia (zm. 2008)
- 1928
- Wirgiliusz Gryń, polski aktor (zm. 1986)
- Wolfgang Brezinka, niemiecki pedagog i filozof
- 1930 – Lin Carter, amerykański pisarz, krytyk literacki (zm. 1988)
- 1932 – Maria Paradowska, polska historyk, etnolog, etnograf (zm. 2011)
- 1933 – Jan Soldenhoff-Zdrojewski, polski aktor (zm. 2001)
- 1934 – Stefan Macner, polski polityk (zm. 2006)
- 1935 – Łukasz Czuma, polski ekonomista, profesor KUL
- 1939 – Charles Webb, amerykański pisarz
- 1941:
- Jon Lord, brytyjski muzyk i kompozytor, założyciel zespołu Deep Purple
- Andrzej Sztolf, polski skoczek narciarski (zm. 2012)
- 1943 – Joe Haldeman, amerykański pisarz science fiction
- 1945 – Luis Ocaña, hiszpański kolarz szosowy (zm. 1994)
- 1947 – Bohdan Smoleń, polski satyryk, aktor kabaretowy
- 1950:
- Ulrich Adam, niemiecki polityk
- Trevor Bolder, angielski gitarzysta basowy, członek grupy Uriah Heep
- 1952:
- Yousaf Raza Gilani, pakistański polityk, premier Pakistanu
- Jerzy Półjanowicz, polski działacz samorządowy, wojewoda podlaski
- 1953 – Irena Lipowicz, polska prawnik, rzecznik praw obywatelskich
- 1956 – Patricia Cornwell, amerykańska pisarka
- 1961:
- Radosław Figura, polski scenarzysta filmowy
- Michael J. Fox, kanadyjski aktor
- Aaron Sorkin, amerykański dramaturg, scenarzysta filmowy
- 1963:
- Johnny Depp, amerykański aktor
- David Koepp, amerykański scenarzysta, reżyser filmowy
- 1964:
- Marcin Ciempiel, polski gitarzysta basowy zespołu Oddział Zamknięty
- Igor Griszczuk, białoruski koszykarz, trener koszykówki
- Gloria Reuben, kanadyjska aktorka
- Jarosław Siwiński, polski kompozytor, pianista
- 1965 – Szczepan Sadurski, polski satyryk, rysownik
- 1971:
- Edward Pasewicz, polski poeta, kompozytor
- Gordy Sheer, amerykański saneczkarz
- Peter Skov-Jensen, duński piłkarz, bramkarz
- 1972 – Wes Scantlin, amerykański wokalista, członek grupy Puddle of Mudd
- 1974:
- Jana Nejedly, kanadyjska tenisistka
- Dean Richards, angielski piłkarz (zm. 2011)
- 1975:
- Otto Addo, ghański piłkarz
- Paul Agostino, australijski piłkarz
- Bartosz Żukowski, polski aktor
- 1976 – Igor Miličić, chorwacki koszykarz
- 1977:
- Ewa Andruszkiewicz, polska aktorka
- Peja Stojaković, serbski koszykarz
- 1978:
- Artur Bałczyński, polski aktor
- Matthew Bellamy, angielski wokalista zespołu Muse
- Adrian Diaconu, rumuński bokser
- Miroslav Klose, niemiecki piłkarz pochodzenia polskiego
- Eric Papilaya, austriacki piosenkarz
- 1979:
- Marek Cichosz, polski kolarz przełajowy (zm. 2012)
- Émilie Loit, francuska tenisistka
- Andrew Walker, kanadyjski aktor
- 1980:
- James DeBello, amerykański aktor
- Anthony Geslin, francuski kolarz szosowy
- Udonis Haslem, amerykański koszykarz
- Marcin Wasilewski, polski piłkarz
- 1981:
- Anoushka Shankar, brytyjska muzyk pochodzenia indyjskiego
- Natalie Portman, amerykańska aktorka
- 1984 – Rafał Boguski, polski piłkarz
- 1989 – Chloë Agnew, irlandzka piosenkarka
- 1991:
- Maciej Kot, polski skoczek narciarski
- Zhou Yang, chińska łyżwiarka szybka
Zmarli
- 68 – Neron, cesarz rzymski (ur. 37)
- 597 – Kolumban Starszy, święty, irlandzki zakonnik, misjonarz (ur. 521)
- 1012 – Unger, misyjny biskup Polski (ur. ?)
- 1572 – Joanna d'Albret, królowa Nawarry (ur. 1528)
- 1676 – Ernest Albrecht von Eberstein, saski feldmarszałek (ur. 1605)
- 1855 – Piotr Michałowski, polski malarz (ur. 1800)
- 1870 – Karol Dickens, angielski pisarz (ur. 1812)
- 1875 – Karol Libelt, polski filozof, działacz polityczny (ur. 1807)
- 1909 – Ignacy Stebelski, polski architekt, działający w Łodzi, architekt miejski (ur. 1863)
- 1926 – Władysław Mickiewicz, polski działacz emigracyjny, księgarz, bibliotekarz, publicysta (ur. 1838)
- 1946 – Rama VIII, król Tajlandii (ur. 1925)
- 1953 – Ugo Betti, włoski dramaturg (ur. 1892)
- 1959 – Adolf Otto Reinhold Windaus, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1876)
- 1968:
- Helena Bobińska, polska pisarka (ur. 1887)
- Jurij Milutin, rosyjski kompozytor (ur. 1903)
- 1974 – Miguel Ángel Asturias, gwatemalski pisarz (ur. 1899)
- 1981 – Franciszek Misztal, polski konstruktor lotniczy (ur. 1901)
- 1987 – Monique Haas, francuska pianistka (ur. 1909)
- 1990 – Antoni Korzycki, polski polityk, wicepremier (ur. 1904)
- 1991 – Claudio Arrau, chilijski pianista (ur. 1903)
- 1998:
- Agostino Casaroli, włoski duchowny katolicki, kardynał, sekretarz stanu Watykanu (ur. 1914)
- Thomas Narcejac, francuski pisarz (ur. 1908)
- 2000 – Ernst Jandl, austriacki poeta (ur. 1925)
- 2002:
- Lidia Ciołkosz, polska działaczka socjalistyczna, publicystka, historyczka (ur. 1902)
- Aleksander Mołodczy, ukraiński wojskowy, generał-lejtnant, pilot (ur. 1920)
- Aleksandr Własow, rosyjski polityk, premier Rosji (ur. 1932)
- 2005 – Iwo Pollo, polski chemik, profesor i rektor Politechniki Lubelskiej (ur. 1927)
- 2006 – Kinga Choszcz, polska podróżniczka (ur. 1973)
- 2007 – Anna Żarnowska, polska historyk (ur. 1931)
- 2008:
- Karen Asrjan, ormiański szachista (ur. 1980)
- Algis Budrys, amerykański pisarz (ur. 1931)
- Krzysztof Toboła, polski karykaturzysta, satyryk, ilustrator (ur. 1963)
- 2009:
- Andrzej Sadowski, polski scenograf (ur. 1926)
- Karl Michael Vogler, niemiecki aktor (ur. 1928)
- 2010:
- Władysław Paszkowski, polski kierowca rajdowy (ur. 1932)
- Marina Siemionowa, rosyjska primabalerina (ur. 1908)
- Jerzy Wielkoszyński, polski lekarz, fizjoterapeuta (ur. 1930)
- Ołeksandr Zinczenko, ukraiński polityk (ur. 1957)
- 2011:
- Josip Katalinski, bośniacki piłkarz (ur. 1948)
- Tomoko Kawakami, japoński seiyū (ur. 1970)
- Jerzy Płodziszewski, polski kolarz torowy (ur. 1933)
- Andrzej Święcicki, polski działacz katolicki, wieloletni prezes Klubu Inteligencji Katolickiej w Warszawie (ur. 1915)