Krescencjusz gerard prymian domaradz radowit jonatan ekhard krescens obchodzą święta imieniny dominik marcin honorat gerarda marceli krescenty saturnin dawid gosław ebrulf.
29 grudnia
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii29 grudnia jest 363. (w latach przestępnych 364.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 2 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Dawid, Domaradz, Dominik, Ebrulf, Ekhard, Gerard, Gerarda, Gosław, Honorat, Jonatan, Krescencjusz, Krescens, Krescenty, Marceli, Marcin, Prymian, Radowit, Saturnin, Tadea, Tomasz, Trofim i Wiktor.
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1577 – Jan Zamoyski ożenił się z Krystyną Radziwiłłówną oraz złożył u Jana Kochanowskiego zamówienie na napisanie Odprawy posłów greckich.
- 1655 – Potop szwedzki: polska szlachta zawiązała antyszwedzką konfederację tyszowiecką.
- 1830 – Dyktator powstania listopadowego gen. Józef Chłopicki powołał Komisję Rozpoznawczą, zajmującą się osobami podejrzanymi o szpiegostwo na rzecz Rosji.
- 1920 – Podniesiono banderę na kanonierce ORP Komendant Piłsudski.
- 1926 – Utworzono przedsiębiorstwo Żegluga Polska z siedzibą w Gdyni.
- 1929:
- Kazimierz Bartel objął stanowisko premiera.
- Władysław Sołtan został przewodniczącym ZHP.
- 1942 – Hitlerowcy dokonali pacyfikacji wsi Białowola na Zamojszczyźnie, mordując 51 mieszkańców.
- 1944 – Zburzenie Warszawy: zakończono wysadzanie w powietrze Pałacu Saskiego (27-29 grudnia).
- 1949 – Powstały Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi i Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie.
- 1961 – Premiera filmu Zuzanna i chłopcy.
- 1962 – Wydano pierwszy tom Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN.
- 1967 – Jerzy Majewski został przewodniczącym Prezydium Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy.
- 1977 – Prezydent USA Jimmy Carter rozpoczął oficjalną wizytę w Polsce.
- 1987 – Polska przystąpiła do Międzynarodowej Korporacji Finansowej.
- 1989 – Sejm uchwalił ustawę o zmianie Konstytucji PRL, w której m.in. zmieniono nazwę państwa na Rzeczpospolita Polska i przywrócono koronę orłu białemu w Godle Polski.
- 1990 – W porcie wojennym na Oksywiu pożegnano okręty polskiej Marynarki Wojennej wyznaczone do niesienia pomocy humanitarnej uczestnikom konfliktu w rejonie Zatoki Perskiej: ORP Wodnik (okręt szpitalny) i ORP Piast (okręt ratowniczy) (zobacz też: PKW Zatoka Perska).
- 1992 – Sejm przyjął ustawę o radiofonii i telewizji.
- 2005:
- Leon Kieres, pierwszy prezes IPN zakończył urzędowanie. Przed Sejmem złożył ślubowanie jego następca Janusz Kurtyka.
- Wyłączono ostatnią w kraju analogową centralę telefoniczną, która znajdowała się w miejscowości Skorogoszcz w gminie Lewin Brzeski (województwo opolskie) i obsługiwała 600 abonentów.
- 2006 – Otwarto stację metra warszawskiego Marymont.
Wydarzenia na świecie
- 1170 – Na polecenie króla Anglii Henryka II został zamordowany arcybiskup Canterbury Tomasz Becket.
- 1489 – Rekonkwista: Almería została wyzwolona przez wojska katolickie spod panowania Emiratu Grenady.
- 1503 – II wojna włoska: wojska hiszpańskie pokonały Francuzów w bitwie pod Gargliano.
- 1605 – Angielski żeglarz i odkrywca John Davis został zamordowany w Cieśninie Malakka przez japońskich piratów.
- 1674 – Wojna Francji z koalicją hiszpańsko-austriacko-lotaryńską: zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Miluzą.
- 1720 – Założono najstarszą, działającą nieprzerwanie do dziś kawiarnię Caffè Florian w Wenecji.
- 1721 – Rozpoczęła się francuska okupacja Mauritiusa.
- 1778 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: wojska brytyjskie zdobyły Savannah w Georgii.
- 1812 – Wojna brytyjsko-amerykańska: fregata amerykańska USS Constitution zatopiła na południowym Atlantyku płynącą do Indii brytyjską fregatę HMS Java.
- 1813 – Brytyjscy żołnierze spalili Buffalo.
- 1835 – Niewielka grupa Czirokezów podpisała z przedstawicielami władz amerykańskich niekorzystny dla całego plemienia traktat z New Echota.
- 1845 – Republika Teksasu stała się 28. stanem USA.
- 1860 – Wodowanie pierwszego brytyjskiego pancernika HMS Warrior.
- 1874 – Alfons XII został królem Hiszpanii; przywrócenie monarchii w kraju.
- 1876 – 92 osoby zginęły, a 56 zostało rannych w wyniku runięcia mostu wraz z przejeżdżającym po nim pociągiem pod Ashtabula w stanie Ohio.
- 1890 – Wojsko amerykańskie dokonało masakry Siuksów nad strumieniem Wounded Knee.
- 1905 – Założono francuski klub piłkarski AJ Auxerre.
- 1911:
- Mongolia uzyskała niepodległość (od Mandżurii).
- Sun Jat-sen został pierwszym prezydentem Republiki Chińskiej.
- 1921 – William Lyon Mackenzie King został po raz pierwszy premierem Kanady.
- 1931:
- Amerykański botanik Cyrus Lundell odkrył z powietrza Calakmul, jedno z największych starożytnych miast Majów na Jukatanie w Meksyku.
- Amerykański chemik Harold Clayton Urey ogłosił odkrycie ciężkiej wody.
- 1933 – Premier Rumunii Ion Duca został zamordowany w mieście Sinaia przez członków faszystowskiej Żelaznej Gwardii.
- 1937 – Wolne Państwo Irlandzkie przyjęło konstytucję republikańską i tym samym przestało uznawać zwierzchnictwo króla brytyjskiego.
- 1939 – Dokonano oblotu amerykańskiego bombowca Consolidated B-24 Liberator.
- 1940 – Bitwa o Anglię: Luftwaffe dokonała nalotu na Londyn z wykorzystaniem bomb zapalających, co wywołało największy pożar miasta od 1666 roku.
- 1941 – Front wschodni: po odbiciu portu Teodozja na Krymie żołnierze radzieccy wymordowali około 160 pacjentów szpitala polowego Wermachtu.
- 1944 – Front wschodni: wojska 2. i 3. Frontu Ukraińskiego rozpoczęły półtoramiesięczne oblężenie Budapesztu.
- 1945:
- Siergiej Krugłow zastąpił Ławrientija Berię na stanowisku szefa NKWD.
- Utworzono Nową Gwineę Holenderską.
- 1947 – Wojna domowa w Mandacie Palestyny: w zamachu przeprowadzonym przez żydowską organizację Irgun na kawiarnię przy Bramie Damasceńskiej w Jerozolimie zginęło 15 osób.
- 1953 – Joseph Bech został premierem Luksemburga.
- 1955 – 13-letnia Barbra Streisand nagrała swoją pierwszą piosenkę You'll Never Know.
- 1959 – Otwarto pierwszą linię lizbońskiego metra.
- 1964 – Giuseppe Saragat został prezydentem Włoch.
- 1971 – Giovanni Leone został prezydentem Włoch.
- 1972:
- 101 osób zginęło, a 75 zostało rannych w katastrofie samolotu Lockheed L-1011 TriStar należącego do Eastern Airlines na bagnach Everglades w stanie Floryda.
- Podpisano Konwencję londyńską o zapobieganiu zanieczyszczaniu mórz.
- 1975 – 11 osób zginęło, a 74 zostały ranne w wybuchu bomby podłożonej przez nieznanych sprawców na lotnisku LaGuardia w Nowym Jorku.
- 1976 – W mieście Nabierieżnyje Czełny (Tatarstan) otwarto zakłady produkujące samochody ciężarowe Kamaz.
- 1981 – Otwarto Port lotniczy Singapur-Changi.
- 1983 – Odbył się ślub księżniczki Monako Karoliny i włoskiego biznesmena Stefana Casiraghiego.
- 1987 – Radziecki kosmonauta Jurij Romanienko powrócił na Ziemię po spędzeniu rekordowych 326 dni na pokładzie stacji orbitalnej Mir.
- 1989:
- Indeks Nikkei na Tokijskiej Giełdzie Papierów Wartościowych osiągnął rekordowy w historii wskaźnik 38 957,44 pkt.
- Václav Havel został prezydentem Czechosłowacji.
- 1990 – Johan Kraag został prezydentem Surinamu.
- 1991 – Islom Karimov został prezydentem Uzbekistanu.
- 1992 – Fernando Collor de Mello ustąpił z funkcji prezydenta Brazylii po oskarżeniu go o korupcję. Jego miejsce zajął dotychczasowy wiceprezydent Itamar Franco.
- 1994 – W katastrofie Boeinga 737 we wschodniej Turcji zginęło 57 osób.
- 1995 – Uruchomiono metro w Dniepropetrowsku na Ukrainie.
- 1996 – Rząd Gwatemali i lewicowa partyzantka podpisały układ pokojowy kończący trwającą 36 lat wojnę domową.
- 1997:
- Milan Milutinović został prezydentem Serbii.
- W celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa ptasiej grypy w Hongkongu rozpoczęto wybijanie wszystkich kur.
- 1998 – Czerwoni Khmerzy przeprosili za zbrodnie popełnione w latach swych rządów w Kambodży.
- 2001 – 291 osób zginęło w wyniku pożaru centrum handlowego Mesa Redonda w Limie.
- 2003 – Na Półwyspie Kolskim w północnej Rosji zmarł ostatni użytkownik języka akkala.
- 2006 – Populacja Nigerii osiągnęła 140 mln.
- 2008 – Prezydent Somalii Abdullahi Yusuf ustąpił ze stanowiska.
Urodzili się
- 1709 – Elżbieta Romanowa, caryca Rosji (zm. 1762)
- 1721 – Madame Pompadour, markiza, metresa króla Francji Ludwika XV (zm. 1764)
- 1796 – Johann Christian Poggendorff, niemiecki fizyk (zm. 1877)
- 1800 – Charles Goodyear, amerykański wynalazca, przedsiębiorca, odkrywca metody wulkanizacji kauczuku (zm. 1860)
- 1808 – Andrew Johnson, amerykański polityk, wiceprezydent i prezydent USA (zm. 1875)
- 1809 – William Ewart Gladstone, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1898)
- 1816 – Carl Ludwig, niemiecki psycholog (zm. 1895)
- 1820 – Tytus Chałubiński, polski lekarz, taternik, badacz Tatr (zm. 1889)
- 1876 – Pau Casals, kataloński wiolonczelista, kompozytor, dyrygent (zm. 1973)
- 1879 – Witold Wojtkiewicz, polski malarz (zm. 1909)
- 1880 – William Harley, amerykański przedsiębiorca, założyciel firmy Harley-Davidson (zm. 1943)
- 1881 – Jess Willard, amerykański bokser (zm. 1968)
- 1890 – Albert Willimsky, niemiecki ksiądz katolicki, przeciwnik nazizmu (zm. 1940)
- 1891 – George Marshall, amerykański reżyser filmowy (zm. 1975)
- 1892 – Jadwiga Karolina Żak, błogosławiona, polska zakonnica, nazaretanka, męczennica z Nowogródka (zm. 1943)
- 1895 – Jerzy Hryniewski, polski polityk, premier RP na uchodźstwie (zm. 1978)
- 1896 – David Alfaro Siqueiros, meksykański malarz (zm. 1974)
- 1899 – Franciszek Litwin, polski lekarz, polityk, minister zdrowia (zm. 1965)
- 1902 – Henryk Wars, polski kompozytor, autor piosenek (zm. 1977)
- 1903 – Candido Portinari, brazylijski malarz (zm. 1962)
- 1904:
- Aleksander Mazurek, polski kierowca rajdowy, pionier sportu automobilowego w Polsce (zm. ?)
- Witold Zechenter, polski poeta, satyryk, tłumacz (zm. 1978)
- 1908 – Helmut Gollwitzer, niemiecki teolog (zm. 1993)
- 1909 – Andrzej Nowicki, polski poeta, satyryk, tłumacz (zm. 1986)
- 1910 – Ronald Coase, amerykański ekonomista pochodzenia brytyjskiego, laureat Nagrody Nobla
- 1911 – Klaus Fuchs, niemiecki fizyk (zm. 1988)
- 1914 – Billy Tipton, amerykański muzyk jazzowy (zm. 1989)
- 1915 – Stanisław Broniewski, polski ekonomista, harcmistrz, naczelnik Szarych Szeregów (zm. 2000)
- 1917 – Ramanand Sagar, indyjski reżyser filmowy (zm. 2005)
- 1920:
- Josefa Iloilo, fidżyjski polityk, prezydent Fidżi (zm. 2011)
- Ludwik Jerzy Kern, polski pisarz, satyryk (zm. 2010)
- Viveca Lindfors, szwedzka aktorka (zm. 1995)
- Romuald Rak, polski duchowny katolicki,infułat, profesor KUL (zm. 2003)
- 1922:
- William Gaddis, amerykański pisarz (zm. 1998)
- Jakub Honigsman, ukraiński historyk, ekonomista (zm. 2008)
- 1923:
- Tomasz Dybowski, polski prawnik (zm. 2009)
- Charles Grenzbach, amerykański filmowiec, specjalista dźwięku (zm. 2004)
- 1924 – Jerzy Kłoczowski, polski historyk, profesor KUL
- 1925 – Jay Chamberlain, amerykański kierowca wyścigowy (zm. 2001)
- 1926:
- Tatiana Sazonowa, rosyjska montażystka, twórczyni filmów animowanych
- Alicja Wirth-Przybora, polska scenograf (zm. 2000)
- 1931:
- Edward Etler, polski reżyser filmowy
- Jan Kazimierz Łojan, polski autor tekstów piosenek (zm. 1992)
- 1932 – Eileen Desmond, irlandzka polityk (zm. 2005)
- 1933 – Norman Morrison, amerykański kwakier (zm. 1965)
- 1936 – Mary Tyler Moore, amerykańska aktorka
- 1937:
- Maumoon Abdul Gayoom, malediwski polityk, prezydent Malediwów
- Barbara Steele, brytyjska aktorka
- 1938:
- Feridun Erol, polski operator, reżyser filmowy
- Jon Voight, amerykański aktor
- 1939 – Konrad Fiałkowski, polski informatyk, cybernetyk, pisarz science fiction
- 1942 – Rick Danko, kanadyjski muzyk zespołu The Band (zm. 1999)
- 1944 – Gilbert Adair, brytyjski pisarz (zm. 2011)
- 1946 – Marianne Faithfull, brytyjska piosenkarka
- 1947:
- Ted Danson, amerykański aktor, producent filmowy
- Cozy Powell, brytyjski perkusista zespołów: Jeff Beck Group i Rainbow (zm. 1998)
- 1952 – Joanna Bartel, polska aktorka
- 1953:
- Grzegorz Baran, polski kierowca, pilot rajdowy
- Matthias Platzeck, niemiecki polityk
- Stanley Williams, amerykański gangster (zm. 2005)
- 1955 – Piotr Szkudelski, polski perkusista grupy Perfect
- 1959 – Patricia Clarkson, amerykańska aktorka
- 1961 – Grzegorz Kucias, polski aktor, piosenkarz
- 1962 – Barry Wilmore, amerykański astronauta
- 1963:
- Dave McKean, angielski grafik, ilustrator, reżyser filmów animowanych
- Graciano Rocchigiani, niemiecki bokser
- 1964 – Jacek Bayer, polski piłkarz
- 1965:
- Dariusz Bereski, polski aktor
- Dexter Holland, amerykański muzyk zespołu The Offspring
- 1967:
- Chris Barnes, amerykański wokalista zespołów: Cannibal Corpse i Six Feet Under
- Andy Wachowski, amerykański reżyser filmowy
- 1969 – Tomasz Bednarek, polski aktor
- 1970:
- Dallas Austin, amerykański muzyk, kompozytor, producent muzyczny
- Kevin Weisman, amerykański aktor
- 1971 – Marek Andrzejewski, polski wokalista zespołu Federacja, bard, poeta
- 1972:
- Jaromír Blažek, czeski piłkarz, bramkarz
- Jude Law, brytyjski aktor
- Wilhelm Sasnal, polski malarz
- 1973:
- 1974 – Tomasz Bobel, polski piłkarz, bramkarz
- 1976 – Patrycja Gola, polska wokalistka
- 1977 – Kira Nagy, węgierska tenisistka
- 1978:
- Beata Kowalczyk, polska piłkarka ręczna, bramkarka
- Angelo Taylor, amerykański sprinter
- 1979:
- Jakub Hlava, czeski skoczek narciarski
- Michał Koterski, polski aktor, prezenter telewizyjny
- Diego Luna, meksykański aktor, producent filmowy
- 1981 – Shizuka Arakawa, japońska łyżwiarka figurowa
- 1982 – Rafał Gliński, polski piłkarz ręczny
- 1986 – Ilie Cebanu, mołdawski piłkarz, bramkarz
- 1988:
- Ágnes Szávay, węgierska tenisistka
- Yu, gitarzysta niemieckiego zespołu Cinema Bizarre
- 1992 – Jaka Tesovnik, słoweński skoczek narciarski
- 1994 – Kako Akishino, japońska księżniczka, córka księcia Akishino, wnuczka cesarza Akihito
Zmarli
- 721 – Gemmei, cesarz Japonii (ur. 661)
- 1170 – Thomas Becket, święty, angielski duchowny, arcybiskup Canterbury (ur. ok. 1115)
- 1249 – Jadwiga, księżna wielkopolska (ur ?)
- 1302 – Wisław II, książę Rugii (ur. ok. 1240)
- 1380 – Elżbieta Łokietkówna, królowa Węgier, żona Karola Roberta (ur. 1305)
- 1605 – John Davis, angielski żeglarz (ur. 1550)
- 1606 – Stefan Bocskay, książę Siedmiogrodu (ur. 1557)
- 1634 – Jan Albert Waza, polski duchowny katolicki, kardynał, biskup warmiński i krakowski (ur. 1612)
- 1731 – Brook Taylor, angielski matematyk (ur. 1685)
- 1809 – Stanisław Małachowski, hrabia, polski polityk, marszałek Sejmu Czteroletniego, prezes Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego (ur. 1736)
- 1825 – Jacques-Louis David, francuski malarz (ur. 1748)
- 1839:
- Barbara Cho Chŭng-i, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1782)
- Magdalena Han Yŏng-i, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1783)
- Piotr Ch'oe Ch'ang-hŭb, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1787)
- Benedykta Hyŏng Kyŏng-nyŏn, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1794)
- Elżbieta Chŏng Chŏng-hye, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1797)
- Barbara Ko Sun-i, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1798)
- Magdalena Yi Yŏng-dŏk, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1812)
- 1850 – Stanisław Jan Borkowski, polski mineralog, bliotekoznawca (ur. 1782)
- 1890 – Wielka Stopa, wódz Siuksów (ur. 1824?)
- 1894 – Christina Rossetti, angielska poetka pochodzenia włoskiego (ur. 1830)
- 1911 – Edmund Biernacki, polski lekarz, neurolog, hematolog, patolog, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (ur. 1866)
- 1924 – Carl Spitteler, szwajcarski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1845)
- 1926 – Rainer Maria Rilke, austriacki poeta (ur. 1875)
- 1929 – Wilhelm Maybach, niemiecki konstruktor i przemysłowiec, jeden z pionierów motoryzacji (ur. 1846)
- 1937 – Stefan Czarnowski, polski socjolog, historyk kultury, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1879)
- 1941 – Tullio Levi-Civita, włoski matematyk (ur. 1873)
- 1942 (lub 31 grudnia) – Bolesław Mołojec, polski działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR (ur. 1909)
- 1944 – Juliusz Gardan, polski reżyser filmowy (ur. 1901)
- 1959 – Jan Piwowarczyk, polski duchowny katolicki, teolog, publicysta, założyciel Tygodnika Powszechnego (ur. 1889)
- 1963 – Aleksander Ładoś, polski dyplomata, polityk, minister bez teki (ur. 1891)
- 1967:
- Janusz Strachocki, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1892)
- Paul Whiteman, amerykański muzyk jazzowy, kompozytor, dyrygent (ur. 1890)
- 1976 – Wojciech Ruszkowski, polski aktor (ur. 1897)
- 1979 – Andrzej Mundkowski, polski kompozytor (ur. 1938)
- 1980:
- Nadieżda Mandelstam, rosyjska pisarka (ur. 1899)
- Tim Hardin, amerykański muzyk (ur. 1941)
- 1981 – Miroslav Krleža, chorwacki pisarz (ur. 1893)
- 1982 – Roman Umiastowski, polski wojskowy, historyk wojskowości, pisarz (ur. 1893)
- 1985 – Marian Jastrzębski, polski aktor (ur. 1897)
- 1986:
- Bolesław Kobrzyński, polski poeta (ur. 1914)
- Harold Macmillan, hrabia Stockton, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1894)
- Andriej Tarkowski, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1932)
- 1987:
- Stanisław Igar, polski aktor (ur. 1918)
- Laryssa Mitzner, polska pisarka pochodzenia ukraińskiego (ur. 1918)
- Jan Rybkowski, polski reżyser filmowy (ur. 1912)
- 1993 – Axel Corti, austriacki reżyser filmowy (ur. 1933)
- 1996:
- Bogumił Ferensztajn, polski polityk, minister gospodarki przestrzennej i budownictwa (ur. 1934)
- Mireille Hartuch, francuska piosenkarka, aktorka (ur. 1906)
- 1997 – Czesław Byszewski, polski aktor, lektor radiowy (ur. 1915)
- 1998 – Jean-Claude Forest, francuski pisarz, twórca komiksów (ur. 1930)
- 1999:
- Sir Leon Radzinowicz, brytyjski prawnik pochodzenia polskiego (ur. 1906)
- Jerzy Waldorff, polski publicysta, krytyk muzyczny (ur. 1910)
- 2002 – Július Satinský, słowacki aktor (ur. 1941)
- 2003:
- Earl Hindman, amerykański aktor (ur. 1942)
- Dinsdale Landen, angielski aktor (ur. 1932)
- Jaime de Piniés, hiszpański dyplomata, przewodniczący Rady Bezpieczeństwa ONZ (ur. 1917)
- Romuald Nałęcz-Tymiński, polski dowódca wojskowy, kontradmirał (ur. 1905)
- 2004:
- Julius Axelrod, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1912)
- Eugenio Garin, włoski historyk filozofii (ur. 1909)
- Liddy Holloway, nowozelandzka aktorka (ur. 1945)
- 2006 – Zofia Jamry, polska aktorka (ur. 1918)
- 2007:
- Zdzisław Lachur, polski malarz, grafik (ur. 1920)
- Phil O'Donnell, szkocki piłkarz (ur. 1972)
- 2008 – Freddie Hubbard, amerykański trębacz jazzowy (ur. 1938)
- 2009:
- Janina Bauman, polska pisarka (ur. 1926)
- Marian Kaznowski, polski żużlowiec, sędzia sportowy (ur. 1931)
- 2010 – Avi Cohen, izraelski piłkarz (ur. 1956)