Jaromir heladia maria balladyna wiktor ignacy german just obchodzą święta imieniny bogurad łucjusz hysen heladiusz lucjusz justyna wilhelm augustyn herkulan emil.
28 maja
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii28 maja jest 148. (w latach przestępnych 149.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 217 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Augustyn, Balladyna, Bogurad, Emil, German, Heladia, Heladiusz, Herkulan, Hysen, Ignacy, Jaromir, Just, Justyna, Lucjusz, Łucjusz, Maria, Wiktor, Wilhelm i Wolrad.
- Armenia – Święto Niepodległości
- Azerbejdżan – Proklamacja Pierwszej Demokratycznej Republiki
- Etiopia – Koniec Reżimu Wojskowego
- Filipiny – Dzień Flagi
- Rosja – Dzień Służby Granicznej
- Wietnam – Oświecenie Buddy
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1260 – Książę opolsko-raciborski Władysław odkupił Kęty i Czeladź od klasztoru benedyktynek w Staniątkach.
- 1349 – We Wrocławiu doszło do pogromu Żydów posądzanych o wywołanie głodu.
- 1593 – Tarnobrzeg otrzymał prawa miejskie.
- 1642 – Objawienia Maryjne we Włoszczowie, od których narodził się kult Matki Boskiej Włoszczowskiej, patronki dzieci i rodzin.
- 1652 – Pietro Vidoni został nuncjuszem apostolskim w Polsce.
- 1863 – Powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Gruszkami.
- 1921 – Rozpoczęły się pierwsze Międzynarodowe Targi Poznańskie.
- 1923 – Powołano drugi rząd Wincentego Witosa.
- 1941 – Do obozu Auschwitz został przywieziony Maksymilian Maria Kolbe.
- 1942 – W lesie koło Magdalenki hitlerowcy dokonali egzekucji 223 więźniów z Pawiaka.
- 1943:
- Po pacyfikacji Leżajska hitlerowcy rozstrzelali 43 mieszkańców miasta.
- W nocy z 27/28 patrole dywersyjne Armii Krajowej dokonały likwidacji 28 konfidentów Gestapo w Radomsku.
- 1956 – w Lublinie odnotowano najwyższą temperaturę w maju (+35,7 °C).[]
- 1974 – Premiera filmu Nie ma mocnych.
- 1975:
- Rozpoczął działalność Teatr Dramatyczny w Elblągu.
- Sejm uchwalił ustawę o dwustopniowym podziale administracyjnym. Zlikwidowano powiaty i utworzono 49 województw.
- 1983 – Zdzisław Najder został skazany zaocznie na karę śmierci pod zarzutem kolaboracji z wywiadem amerykańskim.
- 1992:
- Powstała firma Fiat Auto Poland.
- Sejm przyjął uchwałę lustracyjną.
- 1993 – Sejm uchwalił wotum nieufności wobec rządu Hanny Suchockiej.
- 1999 – Rozpoczęły się rozgrywane na polskich parkietach XXVII Mistrzostwa Europy w Koszykówce Kobiet.
- 2004 – Sejm powołał komisję śledczą w sprawie PKN Orlen.
- 2006:
- Pod Miliczem doszło do wypadku samochodu z muzykami grupy Varius Manx.
- Wybuchł pożar w zabytkowych koszarach w Kaliszu.
- Zakończyła się I pielgrzymka papieża Benedykta XVI do Polski.
- 2008:
- Odbył się koncert zespołu Metallica na Stadionie Śląskim w Chorzowie.
- Selekcjoner Leo Beenhakker ogłosił skład reprezentacji Polski na Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej w Austrii i Szwajcarii.
- 2009 – XIV Dalajlama, Tadeusz Mazowiecki, pośmiertnie Witold Pilecki i Michał Sumiński zostali Honorowymi Obywatelami Miasta Warszawy.
Wydarzenia na świecie
- 585 p.n.e. – Zaćmienie Słońca w czasie bitwy nad rzeką Halys, które przewidzieć miał Tales z Miletu.
- 640 – Seweryn został papieżem.
- 1037 – Cesarz Konrad II w trakcie powstania drobnych wasali włoskich wydał ustawę Constitutio de feudis, która przyznawała im nienaruszalność lenn i prawo do ich dziedziczenia.
- 1156 – Armia sycylijska w bitwie pod Brindisi rozgromiła Bizantyjczyków, kładąc kres ich panowaniu w południowej Italii.
- 1262 – W Clermont odbył się ślub późniejszego króla Francji Filipa III i Izabeli Aragońskiej.
- 1357 – Piotr I został królem Portugalii.
- 1588 – Hiszpańska Wielka Armada obrała kurs na wybrzeże Anglii.
- 1742 – W Londynie otwarto pierwszy na świecie kryty basen pływacki.
- 1754 – Brytyjska wojna z Indianami i Francuzami: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Jumonville Glen.
- 1813 – Odbyło się premierowe wykonanie hymnu Argentyny w teatrze w Buenos Aires.
- 1864 – Brytyjski protektorat Zjednoczone Kraje Wysp Jońskich został przyłączony do Grecji.
- 1871 – Upadek Komuny Paryskiej.
- 1900 – Całkowite zaćmienie słońca widoczne w Meksyku, USA, Portugalii, Hiszpanii i północnej Afryce.
- 1918 – Armenia i Azerbejdżan proklamowały niepodległość.
- 1926 – Doszło do przewrotu wojskowego w Portugalii.
- 1930:
- George Forbes został premierem Nowej Zelandii.
- Został obalony prezydent Boliwii Hernando Siles Reyes.
- 1932 – Zakończono budowę tamy Afsluitdijk w Holandii, wskutek czego dawna zatoka Morza Północnego stała się jeziorem IJsselmeer.
- 1934:
- Rozpoczął się pierwszy Festiwal operowy w Glyndebourne w Anglii.
- W Kanadzie urodziły się pięcioraczki Dionne, które jako pierwsze przeżyły okres niemowlęcy.
- 1937:
- Neville Chamberlain został premierem Wielkiej Brytanii.
- Powstała niemiecka firma motoryzacyjna Volkswagen.
- 1940:
- Front zachodni: kapitulacja armii belgijskiej.
- Zdobycie Narwiku przez wojska alianckie.
- U wybrzeży Portugalii niemiecki okręt podwodny U-37 zatopił francuski statek pasażerski "Brazza". Zginęło 379 spośród 576 osób na pokładzie.
- 1942 – Front wschodni: zwycięstwo wojsk niemiecko-rumuńsko-włoskich w bitwie o Charków.
- 1948 – Powstały Siły Obronne Izraela.
- 1950 – Joanna de Valois została ogłoszona świętą przez papieża Piusa XII.
- 1952 – Greczynki uzyskały prawa wyborcze.
- 1964 – Utworzono Organizację Wyzwolenia Palestyny.
- 1971 – Została wystrzelona radziecka sonda Mars 3.
- 1974 – 8 osób zginęło, a 103 zostały ranne w wyniku wybuch bomby w trakcie demonstracji pracowniczej we włoskiej Brescii.
- 1975 – Wraz z podpisaniem Traktatu z Lagos utworzono Wspólnotę Gospodarczą Państw Afryki Zachodniej.
- 1977 – W pożarze klubu nocnego w Southgate w Kentucky zginęło 165 osób, a ponad 200 odniosło obrażenia.
- 1979 – Grecja podpisała w Atenach traktat o akcesji do Wspólnot Europejskich.
- 1982:
- Papież Jan Paweł II rozpoczął wizytę w Wielkiej Brytanii.
- Wojna o Falklandy-Malwiny: rozpoczęła się bitwa o wzgórza Darwin i Goose Green.
- 1987 – 19-letni pilot, obywatel RFN Mathias Rust, wylądował niewielkim samolotem w pobliżu Placu Czerwonego w Moskwie.
- 1991:
- Albania: założono Uniwersytet w Szkodrze.
- Meles Zenawi został prezydentem Etiopii.
- 1993 – Erytrea i Monako przystąpiły do ONZ.
- 1995:
- Minister spraw zagranicznych Bośni i Hercegowiny Irfan Ljubijankić zginął w śmigłowcu zestrzelonym przez Serbów koło Bihacia.
- W wyniku trzęsienia ziemi w mieście Neftegorsk na Sachalinie zginęło 2040 osób.
- 1998:
- Pakistan przeprowadził 5 swych pierwszych próbnych wybuchów jądrowych w reakcji na próby indyjskie z 11 i 13 maja.
- W Paryżu otwarto Muzeum Montparnasse.
- 1999 – W Mediolanie po 22 latach renowacji ponownie udostępniono dla zwiedzających fresk Ostatnia Wieczerza Leonarda da Vinci.
- 2000 – Wybuchł wulkan Kamerun.
- 2002 – Odbył się specjalny szczyt NATO w Rzymie, w czasie którego powołano Radę NATO-Rosja.
- 2008:
- Francuski seryjny morderca i pedofil Michel Fourniret został skazany na dożywocie.
- Piraci somalijscy porwali niemiecki kontenerowiec MV Lehmann Timber.
- Zgromadzenie Narodowe Nepalu zniosło monarchię i proklamowało federalną republikę demokratyczną.
- 2009:
- Co najmniej 19 osób zginęło, a ponad 50 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym na meczet w Zahedanie (Iran).
- W katastrofie autobusu w Jambole (Bułgaria) zginęło 17 osób.
- 2010:
- Francja została wybrana na organizatora Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2016.
- W katastrofie kolejowej w indyjskim stanie Bengal Zachodni, spowodowanej rozkręceniem torów bądź podłożeniem bomby przez komunistycznych rebeliantów, zginęło 148 osób, a ponad 200 zostało rannych.
- W zamachu na meczet w pakistańskim mieście Lahaur zginęło 86 osób.
Urodzili się
- 1369 – Muzio Attendolo Sforza, włoski kondotier, założyciel dynastii Sforzów (zm. 1424)
- 1660 – Jerzy I, król Wielkiej Brytanii (zm. 1727)
- 1759 – William Pitt Młodszy, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1806)
- 1807 – Louis Agassiz, szwajcarski zoolog, paleontolog (zm. 1873)
- 1817 – Jerzy Henryk Lubomirski, polski polityk, kurator literacki, mecenas sztuki (zm. 1872)
- 1836 – Jan Karłowicz, polski etnograf, językoznawca (zm. 1903)
- 1848 – Maria Bernarda Bütler, szwajcarska zakonnica, święta katolicka (zm. 1924)
- 1861 – Arthur Kickton, niemiecki architekt (zm. 1944)
- 1862 – Edward Treacher Collins, angielski chirurg, okulista (zm. 1932)
- 1870 – Edward Krasiński, polski działacz społeczny, pamiętnikarz (zm. 1940)
- 1872 – Marian Smoluchowski, polski fizyk (zm. 1917)
- 1877 – Oskar Miłosz, francuski poeta pochodzenia litewskiego (zm. 1939)
- 1884 – Edvard Beneš, czeski polityk, prezydent Czechosłowacji (zm. 1948)
- 1887 – Henryk Strasburger, polski prawnik, ekonomista, polityk, minister (zm. 1951)
- 1889 – Richard Réti, czeski szachista, teoretyk szachów, twórca kompozycji szachowych (zm. 1929)
- 1891 – Emil Chaberski, polski aktor, reżyser filmowy (zm. 1967)
- 1892 – Josef Dietrich, niemiecki wojskowy, dowódca Leibstandarte Adolf Hitler (zm. 1966)
- 1895 – Bronisław Pieracki, polski polityk, minister spraw wewnętrznych (zm. 1934)
- 1899 – Irena Krzywicka, polski pisarka, publicystka, tłumaczka (zm. 1994)
- 1904 – Wincenty Pstrowski, polski górnik, przodownik pracy (zm. 1948)
- 1907 – Władysław Midowicz, polski geograf i meteorolog, działacz turystyczny i krajoznawczy (zm. 1993)
- 1908 – Ian Fleming, brytyjski pisarz (zm. 1964)
- 1910:
- Rachel Kempson, brytyjska aktorka (zm. 2003)
- T-Bone Walker, amerykański muzyk bluesowy, prekursor gitary elektrycznej (zm. 1975)
- 1911 – Fritz Hochwälder, austriacki pisarz (zm. 1986)
- 1912 – Patrick White, australijski pisarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 1990)
- 1913 – Erwin Lawaty, polski duchowny adwentystyczny, wieloletni pastor Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego (zm. 2008)
- 1915 – Feliks Baranowski, polski polityk, minister oświaty (zm. 1992)
- 1916 – Anna Jaraczówna, polska aktorka (zm. 1979)
- 1917:
- Gerald Cash, bahamski prawnik, polityk, gubernator generalny Bahamów (zm. 2003)
- Leonid Teliga, polski podróżnik, żeglarz, pisarz, tłumacz (zm. 1970)
- 1920 – Richard Townsend Davies, amerykański dyplomata, ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce (zm. 2005)
- 1923 – György Ligeti, węgierski kompozytor (zm. 2006)
- 1925:
- Bülent Ecevit, turecki polityk, premier Turcji, poeta, tłumacz (zm. 2006)
- Dietrich Fischer-Dieskau, niemiecki śpiewak operowy (baryton)
- William Hook, brytyjski szachista (zm. 2010)
- 1926 – Ferdynand Maria Sycylijski, książę Castro (zm. 2008)
- 1928 – Albert Booth, brytyjski polityk (zm. 2010)
- 1929:
- Leszek Herdegen, polski aktor (zm. 1980)
- Janusz Wolniewicz, polski pisarz, reportażysta (zm. 2006)
- 1930:
- Frank Drake, amerykański astronom, astrofizyk
- Edward Seaga, jamajski polityk, premier
- 1931:
- Carroll Baker, amerykańska aktorka pochodzenia polskiego
- Gordon Willis, amerykański operator filmowy
- 1933 – Zelda Rubinstein, amerykańska aktorka (zm. 2010)
- 1934:
- Francesco Monterisi, włoski kardynał
- Franciszek Wybrańczyk, polski muzyk, menadżer muzyczny (zm. 2006)
- 1936 – Jerzy Bartz, polski perkusista jazzowy
- 1938 – Andrzej Żabiński, polski polityk, działacz partyjny, socjolog (zm. 1988)
- 1939 – Wojciech Karolak, polski muzyk jazzowy
- 1940 – Maeve Binchy, irlandzka pisarka
- 1942 – Maria Braunstein, polska tłumaczka, redaktor książek
- 1944 – Rudolph Giuliani, amerykański polityk
- 1945:
- Patch Adams, amerykański aktor, komik
- Ryszard Jurkowski, polski architekt, urbanista
- Wiktor Skrzynecki, polski operator, reżyser filmowy
- 1947 – Zahi Hawass, egipski archeolog
- 1949:
- Wojciech Strzemżalski, polski reżyser filmowy (zm. 1989)
- Joanna Wnuk-Nazarowa, polska dyrygentka, polityk
- 1950 – Jacek Weksler, polski filolog, reżyser teatralny, menedżer, wiceminister kultury
- 1951 – Janusz Grenda, polski aktor
- 1952 – Zbigniew Hałatek, polski operator filmowy
- 1953 – Bogdan Kowalewski, polski gitarzysta basowy zespołu Maanam
- 1954 – João Carlos de Oliveira, brazylijski lekkoatleta, trójskoczek (zm. 1999)
- 1957:
- Leah Ayres, amerykańska aktorka
- Véronique Brouquier, francuska florecistka
- Klaus Lindenberger, austriacki piłkarz, bramkarz
- Frank Schätzing, niemiecki pisarz
- 1958 – František Straka, czeski piłkarz, trener piłkarski
- 1959 – Bernardo Rezende, brazylijski siatkarz, trener siatkówki
- 1961 – Richard A. Knaak, amerykański chemik, pisarz fantasy
- 1962 – Jerzy Pal, polski aktor
- 1963 – Gavin Harrison, brytyjski perkusista zespołów Porcupine Tree oraz King Crimson
- 1968:
- Marcin Bronikowski, polski śpiewak operowy (baryton)
- Kylie Minogue, australijska piosenkarka
- 1970 – Andreas Crap, niemiecki gitarzysta, członek grupy Oomph!
- 1971:
- Swietłana Gonczarenko, rosyjska sprinterka
- Jekatierina Gordiejewa, rosyjska łyżwiarka figurowa
- 1972:
- Andrzej Deskur, polski aktor
- Chiara Mastroianni, francusko-włoska aktorka
- Andrea Strnadová czeska tenisistka
- 1974:
- Hans-Jörg Butt, niemiecki piłkarz, bramkarz
- Romain Duris, francuski aktor, muzyk
- Monika Jarosińska, polska aktorka
- 1975 – Iwona Petry, polska aktorka, pisarka
- 1976 – Christoph Eugen, austriacki narciarz, kombinator norweski
- 1978 – Wojciech Zydroń, polski piłkarz ręczny
- 1979:
- Jesse Bradford, amerykański aktor
- Jewgienij Czigiszew, rosyjski sztangista
- Monica Keena, amerykańska aktorka
- Michał Piróg, polski tancerz, choreograf, prezenter, reporter
- 1980:
- Mickaël Bourgain, francuski kolarz torowy
- Mark Feehily, irlandzki piosenkarz
- 1981:
- Andrea Barzagli, włoski piłkarz
- Rafał Kwietniewski, polski aktor
- Janne Schäfer, niemiecka pływaczka
- Gábor Talmácsi, węgierski motocyklista wyścigowy
- 1982:
- Alexa Davalos, amerykańska aktorka pochodzenia francuskiego
- Iwona Matkowska, polska zapaśniczka
- 1983:
- Jernej Damjan, słoweński skoczek narciarski
- Marco Estrada, chilijski piłkarz
- Patrycja Mikula, amerykańska fotomodelka
- 1984 – Zsolt Hirling, węgierski wioślarz
- 1985:
- Colbie Caillat, amerykańska piosenkarka
- Carey Mulligan, brytyjska aktorka
Zmarli
- 576 – św. German z Paryża, biskup Paryża (ur. 496)
- 1357 – Alfons IV, król Portugalii (ur. 1291)
- 1565 – (lub 29 maja) Mikołaj Krzysztof Radziwiłł, marszałek wielki litewski, kanclerz wielki litewski, wojewoda wileński (ur. 1515)
- 1787 – Leopold Mozart, austriacki kapelmistrz, kompozytor, ojciec Wolfganga Amadeusza (ur. 1719)
- 1849 – Anne Brontë, angielska pisarka (ur. 1820)
- 1859 – Paweł Hạnh, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. 1826 lub 1827)
- 1864 – Simion Bărnuţiu – rumuński historyk, filozof, prawnik i polityk (ur. 1808)
- 1904 – Kopiący Niedźwiedź, wojownik, mistyk i szaman plemienia Dakotów (ur. 1846)
- 1916 – Iwan Franko, ukraiński pisarz (ur. 1856)
- 1937 – Alfred Adler, austriacki psychiatra, psycholog, pedagog (ur. 1870)
- 1941 – Antoni Nowowiejski, polski duchowny katolicki, biskup płocki (ur. 1858)
- 1947 – August Eigruber, hitlerowski zbrodniarz (ur. 1907)
- 1959 – Jan Stepa, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski (ur. 1892)
- 1971 – Jean Vilar, francuski reżyser teatralny, aktor (ur. 1912)
- 1972 – Edward VIII Windsor, król Wielkiej Brytanii i cesarz Indii (ur. 1894)
- 1981 – Stefan Wyszyński, polski duchowny katolicki, kardynał, prymas Polski (ur. 1901)
- 1989 – Helena Cygańska-Walicka, polska malarka (ur. 1913)
- 1990 – Jan Janikowski, polski kompozytor (ur. 1926)
- 1991 – Konrad Nałęcki, polski reżyser filmowy (ur. 1919)
- 1997 – Erich Sojka, czeski pisarz (ur. 1922)
- 1999:
- Jan Lebenstein, polski malarz (ur. 1930)
- Maciej Wirowski, polski chemik, polityk, minister (ur. 1929)
- 2000:
- Jolanta Malinowska, polska historyk (ur. 1971)
- Vincentas Sladkevičius, litewski duchowny katolicki, arcybiskup Kowna, kardynał (ur. 1920)
- 2002 – Edward Wende, polski prawnik, adwokat, polityk (ur. 1936)
- 2003:
- Irena Jurgielewiczowa, polska pisarka (ur. 1903)
- Oleg Makarow, radziecki kosmonauta (ur. 1933)
- Antoni Wójtowicz, polski operator filmowy (ur. 1925)
- 2004 – Jerzy Klempel, polski piłkarz ręczny (ur. 1953)
- 2006:
- Umberto Masetti, włoski motocyklista (ur. 1926)
- Thorleif Schjelderup, norweski skoczek narciarski, pisarz (ur. 1920)
- Andrzej Skrzydlewski, polski zapaśnik (ur. 1946)
- 2007 – Parren J. Mitchell, amerykański polityk (ur. 1922)
- 2008:
- Sven Davidson, szwedzki tenisista (ur. 1928)
- Lechosław Goździk, polski przywódca strajku na Żeraniu w 1956 roku, samorządowiec (ur. 1931)
- 2009:
- Robert Hartoch, holenderski szachista (ur. 1947)
- Ercole Rabitti, włoski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1921)
- Jan Zaciura, polski polityk, związkowiec, prezes ZNP (ur. 1934)
- 2010 – Gary Coleman, amerykański aktor (ur. 1968)
- 2011 – Romuald Klim, białoruski lekkoatleta, młociarz, mistrz olimpijski, mistrz Europy (ur. 1933)