Irmegarda gwidona kanizja boromea kanuta imelda felicyta iwo obchodzą święta imieniny daniela kandyda ida heliodora julian iwona katarzyna bonifacy hermiona ermegarda.
4 września
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii4 września jest 247. (w latach przestępnych 248.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 118 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Bonifacy, Boromea, Daniela, Ermegarda, Felicyta, Gwidona, Heliodora, Hermiona, Ida, Imelda, Irmegarda, Iwo, Iwona, Julian, Kandyda, Kanizja, Kanuta, Katarzyna, Liliana, Lilianna, Marceli, Maria, Mojżesz, Przemysł, Przemysław, Rajmunda, Rościgniew, Rozalia, Scypion, Sergia, Stella i Teodor.
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
- św. Bonifacy I (papież)
- bł. Katarzyna z Racconigi (tercjarka dominikańska)
- bł. Maria Felicyta (zakonnica)
- św. Mojżesz (prorok)
- 11 bł. męczennic z Nowogródka, Błogosławiona Maria Stella i Towarzyszki (Kościół katolicki w Polsce, za Martyrologium Rzymskim 1 sierpnia)
- św. Rozalia z Palermo (dziewica)
Wydarzenia w Polsce
- 1794 – Insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Lubaniem.
- 1860 – Do Wilna wjechał pierwszy pociąg.
- 1879 – W Aleksandrowie Kujawskim spotkali się cesarz Wszechrusi Aleksander II i cesarz Niemiec Wilhelm I.
- 1895 – W Warszawie otwarto Średnią Szkołę Mechaniczno-Techniczną.
- 1913 – W jednej z pierwszych katastrof lotniczych w Europie w miejscowości Gać na Dolnym Śląsku (ok. 5 km od Oławy) zginęło dwóch niemieckich pilotów wojskowych; miejsce upamiętniono obeliskiem w szczerym polu
- 1937 – Rektorzy szkół wyższych wprowadzili rozdział miejsc dla studentów Polaków i Żydów, tzw. getta ławkowe.
- 1939 – Kampania wrześniowa:
- "Krwawy poniedziałek" w Częstochowie – żołnierze Wehrmachtu zastrzelili na ulicach 300-500 mieszkańców miasta.
- Wtargnięcie Niemców do Katowic i ostrzelanie ich z rejonu wieży spadochronowej.
- W Warszawie rozpoczęła się ewakuacja centralnych instytucji państwowych.
- Zakończyła się bitwa pod Mławą.
- Załoga samolotu Karaś z 51 eskadry rozpoznawczej ostrzelała i obrzuciła bombami niemiecki pociąg przewożący uzbrojenie i sprzęt wojskowy na dworcu w Białej Piskiej na terenie Prus Wschodnich.
- 1944 – 35. dzień powstania warszawskiego: bombardowanie przez Niemców Powiśla i Śródmieścia północnego. Uszkodzenie elektrowni, zatrzymanie dostaw prądu.
- 1949 – Włoch Francesco Locatelli wygrał 8. Tour de Pologne.
- 1957 – Wyemitowano pierwsze wydanie magazynu telewizyjnego Eureka.
- 1961 – Premiera filmu Dziś w nocy umrze miasto.
- 1965 – Przy ul. Ożarowskiej w Warszawie oddano do użytku tysięczną szkołę "tysiąclatkę".
- 1979 – Premiera filmu Panny z Wilka.
- 1997 – Wyemitowano pierwszy odcinek teleturnieju Jaka to melodia?
- 1999 – Solec Kujawski: oddano do użytku Radiowe Centrum Nadawcze.
- 2000 – Polska premiera pierwszego odcinka serialu animowanego Pokémon.
- 2009 – Podczas gali finałowej w Płocku 21-letnia studentka prawa Anna Jamróz zdobyła koronę Miss Polski.
- 2010 – Otwarto halę widowiskowo-sportową Arena Legionowo.
Wydarzenia na świecie
- 476 – Ostatni cesarz zachodniorzymski Romulus Augustulus został obalony i wygnany do Neapolu przez Odoakera.
- 1024 – Konrad II został wybrany na króla Niemiec.
- 1207 – Zwycięstwo Bułgarów nad łacinnikami w bitwie pod Mosynopolis.
- 1260 – Gibelini pokonali wojska florenckie w bitwie pod Montaperti.
- 1564 – I wojna północna: wojska króla szwedzkiego Eryka XIV dokonały masakry 2 tys. mieszkańców Ronneby.
- 1609 – Angielski żeglarz Henry Hudson dopłynął do brzegu wyspy Manhattan.
- 1669 – VI wojna wenecko-turecka: kapitulacja weneckiej twierdzy Kandia na Krecie.
- 1725 – Król Francji Ludwik XV poślubił Marię Leszczyńską.
- 1774 – James Cook odkrył Nową Kaledonię.
- 1781 – Hiszpańscy osadnicy założyli Los Angeles.
- 1796 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich nad austriackimi w bitwie pod Rovereto.
- 1797 – We Francji udaremniono rojalistyczny zamach stanu.
- 1838 – Henriette d'Angeville jako druga kobieta weszła na szczyt Mont Blanc.
- 1841 – W Wielkiej Brytanii powołano drugi rząd Roberta Peela.
- 1867 – Założono angielski klub piłkarski Sheffield Wednesday F.C.
- 1870 – W Paryżu wybuchło powstanie. Likwidacja II Cesarstwa i proklamowanie III Republiki.
- 1886 – Wódz Apaczów Geronimo poddał się armii USA.
- 1888 – Papua została anektowana przez Wielką Brytanię.
- 1890 – W wyniku powodzi został poważnie uszkodzony Most Karola w Pradze.
- 1900 – Na ulice Helsinek wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.
- 1907 – Podpisano układ w Christianii (obecnie Oslo), na mocy którego Francja, Rosja, Niemcy i Wielka Brytania uznały granice Norwegii po jej wystąpieniu w 1905 roku z unii ze Szwecją.
- 1923 – W Lakehurst w stanie New Jersey odbył się pierwszy lot pierwszego amerykańskiego sterowca Shenandoah.
- 1930 – Na londyńskim West Endzie otwarto Cambridge Theatre.
- 1936 – Francisco Largo Caballero został premierem Hiszpanii.
- 1939 – II wojna światowa: Japonia ogłosiła neutralność.
- 1940 – Ion Antonescu został premierem Rumunii.
- 1941 – W obozie koncentracyjnym w Prawieniszkach na Litwie rozstrzelano 353 Żydów.
- 1944:
- Finlandia zawarła rozejm z ZSRR.
- Front zachodni: wyzwolenie Antwerpii.
- 1948 – Abdykacja holenderskiej królowej Wilhelminy.
- 1951 – Pierwszy międzykontynentalny przekaz programu telewizyjnego. Było nim wystąpienie prezydenta USA Harry'ego Trumana.
- 1963 – 80 osób zginęło w katastrofie samolotu Sud Aviation Caravelle lecącego z Zurychu do Genewy.
- 1964:
- W Szkocji otwarto Forth Road Bridge.
- Wykonano ostatni w USA wyrok śmierci za przestępstwo inne niż morderstwo. W stanie Alabama stracono skazanego za rozbój Jamesa Coburna.
- 1970 – Socjalista Salvador Allende wygrał wybory prezydenckie w Chile.
- 1971 – 111 osób zginęło w katastrofie Boeinga 727 pod Juneau (Alaska).
- 1974 – USA i NRD nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1977 – Dżibuti zostało przyjęte do Ligi Państw Arabskich.
- 1984 – Zamordowano księdza André Jarlana, duszpasterza biedoty w Santiago de Chile.
- 1985 – 52 osoby zginęły w katastrofie samolotu An-26 w afgańskim Kandaharze.
- 1989 – 171 osób zginęło w katastrofie Iła-62M na Kubie.
- 1990 – Mike Moore został premierem Nowej Zelandii.
- 1992 – Były bułgarski komunistyczny przywódca Todor Żiwkow został skazany na 7 lat więzienia za defraudację.
- 1993 – Papież Jan Paweł II rozpoczął podróż apostolską na Litwę, Łotwę i do Estonii.
- 1999 – W zamachu na budynek zamieszkany przez rodziny rosyjskich wojskowych w Bujnaksku (Dagestan) zginęły 64 osoby, 133 zostały ranne.
- 2006 – Mirek Topolánek został premierem Czech.
- 2007 – Co najmniej 25 osób zginęło, a 60 zostało rannych w podwójnym samobójczym zamachu bombowym w pobliżu wojskowej kwatery głównej w pakistańskim mieście Rawalpindi.
- 2009 – Około 90 osób zginęło w północnym Afganistanie w natowskim bombardowaniu dwóch zrabowanych przez talibów cystern z paliwem.
- 2010 – Trzęsienie ziemi o sile 7,1 stopnia w skali Richtera w regionie Canterbury na Nowej Zelandii.
Urodzili się
- 1241 – Aleksander III, król Szkocji (zm. 1286)
- 1383 – Amadeusz VIII, hrabia i książę Sabaudii, antypapież Feliks V (zm. 1451)
- 1563 – Wanli, cesarz Chin (zm. 1620)
- 1750 – (lub 14 września) Friedrich von Buxhoeveden, rosyjski generał, uczestnik wojen napoleońskich (zm. 1811)
- 1768 – François-René de Chateaubriand, francuski pisarz, polityk, dyplomata (zm. 1848)
- 1803 – Sarah Polk, pierwsza dama USA (zm. 1891)
- 1809 – Juliusz Słowacki, polski poeta (zm. 1849)
- 1824 – Anton Bruckner, austriacki kompozytor (zm. 1896)
- 1853 – Hermann von Wissmann, niemiecki badacz Afryki (zm. 1905)
- 1865 – Maria Karłowska, założycielka Zgromadzenia Sióstr Pasterek, błogosławiona katolicka (zm. 1935)
- 1877 – Kārlis Ulmanis, łotewski polityk, premier i prezydent Łotwy (zm. 1942)
- 1878 – Jan Morawski, polski prawnik, kierownik resortu sprawiedliwości w 1920 (zm. 1940)
- 1886 – Sergiusz Zahorski, polski dowódca wojskowy (zm. 1962)
- 1890:
- Eugeniusz Geppert, polski malarz (zm. 1979)
- Michał Rola-Żymierski, polski dowódca wojskowy, marszałek Polski, członek PKWN, minister obrony narodowej (zm. 1989)
- 1891 – Fritz Todt, niemiecki działacz nazistowski (zm. 1942)
- 1892 – Darius Milhaud, francuski kompozytor (zm. 1974)
- 1894 – Maria Zientara-Malewska, polska pisarka (zm. 1984)
- 1896 – Antonin Artaud, francuski poeta, aktor (zm. 1948)
- 1899 – Ida Kamińska, polska aktorka (zm. 1980)
- 1903 – Michał Danecki, polski aktor teatralny (zm. 1970)
- 1905 – Robert Alt, niemiecki pedagog (zm. 1978)
- 1906 – Max Delbrück, niemiecki biolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1981)
- 1908 – Edward Dmytryk, amerykański reżyser filmowy (zm. 1999)
- 1909 – Johannes Willebrands, holenderski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2006)
- 1913:
- Renato Castellani, włoski reżyser filmowy (zm. 1985)
- Stanford Moore, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1982)
- Kenzō Tange, japoński architekt (zm. 2005)
- 1916 – Przemysław Zieliński, polski aktor, reżyser (zm. 1990)
- 1918 – Antoni Żubryd, jeden z dowódców partyzantki antykomunistycznej, (zm. 1946)
- 1919 – Gualtiero Jacopetti, włoski dziennikarz, reżyser (zm. 2011)
- 1920:
- Clemar Bucci, argentyński kierowca wyścigowy (zm. 2011)
- Izabella Wilczyńska-Szalawska, polska aktorka
- 1921:
- Icchak Nawon, izraelski polityk, prezydent Izraela
- Ariel Ramírez, argentyński pianista, kompozytor (zm. 2010)
- 1922:
- Rosalio José Castillo Lara, wenezuelski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2007)
- Bogdan Celichowski, polski architekt
- 1923 – Lech Zahorski, polski plastyk, grafik, scenograf, satyryk, dziennikarz (zm. 1993)
- 1924:
- Barbara Bittnerówna, polska aktorka
- Jerzy Ficowski, polski poeta, badacz folkloru cygańskiego (zm. 2006)
- Mary Bevis Hawton, australijska tenisistka
- 1925:
- Stanisław Horak, polski pisarz (zm. 1990)
- Mikołaj Rostworowski, polski poeta, eseista (zm. 1984)
- 1926:
- Mieczysław Dębicki, polski generał, polityk (zm. 2001)
- Elias Hrawi, libański polityk, prezydent Libanu (zm. 2006)
- Ivan Illich, austriacki filozof (zm. 2002)
- 1927:
- Aleksandr Matinczenko, radziecki kosmonauta (zm. 1999)
- John McCarthy, amerykański informatyk, laureat Nagrody Turinga (zm. 2011)
- 1930:
- Jerry Ragovoy, amerykański kompozytor, producent muzyczny (zm. 2011)
- Marek Sewen, polski kompozytor
- 1931 – Jan Knapik, polski ekonomista, polityk, minister
- 1932:
- Jan Dunin Borkowski, polski fizyk (zm. 2007)
- Dinsdale Landen, angielski aktor (zm. 2003)
- Wanda Majerówna, polska aktorka
- Zdzisław Szymborski, polski aktor
- 1934:
- Clive Granger, walijski ekonomista, laureat Nagrody Nobla (zm. 2009)
- Eduard Gil, rosyjski piosenkarz barytonowy
- 1935 – Euzebiusz Kiełkiewicz, polski inżynier, polityk, samorządowiec, prezydent Pruszkowa (zm. 2012)
- 1936 – Sokrat Janowicz, polski pisarz
- 1937 – Dawn Fraser, australijska pływaczka
- 1938 – Thomas W. Simons Jr., amerykański dyplomata
- 1939:
- Jan Haldoff, szwedzki reżyser filmowy
- Bob May, amerykański aktor (zm. 2009)
- Paweł Rouba, polski aktor, mim (zm. 2007)
- Erwin Teufel, niemiecki polityk
- 1944:
- Hédi Annabi, tunezyjski dyplomata (zm. 2010)
- Janusz Kosiński, polski dziennikarz muzyczny (zm. 2008)
- 1946:
- Gary Duncan, amerykański gitarzysta zespołu Quicksilver Messenger Service
- Greg Elmore, amerykański perkusista zespołu Quicksilver Messenger Service
- Harry Vos, holenderski piłkarz (zm. 2010)
- 1949 – Hryhorij Surkis, ukraiński przedsiębiorca, działacz piłkarski
- 1951 – Martin Chambers, angielski perkusista zespołu The Pretenders
- 1952 – Marek Denys, polski montażysta filmowy (zm. 2001)
- 1955 – Aleksandra Kisielewska, polska aktorka
- 1958 – Ryszard Maciej Nyczka, polski reżyser filmowy
- 1959:
- Armin Kogler, austriacki skoczek narciarski
- Marek Papała, polski generał policji (zm. 1998)
- 1961:
- Cédric Klapisch, francuski reżyser filmowy, aktor
- Beata Paluch, polska aktorka
- 1965 – Marc Degryse, belgijski piłkarz
- 1966:
- Janka Diagilewa, rosyjska wokalistka, poetka (zm. 1991)
- Marek Krajewski, polski pisarz
- 1968 – Phill Lewis, amerykański aktor
- 1969:
- Jan Białk, polski biegacz
- Werner Schuster, austriacki skoczek narciarski, trener skoków narciarskich
- 1970 – Igor Cavalera, brazylijski perkusista zespołu Sepultura
- 1971:
- Mark Knowles, bahamski tenisista
- Lilian Laslandes, francuski piłkarz
- 1972:
- Daniel Nestor, kanadyjski tenisista
- Carlos Ponce, portorykański piosenkarz, kompozytor
- 1974:
- Carmit Bachar, amerykańska wokalistka zespołu The Pussycat Dolls
- Sören Bartol, niemiecki polityk
- Sunday Oliseh, nigeryjski piłkarz
- José Luís Peixoto, portugalski pisarz, poeta
- 1978:
- Danijel Ljuboja, serbski piłkarz
- Borys Szyc, polski aktor
- Christian Walz, szwedzki muzyk
- 1980 – Łukasz Tupalski, polski piłkarz
- 1981 – Beyoncé Knowles, amerykańska piosenkarka, aktorka
- 1982 – Marcin Bachleda, polski skoczek narciarski
- 1983 – Margit Rüütel, estońska tenisistka
- 1984:
- Jonathan Adam, szkocki kierowca wyścigowy
- Oscar Boniek García, honduraski piłkarz
- Tetiana Łużanśka, ukraińska tenisistka
- Bine Zupan, słoweński skoczek narciarski
- 1986 – Aaron Hunt, niemiecki piłkarz
- 1989 – Gregory Baxter, kanadyjski skoczek narciarski
- 1990 – Chrystyna Antonijczuk, ukraińska tenisistka
- 1993 – Chantal Škamlová słowacka tenisistka
Zmarli
- 422 – Bonifacy I, święty, papież (ur. ? )
- 799 – Musa al-Kazim, imam (ur. 745)
- 1037 – Bermudo III, król Leónu (ur. 1010)
- 1574 – Katarzyna z Racconigi, włoska tercjarka dominikańska, mistyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1487)
- 1588 – Robert Dudley, 1. hrabia Leicester, faworyt Elżbiety I (ur. 1532)
- 1631 – Andrzej Lipski, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. 1572)
- 1831 – Daniel Ostrowski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1762)
- 1887 – Antoni Stabik, polski duchowny katolicki (ur. 1807)
- 1907 – Edvard Grieg, norweski kompozytor (ur. 1843)
- 1916 – José Echegaray y Eizaguirre, hiszpański pisarz, polityk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1832)
- 1940 – Ludwik Fritsche, polski aktor (ur. 1872)
- 1942 – Zsigmond Móricz, węgierski pisarz (ur. 1879)
- 1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
- Leon Nowakowski, polski żołnierz AK, major (ur. 1908)
- Jadwiga Piekarska, polska łączniczka, żołnierz AK (ur. 1905)
- Wiktor Potrzebski, polski duchowny katolicki, kapelan AK (ur. 1880)
- 1946 - Nobu Shirase, japoński oficer, badacz Antarktydy (ur. 1861)
- 1952 – Józef Węgrzyn, polski aktor (ur. 1884)
- 1962 – Witold Sławiński, polski botanik. mikrobiolog, profesor (ur. 1888)
- 1963 – Robert Schuman, francuski polityk, twórca Unii Europejskiej (ur. 1886)
- 1965 – Albert Schweitzer, niemiecki teolog luterański, filozof, organista, muzykolog, lekarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1875)
- 1972 – Stanisław Milski, polski aktor (ur. 1897)
- 1974 – Marcel Achard, francuski pisarz (ur. 1899)
- 1979 – Sefton Delmer, brytyjski dziennikarz, działacz czarnej propagandy przeciwko III Rzeszy (ur. 1904)
- 1981 – Adam Żebrowski, polski prawnik, polityk, minister (ur. 1913)
- 1984:
- Andre Jarlan, chilijski duchowny katolicki (ur. ?)
- Henryk Łowmiański, polski historyk (ur. 1898)
- 1989 – Georges Simenon, belgijski pisarz (ur. 1903)
- 1990 – Irene Dunne, amerykańska aktorka (ur. 1898)
- 2000 – Augusto Vargas Alzamora, peruwiański duchowny katolicki, arcybiskup Limy, prymas Peru, kardynał (ur. 1922)
- 2001 – Zdzisław Winiarczyk, polski aktor (ur. ?)
- 2005 – Andrzej Kijowski, polski prawnik, sędzia Sądu Najwyższego (ur. 1945)
- 2006:
- Giacinto Facchetti, włoski piłkarz (ur. 1942)
- Steve Irwin, australijski przyrodnik (ur. 1962)
- Gerhard Thyben, niemiecki pilot, as myśliwski, porucznik (ur. 1922)
- 2009 – Ryszard Rzepecki, polski fotoreporter (ur. 1941)
- 2010:
- Janusz Kidawa, polski reżyser filmowy (ur. 1931)
- 2010:
- Jamarber Marko, albański dziennikarz, poeta (ur. 1951)