Barbados maura dzień fryderyk andrésa zozym kutbert jemen obchodzą święta imieniny justyna filipiny i tadea niepodległości święto bonifacio andrzej zbysława konstancjusz.
30 listopada
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii30 listopada jest 334. (w latach przestępnych 335.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 31 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Andrzej, Fryderyk, Justyna, Konstancjusz, Kutbert, Maura, Tadea, Zbysława i Zozym.
- Barbados, Jemen – Święto Niepodległości
- Filipiny – Dzień Andrésa Bonifacio
- Międzynarodowe – akcja Cities for Life (Miasta dla życia), właśc. "Cities for Life/Cities Against the Death Penalty" przeciwko karze śmierci z inicjatywy ekumenicznej wspólnoty Sant Egidio dla upamiętnienia zniesienie kary śmierci w pierwszym kraju świata – Wielkim Księstwie Toskanii w 1786 roku
- Szkocja – Dzień św. Andrzeja, patrona Szkocji
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1286 – Książę Leszek Czarny zawarł ostateczną ugodę z Pawłem z Przemankowa.
- 1655 – Król Jan Kazimierz wydał uniwersał opolski, wzywający Polaków do powstania przeciw Szwedom.
- 1738 – Został uruchomiony carillon na wieży kościoła św. Katarzyny w Gdańsku.
- 1930 – Odsłonięto Pomnik Żołnierza Polskiego w Grudziądzu.
- 1938 – W Zakopanem podpisano umowę graniczną ze Słowacją na podstawie której przyłączono do Polski wsie Jaworzyna Spiska i Leśnica Pienińska.
- 1949 – Utworzono Politechnikę Częstochowską.
- 1954 – Program I Polskiego Radia nadał premierowe wydanie audycji Kronika sportowa.
- 1960 – Zakończono napełnianie Zbiornika Koronowskiego.
- 1974 – Ukazało się pierwsze wydanie programu telewizyjnego Studio 2.
- 1979 – Została otwarta Linia Hutnicza Szerokotorowa.
- 1988 – Miała miejsce debata telewizyjna Lech Wałęsa-Alfred Miodowicz.
- 1991 – Premiera filmu Zakład.
- 1993 – Założono Bezpartyjny Blok Wspierania Reform.
- 1994 – W Krakowie otwarto Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.
- 2004:
- IPN wszczął polskie śledztwo w sprawie zbrodni katyńskiej.
- Na Podhalu doszło do trzęsienia ziemi o sile 3,6-4,7 w skali Richtera.
Wydarzenia na świecie
- 722 – Bonifacy z Tarsu został biskupem misyjnym bez stałej siedziby.
- 1016 – Król Anglii Edmund II został pradopodobnie zamordowany na polecenie okupującego północną Anglię króla Danii Kanuta Wielkiego.
- 1215 – Odbyło się ostatnie posiedzenie Soboru laterańskiego IV.
- 1406 – Grzegorz XII został papieżem.
- 1609 – Galileusz rozpoczął obserwację teleskopową Księżyca oraz szkicowanie jego powierzchni.
- 1700 – III wojna północna: zwycięstwo wojsk szwedzkich nad rosyjskimi w bitwie pod Narwą.
- 1718 – Król Szwecji Karol XII zginął podczas oblężenia norweskiej twierdzy Fredrikhald.
- 1782 – Dyplomaci brytyjscy i amerykańscy podpisali w Paryżu preliminaria pokojowe kończące wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
- 1786 – Wielki książę Toskanii Leopold II Habsburg, wprowadzając w życie reformę prawa karnego (kodeks karny dla Toskanii – Leopoldina), zniósł jako pierwszy karę śmierci oraz wszelkie kary cielesne i hańbiące.
- 1793 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk pruskich nad francuskimi w trzydniowej bitwie pod Kaiserslautern.
- 1803:
- Hiszpanie przekazali oficjalnie Luizjanę Francuzom.
- Rewolucja haitańska: skapitulowały resztki francuskiego korpusu ekspedycyjnego na San Domingo.
- 1807 – Wojny napoleońskie: wojska francuskie pod wodzą generała Jeana Andoche Junota zajęły Lizbonę.
- 1808 – Polski 3. szwadron Szwoleżerów Gwardii przeprowadził zwycięską szarżę w bitwie pod Somosierrą.
- 1829 – Otwarto Pierwszy Kanał Wellandzki omijający wodospad Niagara.
- 1853 – Wojna krymska: flota rosyjska zniszczyła flotę turecką pod Synopą.
- 1872 – W Glasgow odbył się pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy, w którym Szkocja zremisowała bezbramkowo z Anglią.
- 1911 – Prezydent Meksyku Francisco Madero jako pierwsza głowa państwa na świecie odbył lot samolotem.
- 1919 – Założono Łotewski Teatr Narodowy.
- 1920 – Liberato Pinto został premierem Portugalii.
- 1923 – W Niemczech powstał pierwszy rząd Wilhelma Marxa.
- 1936 – W Londynie spłonął doszczętnie Kryształowy Pałac.
- 1938:
- Emil Hácha został wybrany na prezydenta Czechosłowacji.
- Podczas transportu do więzienia w Jilavie został uduszony przez żandarmów przywódca rumuńskiej nacjonalistycznej Żelaznej Gwardii Corneliu Zelea Codreanu i jego 13 współtowarzyszy.
- 1939 – ZSRR dokonał inwazji na Finlandię, co rozpoczęło wojnę zimową.
- 1942:
- Wojna na Pacyfiku: okręty japońskie i amerykańskie stoczyły bitwę pod Tassafaronga.
- Wojska Wolnej Francji zdobyły Réunion, kontrolowany do tej pory przez rząd Vichy.
- W III Rzeszy, w ramach programu eliminacyjnego Akcja T4 nakazano szpitalom psychiatrycznym głodzenie pacjentów.
- 1947 – Wybuchła wojna domowa w Mandacie Palestyny.
- 1950 – Premiera samochodu osobowego Renault Frégate.
- 1954 – W miejscowości Sylacauga w stanie Alabama 31-letnia Ann Hodges została trafiona meteorytem. Jest to jedyny udokumentowany przypadek podobnego zdarzenia.
- 1955 – Została przyjęta flaga Wietnamu.
- 1957 – W wyniku zamachu na odwiedzającego szkołę podstawową w Dżakarcie prezydenta Indonezji Sukarno zginęło 6 dzieci.
- 1962 – Birmański polityk U Thant został wybrany na sekretarza generalnego ONZ.
- 1964 – Wystrzelono radziecką sondę marsjańską Zond 2.
- 1966 – Barbados uzyskał niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
- 1967 – Jemen Południowy uzyskał niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
- 1970 – Podczas swej 9. podróży apostolskiej papież Paweł VI zatrzymał się na kilka godzin na Samoa Amerykańskim, a następnie przybył do Australii.
- 1972 – Paweł VI opublikował konstytucję apostolską Sacram Unctionem Infirmorum o namaszczeniu chorych.
- 1975 – Dahomej zmienił nazwę na Benin.
- 1979 – Odbyła się premiera płyty The Wall zespołu Pink Floyd.
- 1980 – Papież Jan Paweł II wydał encyklikę Dives in misericordia.
- 1986 – Dokonano oblotu holenderskiego samolotu pasażerskiego Fokker 100.
- 1989 – Prezes zarządu Deutsche Bank Alfred Herrhausen zginął w zamachu bombowym w Bad Homburg przeprowadzonym przez Frakcję Czerwonej Armii.
- 1990:
- W Japonii zadebiutowała konsola Super Nintendo.
- Została uchwalona konstytucja Mozambiku.
- 1993 – Premiera filmu Lista Schindlera.
- 1994 – W Nowym Jorku amerykański raper Tupac Shakur został pięciokrotnie postrzelony i obrabowany.
- 1996 – Ukazała się pierwsza część gry komputerowej Diablo.
- 1999:
- Poprzez połączenie firm Exxon i Mobil powstał największy na świecie koncern paliwowy ExxonMobil.
- Powstał wielonarodowy koncern przemysłu zbrojeniowego i lotniczego BAE Systems.
- W Seattle doszło do masowych demonstracji przeciwko szczytowi Światowej Organizacji Handlu, które stały się symbolicznym początkiem ruchu alterglobalistycznego.
- 2000 – Rozpoczęła się misja STS-97 wahadłowca Endeavour.
- 2001 – W Renton w stanie Waszyngton został aresztowany seryjny morderca kilkudziesięciu prostytutek Gary Ridgway ("Morderca znad Green River").
- 2002 – Prochy Aleksandra Dumasa ojca przeniesiono do paryskiego Panteonu.
- 2004 – 25 osób zginęło, a 142 zostały ranne w wyniku katastrofy indonezyjskiego samolotu MD-82 podczas międzylądowania w mieście Surakarta na Jawie.
- 2005 – Omar Bongo, najdłużej urzędujący afrykański prezydent (od 1967 roku), zwyciężył kolejny raz w wyborach prezydenckich w Gabonie.
- 2006 – Około 300 osób zginęło po zejściu lawiny błotnej ze zbocza wulkanu Mayon na filipińskiej wyspie Luzon.
- 2007:
- 57 osób zginęło w katastrofie samolotu MD-83 pod Ispartą w Turcji.
- Papież Benedykt XVI wydał swą drugą encyklikę Spe salvi.
- 2008:
- W Rumunii odbyły się wybory parlamentarne.
- W Watykanie odbyła się premiera filmu Paolo VI – Papa nella tempesta.
Urodzili się
- 538 – Grzegorz z Tours, święty, frankoński kronikarz, biskup Tours (zm. 594)
- 1427 – Kazimierz IV Jagiellończyk, wielki książę litewski i król Polski (zm. 1492)
- 1466 – Andrea Doria, doża Genui (zm. 1560)
- 1508 – Andrea Palladio, włoski architekt (zm. 1580)
- 1636 – Adriaen van de Velde, holenderski malarz (zm. 1672)
- 1667 – Jonathan Swift, angielski pisarz (zm. 1745)
- 1699 – Chrystian VI Oldenburg, król Danii i Norwegii (zm. 1746)
- 1735 – Onufry Kopczyński, polski ksiądz, pedagog, prekursor badań nad polską gramatyką (zm. 1817)
- 1748 – Joachim Albertini , polski kompozytor, pochodzenia włoskiego (zm. 1812)
- 1768 – Jędrzej Śniadecki, polski chemik, biolog (zm. 1838)
- 1796 – Carl Loewe, niemiecki kompozytor, śpiewak (zm. 1869)
- 1810 – Oliver Winchester, amerykański konstruktor, przemysłowiec (zm. 1880)
- 1813 – Charles-Valentin Alkan, francuski kompozytor (zm. 1888)
- 1817 – Theodor Mommsen, niemiecki historyk, poeta, prawnik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1903)
- 1835 – Mark Twain, amerykański pisarz, humorysta (zm. 1910)
- 1854 – Paweł Winogradow, rosyjski historyk, mediewista (zm. 1925)
- 1858 – Jagadis Chandra Bose, indyjski fizyk, fizjolog roślin (zm. 1937)
- 1864 – Andrzej Mielęcki, polski działacz społeczny i polityczny na Śląsku, lekarz (zm. 1920)
- 1869:
- Nils Gustaf Dalén, szwedzki wynalazca (zm. 1937)
- Stanisław Wyrzykowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1949)
- 1874:
- Winston Churchill, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1965)
- Lucy Maud Montgomery, kanadyjska pisarka (zm. 1942)
- 1875 – Otto Strandman, estoński polityk, premier i prezydent Estonii (zm. 1941)
- 1880 – Adam Czerniaków, polski inżynier, działacz żydowski (zm. 1942)
- 1885 – Albert Kesselring, niemiecki feldmarszałek (zm. 1960)
- 1888 – Stanisław Vincenz, polski pisarz, filozof, tłumacz (zm. 1971)
- 1889:
- Edgar Douglas Adrian, angielski fizjolog (zm. 1977)
- Andrzej Teslar, polski poeta, tłumacz (zm. 1961)
- 1904:
- Andrzej Kuśniewicz, polski pisarz (zm. 1993)
- Clyfford Still, amerykański malarz (zm. 1980)
- 1913 – Romuald Rajs, polski dowódca wojskowy, żołnierz AK i NZW (zm. 1950)
- 1915 – Henry Taube, kanadyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2005)
- 1916 – Józef Ponikiewski, por. marynarki, adiutant gen. Władysława Sikorskiego (zm. 1943)
- 1917 – Joanna Guze, polska historyk sztuki, eseistka, tłumaczka, popularyzatorka malarstwa (zm. 2009)
- 1920 – Virginia Mayo, amerykańska aktorka (zm. 2005)
- 1922 – Józef Szczepański, polski poeta, uczestnik powstania warszawskiego, żołnierz AK batalionu Parasol (zm. 1944)
- 1923 – Wanda Bajerówna, polska aktorka
- 1924 – Władysław Mróz, polski dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, profesor nauk wojskowych (zm. 2010)
- 1925 – Vojtéch Jasny, czeski reżyser filmowy
- 1926:
- Richard Crenna, amerykański aktor (zm. 2003)
- Andrew Schally, amerykański biochemik pochodzenia polskiego, laureat Nagrody Nobla
- 1929:
- Eve Brent, amerykańska aktorka (zm. 2011)
- Janusz Górski, polski ekonomista, polityk, minister (zm. 1986)
- 1931:
- Jean-François Chiappe, francuski historyk, dziennikarz, pisarz (zm. 2001)
- Nił Hilewicz, białoruski poeta
- 1937:
- Luther Ingram, amerykański piosenkarz i producent muzyki R&B (zm. 2007)
- Ridley Scott, amerykański reżyser filmowy
- Tom Simpson, angielski kolarz szosowy (zm. 1967)
- 1938 – Jean Eustache, francuski reżyser filmowy (zm. 1981)
- 1940:
- Ion Monea, rumuński bokser (zm. 2011)
- Alviero Niccacci, włoski biblista i filolog
- 1941 – Ali Hassan al-Madżid, iracki wojskowy, kuzyn Saddama Husajna (zm. 2010)
- 1943:
- Rolf Edling, szwedzki szermierz, szpadzista
- Rob Grill, amerykański piosenkarz, autor teksów piosenek (zm. 2011)
- Terrence Malick, amerykański reżyser, scenarzysta, producent filmowy
- 1944 – George Graham, szkocki piłkarz, trener piłkarski
- 1945:
- Andrzej Andraszak, polski polityk (zm. 2006)
- Roger Glover, brytyjski basista zespołu Deep Purple
- 1947 – David Mamet, amerykański pisarz, reżyser i scenarzysta filmowy
- 1948 – Lew Browarski, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (zm. 2009)
- 1950:
- Eugeniusz Morawski, polski polityk
- Claudia Rieschel, niemiecka aktorka
- 1952 – Michele Gurdal, belgijska tenisistka
- 1953 – June Pointer, amerykańska wokalistka zespołu Pointer Sisters (zm. 2006)
- 1954:
- Dariusz Bitner, polski pisarz
- Muli Katzurin, izraelski trener koszykarski
- 1955:
- Kevin Conroy, amerykański aktor
- Billy Idol, angielski muzyk
- Marek Sobczyk, polski malarz, aukcjoner, projektant graficzny, teoretyk sztuki, pedagog
- 1956 – Stephen Dillane, brytyjski aktor
- 1957:
- Richard Barbieri, brytyjski klawiszowiec grup Japan i Porcupine Tree
- Andrzej Urny, polski gitarzysta, kompozytor, aranżer, producent muzyczny
- 1959 – Sylvia Hanika, niemiecka tenisistka
- 1960 – Gary Lineker, angielski piłkarz
- 1961:
- Andrzej Krukowski, polski aktor
- Salvatore Todisco, włoski bokser (zm. 1990)
- 1962 – Dorota Zawadzka, polska pedagog, psycholog, prezenterka telewizyjna
- 1964 – Antonina Choroszy, polska aktorka
- 1965 – Ben Stiller, amerykański aktor
- 1966 – Kipkemboi Kimeli, kenijski lekkoatleta, biegacz (zm. 2010)
- 1968 – Laurent Jalabert, francuski kolarz szosowy
- 1969 – Amy Ryan, amerykańska aktorka
- 1970:
- Phil Babb, irlandzki piłkarz
- Yayuk Basuki, indonezyjska tenisistka
- Jacek Gdański, polski szachista, urzędnik państwowy
- 1971:
- Gerard van Velde, holenderski łyżwiarz szybki
- Andrzej Zarzecki, polski żużlowiec (zm. 1993)
- 1972 – Abel Xavier, portugalski piłkarz
- 1973 – Nimród Antal, węgierski reżyser filmowy
- 1974 – Karin Moroder, włoska biegaczka narciarska
- 1975:
- Rosey Fletcher, amerykańska snowboardzistka
- Sonia Prina, włoska śpiewaczka operowa (kontralt)
- 1977 – Olivier Schoenfelder, francuski łyżwiarz figurowy
- 1978:
- Toby Dawson, amerykański narciarz dowolny pochodzenia koreańskiego
- Pierrick Fédrigo, francuski kolarz szosowy
- 1979 – Chris Atkinson, australijski kierowca rajdowy
- 1980 – Sido, niemiecki raper
- 1981:
- Steffen Driesen, niemiecki pływak
- Sebastian Przyrowski, polski piłkarz, bramkarz
- 1982 – Clémence Poésy, francuska aktorka
- 1983:
- Anastazja Baburowa, rosyjska dziennikarka (zm. 2009)
- Andrew Newell, amerykański biegacz narciarski
- 1984 – Dawid Nowak, polski piłkarz
- 1985 – Kaley Cuoco, amerykańska aktorka
- 1987:
- Anne Kyllönen, fińska biegaczka narciarska
- Trinity McCray, amerykańska wrestlerka, znana z ringowego imienia jako Naomi Night
Zmarli
- 70 – Andrzej Apostoł, święty, apostoł (ur. ? )
- 1016 – Edmund II, król Anglii (ur. 989)
- 1283 – Jan z Vercelli, błogosławiony, włoski dominikanin, generał zakonu (ur. ok. 1205)
- 1519 – Michael Wolgemut, niemiecki malarz, drzeworytnik (ur. 1434)
- 1705 – Katarzyna Bragança, królowa Anglii i Szkocji (ur. 1638)
- 1718 – Karol XII, król Szwecji (ur. 1682)
- 1739 – Anioł z Acri, błogosławiony, włoski kapucyn (ur. 1669)
- 1750 – Maurycy Saski, francuski generał, syn Augusta II Mocnego (ur. 1696)
- 1823 – Tadeusz Liu Ruiting, chiński ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. 1773)
- 1830 – Pius VIII, papież (ur. 1761)
- 1835 – Józef Marchand, misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1803)
- 1845 – Nils Gabriel Sefström, szwedzki chemik, odkrywca wanadu (ur. 1787)
- 1846 – Friedrich List, niemiecki ekonomista (ur. 1789)
- 1855 – Adam Ożarowski, hrabia, rosyjski generał kawalerii (ur. 1776)
- 1863 – Kamehameha IV, król Hawajów (ur. 1834)
- 1868 – Hipolit Cegielski, polski filolog, przemysłowiec (ur. 1813)
- 1896 – Leszek Dunin-Borkowski, polski poeta, publicysta (ur. 1811)
- 1900 – Oscar Wilde, angielski pisarz, filolog klasyczny pochodzenia irlandzkiego (ur. 1854)
- 1901 – Edward John Eyre, angielski podróżnik (ur. 1815)
- 1921 – Karl Hermann Amandus Schwarz, matematyk niemiecki (ur. 1843)
- 1923 – Józef Sucheni, polski konstruktor narzędzi rolniczych (ur. 1836)
- 1935 – Fernando Pessoa, portugalski poeta (ur. 1888)
- 1938 – Corneliu Zelea Codreanu, rumuński polityk (ur. 1899)
- 1939 – Béla Kun, węgierski polityk, działacz komunistyczny, przywódca Węgierskiej Republiki Rad (ur. 1886)
- 1943 – Aniela Zagórska, polska tłumaczka dzieł Josepha Conrada (Józefa Korzeniowskiego) (ur. 1881)
- 1946 – Gustav Noske, niemiecki polityk (ur. 1868)
- 1947 – Ernst Lubitsch, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1892)
- 1953 – Francis Picabia, francuski malarz, poeta (ur. 1879)
- 1954 – Wilhelm Furtwängler, niemiecki dyrygent (ur. 1886)
- 1955 – Josip Štolcer-Slavenski, chorwacki kompozytor (ur. 1896)
- 1957 – Beniamino Gigli, włoski śpiewak operowy (tenor) (ur. 1890)
- 1958 – George Hubert Wilkins, australijski polarnik, geograf, lotnik (ur. 1888)
- 1960 – Antoni Chruściel, polski oficer, dziennikarz wojskowy (ur. 1895)
- 1964 – Natalia Gąsiorowska, polska historyk, działaczka społeczna i oświatowa (ur. 1881)
- 1967 – Patrick Kavanagh, irlandzki poeta (ur. 1904)
- 1970 – Nina Ricci, francuska kreatorka mody (ur. 1882)
- 1972 – Hans Erich Apostel, austriacki kompozytor (ur. 1901)
- 1977:
- Miloš Crnjanski, serbski pisarz (ur. 1893)
- Terence Rattigan, angielski pisarz (ur. 1911)
- 1983 – Richard Llewellyn, walijski pisarz (ur. 1906)
- 1990 – Edward Chudzyński, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny (ur. 1921)
- 1993 – Wacław Jędrzejewicz, polski polityk, minister (ur. 1893)
- 1994:
- Lionel Stander, amerykański aktor (ur. 1908)
- Guy Debord, francuski pisarz, krytyk społeczny (ur. 1931)
- 1997 – Piero Farani, włoski scenograf (ur. 1922)
- 2003 – Earl Bellamy, amerykański reżyser filmowy (ur. 1917)
- 2004:
- Pierre Berton, kanadyjski pisarz (ur. 1920)
- Seung Sahn, koreański patriarcha buddyjski (ur. 1927)
- 2005 – Jean Parker, amerykańska aktorka (ur. 1915)
- 2007:
- Seymour Benzer, amerykański biolog, laureat Nagrody Wolfa (ur. 1921)
- Evel Knievel, amerykański motocyklista, kaskader (ur. 1938)
- François-Xavier Ortoli, francuski polityk, przewodniczący Komisji Europejskiej (ur. 1925)
- Edmund Pietrzak, polski finansista, dziennikarz, doradca ekonomiczny Prezydenta RP w latach 2002-2005 (ur. 1946)
- 2008:
- Aleksander Mendyk, polski gitarzysta zespołu Acid Drinkers (ur. 1979)
- Peter Rees, brytyjski polityk, minister w drugim rządzie Margaret Thatcher (ur. 1926)
- 2009:
- Milorad Pavić, serbski pisarz (ur. 1929)
- Jacek Wojciechowski, polski aktor (ur. 1964)
- 2010:
- Gabriela Kownacka, polska aktorka (ur. 1952)
- Mirosław Olszówka, polski aktor, mim, reżyser, menadżer muzyczny (ur. 1960)
- 2011:
- Zdeněk Miler, czeski rysownik, reżyser filmów animowanych (ur. 1921)
- Carl Robie, amerykański pływak (ur. 1945)
- Leka I Zogu, albański szlachcic, polityk, następca tronu (ur. 1939)