Optat karp ghana dacjan rocznica niepełka karol pacyfik obchodzą święta imieniny franciszek skarbisław metrofan kwiryn i saturnina przewrotu braturad kwiryna gostmił.
4 czerwca
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii4 czerwca jest 155. (w latach przestępnych 156.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 210 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Braturad, Dacjan, Franciszek, Gostmił, Karol, Karp, Kwiryn, Kwiryna, Metrofan, Niepełka, Optat, Pacyfik, Saturnina i Skarbisław.
- Ghana – Rocznica Przewrotu 1979 Roku
- Iran – Śmierć Ajatollaha Chomeiniego
- Międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Dzieci Będących Ofiarami Agresji (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ)
- Tonga – Dzień Emancypacji
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1133 – Papież Innocenty II wydał bullę Sacrosanta Romana, która potwierdzała prawa zwierzchnie arcybiskupstwa magdeburskiego nad kościołem polskim i planowanymi diecezjami pomorskimi.
- 1413 – Książę mazowiecki Janusz I Starszy potwierdził i rozszerzył prawa miejskie Warszawy.
- 1652 – Mord na około 8000 polskich jeńców po bitwie pod Batohem.
- 1745 – Fryderyk II pokonał Austriaków w bitwie pod Dobromierzem (Hohenfriedbergiem).
- 1764 – Sejm konwokacyjny powołał Komisję Skarbową Koronną.
- 1811 – Otwarto Szkołę Dramatyczną przy Teatrze Narodowym.
- 1817 – Cesarz Franciszek II Habsburg zatwierdził statut Fundacji Ossolineum, założonej we Lwowie przez hrabiego Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.
- 1926 – Ignacy Mościcki złożył przysięgę i objął urząd Prezydenta RP.
- 1968 – Otwarto Muzeum Plakatu w Wilanowie.
- 1981 – Katastrofa kolejowa pod miejscowością Osieck, w której śmierć poniosło 25 osób, a 6 zostało rannych.
- 1988 – Zderzenie ciężarówki wojskowej z pociągiem na przejeździe kolejowym pod Bytomiem Odrzańskim. Zginęło 10 żołnierzy.
- 1989 – Pierwsze po II wojnie światowej częściowo wolne wybory do Sejmu i całkowicie wolne do Senatu. Miażdżące zwycięstwo odniósł obóz "Solidarności" (99 na 100 mandatów senatorskich oraz wszystkie mandaty poselskie przypadające kandydatom bezpartyjnym).
- 1991 – Jan Paweł II odwiedził Łomżę i Radom.
- 1992 – Sejm odwołał mniejszościowy rząd Jana Olszewskiego.
- 1997 – Jan Paweł II odwiedził Kalisz.
- 2008 – Wybuch metanu w kopalni węgla kamiennego "Borynia" w Jastrzębiu-Zdroju. Zginęło 6 górników, a 18 zostało rannych.
Wydarzenia na świecie
- 774 – Wojna Franków z Longobardami: Karol Wielki zdobył Pawię.
- 1039 – Henryk III został królem Niemiec.
- 1055 – Papież Wiktor II zwołał synod we Florencji.
- 1094 – Piotr I został królem Aragonii i Nawarry.
- 1133 – Król Niemiec Lotar III został koronowany w Rzymie na cesarza przez papieża Innocentego II.
- 1365 – Cesarz niemiecki Karol IV koronował się w Arles na króla Burgundii.
- 1391 – Pogrom Żydów w Sewilli.
- 1487 – Oddziały pretendenta do tronu Lamberta Simnela przybyły z Irlandii do Anglii, gdzie 16 czerwca zostały rozgromione przez króla Henryka VII w bitwie pod Stoke Field.
- 1525 – Wojna chłopska w Niemczech: bitwa pod Sulzdorf.
- 1584 – Walter Raleigh założył na wyspie Roanoke u wybrzeży obecnej Karoliny Północnej pierwszą angielską kolonię w Ameryce Północnej.
- 1629 – Holenderski galeon Batavia rozbił się u zachodnich wybrzeży Australii. Z 341 osób na pokładzie 301 udało się przedostać na okoliczne wyspy.
- 1666 – W Paryżu odbyła się premiera dramatu Mizantrop Moliera.
- 1719 – III wojna północna: zwycięstwo Rosjan nad Szwedami w bitwie morskiej pod Ozylią.
- 1783 – Bracia Montgolfier zaprezentowali publicznie balon na ogrzane powietrze.
- 1796 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo Francuzów nad Austriakami w bitwie pod Altenkirchen.
- 1799 – II koalicja antyfrancuska: rozpoczęła się I bitwa pod Zurychem.
- 1802 – Król Sardynii Karol Emanuel IV abdykował na rzecz swego brata, Wiktora Emanuela I.
- 1805 – USA zawarły traktat pokojowy z piratami z Trypolisu.
- 1814 – Król Francji Ludwik XVIII nadał Kartę Konstytucyjną.
- 1831 – Leopold I Koburg został wybrany na pierwszego króla Belgów.
- 1859 – Wojska francuskie pokonały Austriaków w bitwie pod Magentą.
- 1878 – Turcja i Wielka Brytania podpisały tajną konwencję, przekazującą stronie brytyjskiej kontrolę nad Cyprem w zamian za poparcie w wojnie rosyjsko-tureckiej.
- 1887 – Założono Instytut Pasteura w Paryżu.
- 1910 – W Paryżu odbyła się prapremiera baletu Szeherezada z muzyką Nikołaja Rimskiego-Korsakowa.
- 1913 – Brytyjska sufrażystka Emily Davison wpadła pod konia prowadzonego przez króla Jerzego V w trakcie gonitwy Derby. W wyniku odniesionych obrażeń zmarła cztery dni później.
- 1916 – I wojna światowa: na froncie wschodnim rozpoczęła się ofensywa Brusiłowa.
- 1917:
- Król Jerzy V ustanowił Order Imperium Brytyjskiego.
- Utworzona została polska armia we Francji, od koloru mundurów nazywana (Błękitną Armią).
- Wręczono po raz pierwszy Nagrody Pulitzera.
- 1919 – Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął 19. poprawkę do konstytucji, gwarantującą kobietom prawo do głosowania i przekazał stanom do ratyfikacji.
- 1920 – Na mocy traktatu w Trianon Węgry utraciły 71% terytorium i 63% populacji.
- 1928 – Prezydent Republiki Chińskiej Zhang Zuolin zginął w katastrofie kolejowej zaaranżowanej przez japoński wywiad.
- 1936 – Léon Blum został premierem Francji.
- 1937 – Fumimaro Konoe został premierem Japonii.
- 1938 – We Francji rozpoczęły się III Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
- 1940 – Zakończyła się ewakuacja brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego z Dunkierki.
- 1942 – Wojna na Pacyfiku: rozpoczęła się bitwa o Midway.
- 1943 – W Argentynie doszło do wojskowego zamachu stanu.
- 1944:
- Kampania włoska: wojska amerykańskie wyzwoliły Rzym.
- Niemiecki okręt podwodny U-505, wraz z m.in. księgami szyfrów, został przejęty przez Amerykanów u wybrzeży Wysp Zielonego Przylądka.
- 1946 – Juan Perón został prezydentem Argentyny.
- 1960 – Nieznany sprawca zamordował troje i zranił jednego nastolatka, nocujących w namiotach nad jeziorem Bodom na południu Finlandii.
- 1967 – Katastrofa samolotu Canadair C-4 w Stockport w Wielkiej Brytanii, zginęły 72 osoby.
- 1969 – Katastrofa samolotu Boeing 727 w Meksyku, zginęło 79 osób.
- 1970 – Tonga uzyskało niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
- 1979:
- Joe Clark został premierem Kanady.
- Obalony został prezydent Ghany generał Frederick Akuffo w wojskowym zamachu stanu. Władzę w kraju przejął porucznik Jerry John Rawlings.
- Prezydent RPA Balthazar Johannes Vorster ustąpił ze stanowiska w związku ze skandalem korupcyjnym.
- 1982 – Premiera filmu Duch w reżyserii Tobe'a Hoopera.
- 1984:
- Na rozkaz premier Indiry Gandhi wojska indyjskie przypuściły atak na złotą świątynię w Amritsarze, okupowaną od dłuższego czasu przez Sikhów.
- Został wydany album Born in the U.S.A. Bruce'a Springsteena.
- 1989:
- Ali Chamenei został wybrany duchowym przywódcą Iranu.
- Chińskie wojsko krwawo stłumiło pokojową demonstrację na rzecz demokracji na placu Tian'anmen w Pekinie.
- Katastrofa kolejowa koło Czelabińska, zginęło 575 osób, 600 zostało rannych.
- 1992 – Rozpoczęła się 55. podróż apostolska Jana Pawła II do Angoli i na Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą.
- 2000:
- Amerykański teleskop kosmiczny Comptona spłonął w atmosferze nad Pacyfikiem.
- Trzęsienie ziemi na indonezyjskiej wyspie Enggano niedaleko Sumatry. Całkowicie zniszczone zostały zabudowania na wyspie, zginęły 103 osoby.
- 2001 – Gyanendra został ostatnim królem Nepalu.
- 2002:
- Zerwanie tamy Zeyzoun w północnej Syrii. W wyniku powodzi wywołanej zerwaniem tamy zginęło około 100 osób.
- W południowokoreańskim Pusanie Polska przegrała 0:2 z gospodarzami, w swym pierwszym meczu na piłkarskich mistrzostwach świata.
- 2004 – Przedsiębiorca Marvin Heemeyer, w zemście za represje jakie spotkały go ze strony władz miejskich Granby (Kolorado), wyruszył na ulice miasta opancerzonym buldożerem, dokonując zniszczeń na kwotę 7 mln dolarów, po czym popełnił samobójstwo.
- 2006 – Alan García Pérez zwyciężył w drugiej turze wyborów prezydenckich w Peru.
- 2008 – Z powodu awarii systemu chłodzenia w elektrowni jądrowej Krško (Słowenia) Komisja Europejska ogłosiła alarm atomowy.
Urodzili się
- 469 p.n.e. – Sokrates, filozof grecki (zm. 399 p.n.e.)
- 1694 – François Quesnay, francuski ekonomista (zm. 1774)
- 1823 – Aleksander Kazimierz Bereśniewicz, polski duchowny katolicki, biskup włocławski (zm. 1902)
- 1843 – Charles Conrad Abbott, amerykański archeolog, przyrodnik (zm. 1919)
- 1848 – Antoni Gustaw Bem, polski historyk literatury i krytyk (zm. 1902)
- 1855 – Józefina Reszke, polska śpiewaczka operowa (sopran) (zm. 1891)
- 1867 – Carl Gustaf Mannerheim, fiński dowódca wojskowy, polityk, regent i prezydent Finlandii (zm. 1951)
- 1870 – Maria Elżbieta Hesselblad, szwedzka zakonnica, założycielka Zakonu Najświętszego Zbawiciela Świętej Brygidy, błogosławiona katolicka (zm. 1957)
- 1878 – Władysław Byrka, polski prawnik, ekonomista, minister (zm. 1945)
- 1883 – Aleksander Laszenko, polski malarz, podróżnik (zm. 1944)
- 1895 – Dino Grandi, włoski dyplomata, polityk (zm. 1988)
- 1906 – Tadeusz Wacław Korzybski, polski biochemik, twórca polskiej penicyliny (zm. 2002)
- 1909 – Paweł Sulmicki, polski inżynier, oficer i ekonomista (zm. 1980)
- 1911 – Milovan Đilas, jugosłowiański polityk, pisarz, dysydent (zm. 1995)
- 1912 – Robert Jacobsen, duński rzeźbiarz (zm. 1993)
- 1913:
- Bruno Bettinelli, włoski kompozytor (zm. 2004)
- Edward Kossoy, polski prawnik, publicysta
- 1916:
- Edward Forski, polski organista, dyrygent
- Robert F. Furchgott, amerykański biochemik, farmakolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 2009)
- Gaylord Nelson, amerykański polityk (zm. 2005)
- 1917 – Robert Merrill, amerykański śpiewak operowy (baryton) (zm. 2004)
- 1919 – Manuel Guirao, argentyński duchowny katolicki, biskup (zm. 2005)
- 1920 – Fedora Barbieri, włoska śpiewaczka operowa (mezzosopran) (zm. 2003)
- 1921 – Don Diamond, amerykański aktor (zm. 2011)
- 1922 – Ndrek Shkjezi, albański aktor (zm. 2000)
- 1923 – Alojzy Wrzeciono, polski fizyk (zm. 2003)
- 1924 – Xymena Zaniewska, polska projektnka mody, scenograf, architekt
- 1926:
- Judith Malina, amerykańska aktorka
- Ibrahim Tukiçi, albański wokalista, kompozytor (zm. 2004)
- Marek Sart, polski kompozytor (zm. 2010)
- 1932:
- Janusz Owczarek, polski działacz państwowy i partyjny
- Maurice Shadbolt, nowozelandzki pisarz (zm. 2004)
- 1933 – Godfried Danneels, belgijski duchowny katolicki, arcybiskup Brukseli, kardynał
- 1936 – František Tondra, słowacki duchowny katolicki, biskup spiski (zm. 2012)
- 1939 – Ireneusz Iredyński, polski pisarz (zm. 1985)
- 1940 – Veronika Bayer, niemiecka aktorka (zm. 2008)
- 1941 – Andrzej Myszkowski, polski operator filmowy
- 1945 – Paweł Targiel, polski poeta, działacz kultury (zm. 2009)
- 1947 – Ingolf Mork, norweski skoczek narciarski (zm. 2012)
- 1948:
- Ernst Abbé, niemiecki piłkarz
- Marek Rymuszko polski literat, dziennikarz
- 1950:
- Jan Gondowicz, polski krytyk literacki, wydawca
- Dagmar Krause, niemiecka wokalistka awangardowa
- 1951 – Bronisław Malinowski, polski lekkoatleta, biegacz (zm. 1981)
- 1952:
- Bronisław Komorowski, polski polityk, minister obrony narodowej, marszałek Sejmu, prezydent RP
- Karl-Heinz Lambertz, belgijski polityk
- Luis Moreno-Ocampo, argentyński prawnik
- Parker Stevenson, amerykański aktor
- José Velásquez, peruwiański piłkarz
- 1955:
- Paulina Chiziane, mozambicka pisarka
- Lars Kjædegaard, duński pisarz
- Val McDermid, szkocka pisarka
- 1956 – Keith David, amerykański aktor
- 1957:
- Sue Hodge, brytyjska aktorka
- Peter Houtman, holenderski piłkarz
- Mirosław Kowalczyk, polski aktor
- John Treacy, irlandzki biegacz długodystansowy
- 1958:
- Mark Illsley, amerykański reżyser filmowy
- Tito Nieves, portorykański piosenkarz
- 1960 – Zdzisław Rutecki, polski żużlowiec, trener żużlowy (zm. 2011)
- 1961 – Ferenc Gyurcsány, węgierski polityk, premier Węgier
- 1962 – Krzysztof Hołowczyc, polski kierowca rajdowy
- 1965 – Ryan Tower, amerykański aktor, model
- 1967 – Robert Shane Kimbrough, amerykański astronauta
- 1968:
- Rachel Griffiths, australijska aktorka
- Sean Gullette, amerykański aktor, producent filmowy
- 1970:
- Deborah Compagnoni, włoska narciarka alpejska
- Izabella Scorupco, polska aktorka filmowa
- 1971:
- Joseph Kabila, kongijski polityk, prezydent Demokratycznej Republiki Konga
- Noah Wyle, amerykański aktor
- 1972 – György Kolonics, węgierski kajakarz (zm. 2008)
- 1974 – Janette Husárová, słowacka tenisistka
- 1975 – Angelina Jolie, amerykańska aktorka
- 1976 – Tim Rozon, kanadyjski aktor
- 1977 – Alexander Manninger, austriacki piłkarz, bramkarz
- 1979 – Jarosław Bieniuk, polski piłkarz
- 1982 – Abel Kirui, kenijski maratończyk
- 1983:
- Gustav Kral, austriacki piłkarz, bramkarz (zm. 2009)
- Elżbieta Romanowska, polska aktorka
- 1985:
- Leon Botha, południowoafrykański malarz, performer muzyczny (zm. 2011)
- Anna-Lena Grönefeld, niemiecka tenisistka
- Alicja Janosz, polska piosenkarka
- Evan Lysacek, amerykański łyżwiarz figurowy
- Lukas Podolski, niemiecki piłkarz pochodzenia polskiego
- Ana Carolina Reston, brazylijska modelka (zm. 2006)
- Jewgienij Ustiugow, rosyjski biathlonista
- 1990 – Zac Farro, amerykański perkusista zespołu Paramore
Zmarli
- 1039 – Konrad II, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. ok. 990)
- 1102 – Władysław I Herman, książę polski, ojciec Bolesława III Krzywoustego
- 1257 – Przemysł I, książę wielkopolski i poznański (ur. 1220/1221)
- 1541 – Pedro de Alvarado, hiszpański konkwistador (ur. 1486)
- 1798 – Giacomo Casanova, wenecki awanturnik i literat (ur. 1725)
- 1809 – Nikolaj Abraham Abildgaard, duński malarz, rzeźbiarz (ur. 1743)
- 1815 – Eberhard August Wilhelm von Zimmermann, niemiecki geograf, zoolog (ur. 1743)
- 1855 – Jan Alcyato, polski działacz niepodległościowy i publicysta (ur. 1809)
- 1872 – Stanisław Moniuszko, polski kompozytor (ur. 1819)
- 1876 – Abd-ul-Aziz, sułtan turecki (ur. 1830)
- 1877 – Karol Świdziński, polski poeta (ur. 1841)
- 1897 – Theodor Sixt, niemiecki przedsiębiorca, działacz społeczny i filantrop (ur. 1834)
- 1909 – Apolinary Wnukowski, polski duchowny katolicki, biskup płocki (ur. 1848)
- 1941 – Wilhelm II Hohenzollern, król pruski i cesarz niemiecki (ur. 1859)
- 1942:
- Mordechaj Gebirtig, żydowski poeta i pieśniarz ludowy
- Halina Górska, polska pisarka (ur. 1898)
- Reinhard Heydrich, niemiecki dygnitarz nazistowski (ur. 1904)
- 1944 – Bronisław Czech, polski narciarz (ur. 1908)
- 1951 – Sergiusz Kusewicki, dyrygent i kontrabasista pochodzenia rosyjskiego (ur. 1874)
- 1960 – Józef Haller, polski generał, minister (ur. 1873)
- 1971 – György Lukács, węgierski filozof i historyk literatury, estetyki (ur. 1885)
- 1983 – Ryszard Skibiński, polski muzyk zespołu Kasa Chorych (ur. 1951)
- 2000 – Hiroji Satō, japoński tenisista stołowy (ur. 1925)
- 2002:
- Fernando Belaúnde Terry, peruwiański polityk, prezydent Peru (ur. 1912)
- Jacek Żemantowski, polski dziennikarz telewizyjny, komentator sportowy (ur. 1939)
- 2004 – Nino Manfredi, włoski aktor, reżyser filmowy (ur. 1921)
- 2005:
- Giancarlo De Carlo, włoski architekt (ur. 1919)
- Tadeusz Wilgat, polski geograf, hydrogeograf, społecznik (ur. 1917)
- 2006 – Edward Wichura, polski aktor (ur. 1927)
- 2007:
- Ray Erlenborn, amerykański aktor (ur. 1915)
- Raul Hilberg, amerykański historyk (ur. 1926)
- Freddie Scott, amerykański wokalista solowy (ur. 1933)
- 2008:
- Agata Mróz-Olszewska, polska siatkarka (ur. 1982)
- Nikos Sergianopoulos, grecki aktor (ur. 1952)
- 2009 – Lew Browarski, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (ur. 1948)
- 2010:
- Jerzy Gumiela, polski malarz (ur. 1951)
- Hiennadij Popowycz, ukraiński piłkarz (ur. 1973)
- John Wooden, amerykański koszykarz, trener koszykarski (ur. 1910)
- 2011:
- Lilian Jackson Braun, amerykańska pisarka (ur. 1913)
- Lawrence Eagleburger, amerykański polityk, sekretarz stanu (ur. 1930)
- Donald Hewlett, brytyjski aktor (ur. 1922)
- Ninel Kameraz-Kos, polska malarka, znawczyni kultury żydowskiej (ur. 1937)
- Jerzy Świątkiewicz, polski prawnik, zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich (ur. 1925)
- Tadeusz Urgacz, polski poeta, autor tekstów piosenek (ur. 1926)