Marek franciszka rustyka ewodia stefan kalista filona markusław obchodzą święta imieniny ewodiusz rustyk kaliksta hermogenes radociech piotr i anian jarosław filon.
25 kwietnia
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii25 kwietnia jest 115. (w latach przestępnych 116.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 250 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Anian, Ewodia, Ewodiusz, Filon, Filona, Franciszka, Hermogenes, Jarosław, Kaliksta, Kalista, Marek, Markusław, Piotr, Radociech, Rustyk, Rustyka, Stefan i Włodzimira.
- Australia, Nowa Zelandia – ANZAC Day
- Egipt – Święto Wyzwolenia Synaju
- Korea Północna:
- Święto Utworzenia Armii Ludowej
- Rozpoczyna się Tydzień Wolności Korei Północnej
- Międzynarodowe:
- Polska – Dzień Sekretarki (w ramach Międzynarodowego Dnia Sekretarki)
- Portugalia – Święto Państwowe (rocznica rewolucji goździków)
- Suazi, Wyspy Owcze – Święto Flagi
- Włochy – Święto Państwowe Wyzwolenia Włoch od faszyzmu
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1333 – Koronacja Kazimierza III Wielkiego i jego żony Aldony Anny Giedyminówny w katedrze wawelskiej.
- 1425 – W Brześciu Kujawskim król Władysław II Jagiełło wydał dla szlachty generalny przywilej (nie wszedł w życie).
- 1604 – Konsekracja obecnej archikatedry św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie.
- 1809 – Wojna polsko-austriacka: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Radzyminem.
- 1831 – Powstanie listopadowe: bój spotkaniowy straży przednich armii polskiej i rosyjskiej pod Kuflewem.
- 1840 – Trzęsienie ziemi o sile około 5 stopni w skali Richtera nawiedziło okolice Pienin.
- 1920 – Wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się wyprawa kijowska.
- 1925 – Ustanowiono Medal 3 Maja.
- 1943 – II wojna światowa:
- Gestapowiec Wilhelm Schuhmacher rozstrzelał na cmentarzu w Nowym Żmigrodzie na Podkarpaciu 16 kalekich Łemków, Romów i Żydów.
- Z powodu tzw. sprawy katyńskiej zerwano polsko-radzieckie stosunki dyplomatyczne.
- 1946 – Uruchomiono pierwsze połączenie promowe pomiędzy Gdynią a Trelleborgiem.
- 1947 – Została utworzona Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza "Prasa".
- 1967 – Premiera filmu Kochajmy syrenki.
- 1981 – W klubie studenckim "Od Nowa" w Toruniu odbył się pierwszy koncert grupy Republika.
- 1988:
- Początek kilkumiesięcznej fali strajków, które przyczyniły się do podjęcia próby porozumienia między władzą a opozycją w ramach obrad Okrągłego Stołu.
- Premiera filmu Cyrk odjeżdża.
- 1998 – Wszedł w życie Konkordat między Polską a Stolicą Apostolską.
- 2005 – Otwarto Muzeum Miejskie w Tychach.
Wydarzenia na świecie
- 799 – W wyniku spisku stronnictwa szlachty rzymskiej papież Leon III został napadnięty i zraniony podczas procesji, a następnie pozbawiony urzędu i uwięziony w klasztorze.
- 1058 – Malcolm III został koronowany na króla Szkocji.
- 1185 – W cieśninie Shimonoseki (Japonia) doszło do bitwy morskiej zwanej Dan-no-ura, która zakończyła wojnę Gempei.
- 1459 – W Chebie został zawarty traktat między Królestwem Czech a Saksonią, w którym wytyczono wspólną granicę, jedną z najstarszych istniejących do dzisiaj w Europie.
- 1464 – Wojna Dwóch Róż: zwycięstwo Yorków w bitwie pod Hedgeley Moor.
- 1507 – Niemiecki kosmograf Martin Waldseemüller na swej mapie Universalis Cosmographia po raz pierwszy użył nazwy Ameryka.
- 1541 – Hiszpanie założyli miasto Arica w Peru (obecnie należące do Chile).
- 1607 – Wojna osiemdziesięcioletnia: zwycięstwo floty niderlandzkiej nad hiszpańską w bitwie pod Gibraltarem.
- 1626 – Wojna trzydziestoletnia: w bitwie pod Dessau armia cesarska pokonała wojska protestanckie hrabiego Mansfelda.
- 1707 – Wojna o sukcesję hiszpańską: w bitwie pod Almansą siły francusko-hiszpańskie rozbiły armię portugalsko-angielsko-holenderską.
- 1719 – Ukazała się powieść Przypadki Robinsona Crusoe Daniela Defoe.
- 1792:
- Claude Joseph Rouget de Lisle napisał słowa i muzykę Marsylianki.
- Wykonano pierwszy wyrok śmierci przy użyciu gilotyny.
- 1796 – Francuzi utworzyli państewko włoskie Republikę Alby, włączoną w 1801 roku do Francji.
- 1839:
- I wojna brytyjsko-afgańska: brytyjski korpus ekspedycyjny zajął bez walki Kandahar.
- Paweł Edmund Strzelecki przybył do Australii.
- 1846 – Pierwsze starcie w wojnie amerykańsko-meksykańskiej.
- 1848:
- Irlandzki astronom Andrew Graham odkrył planetoidę Metis.
- Ogłoszono konstytucję Cesarstwa Austriackiego.
- 1859 – Francuski dyplomata i przedsiębiorca Ferdinand de Lesseps wbił w Port Saidzie łopatę w piasek, inaugurując symbolicznie budowę Kanału Sueskiego.
- 1882 – Wojska francuskie zdobyły Hanoi w północnym Wietnamie.
- 1898 – Wojna amerykańsko-hiszpańska: USA wypowiedziały wojnę Hiszpanii.
- 1915 – I wojna światowa: desant brytyjski wraz z oddziałami Australian and New Zealand Army Corps (ANZAC) wylądował na tureckim półwyspie Gallipoli.
- 1917 – Afonso Augusto da Costa został po raz trzeci premierem Portugalii.
- 1918 – Armia Czerwona zlikwidowała Krymską Republikę Ludową.
- 1920 – Rada Państw Ententy przyznała Francji mandat Syrii i Libanu, a Wielkiej Brytanii mandat iracki oraz palestyński wraz z Jordanią.
- 1926:
- Reza Szah Pahlawi został koronowany na szacha Iranu.
- W mediolańskiej La Scali odbyła się prapremiera nieukończonej opery Turandot Giacomo Pucciniego, dokończonej po jego śmierci przez Franka Alfano.
- 1929 – Wszedł do służby japoński ciężki krążownik Haguro.
- 1936 – Jan Břetislav Procházka i Jindřich Kubias wyruszyli z Pragi samochodem osobowym Škoda Rapid w zakończoną po 97 dniach sukcesem podróż dookoła świata.
- 1945:
- Włoscy partyzanci wyzwolili Genuę, Mediolan i Turyn, co zakończyło niemiecką okupację Włoch.
- Wojska fińskie wyparły ostatnie jednostki niemieckie z terenu kraju; koniec wojny lapońskiej.
- W Torgau nad Łabą doszło do pierwszego spotkania wojsk radzieckich i amerykańskich.
- Zwołano pierwszą konferencję ONZ w San Francisco, w której uczestniczyło 50 państw-założycieli.
- 1949 – Uruchomiono komunikację tramwajową w rosyjskim Tomsku.
- 1950 – Republika Południowych Moluków w Indonezji ogłosiła niepodległość.
- 1952 – W wyniku połączenia trzech dotychczasowych niemieckich krajów związkowych powstała Badenia-Wirtembergia.
- 1953 – W czasopiśmie Nature opublikowano pracę Jamesa Deweya Watsona i Francisa Cricka opisującą model budowy przestrzennej podwójnej helisy DNA.
- 1961 – Amerykanin Robert Noyce uzyskał patent na układ scalony.
- 1963 – W Libii zniesiono ustrój federalny i zmieniono nazwę kraju na Królestwo Libii
- 1969 – Wszedł w życie Traktat o zakazie broni jądrowej w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach.
- 1971 – Zakończyła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 10.
- 1973 – Amin Hafez został premierem Libanu.
- 1974 – W Portugalii doszło do wojskowego zamachu stanu (tzw. rewolucji goździków), w wyniku którego został obalony dyktator Marcelo José das Neves Alves Caetano.
- 1975 – W Portugalii Partia Socjalistyczna wygrała wybory do Zgromadzenia Narodowego.
- 1979 – W macedońskiej Bitoli został założony Uniwersytet Świętego Klemensa z Ochrydy.
- 1980 – 146 osób zginęło w katastrofie brytyjskiego Boeinga 727 na Wyspach Kanaryjskich.
- 1981 – 45 robotników zostało napromieniowanych podczas remontu w japońskiej elektrowni atomowej w mieście Tsuruga.
- 1982:
- Izrael wycofał się z półwyspu Synaj.
- Wojna o Falklandy-Malwiny: brytyjskie oddziały dokonały desantu i odbiły Georgię Południową.
- 1983:
- Amerykańska sonda kosmiczna Pioneer 10 przekroczyła orbitę Plutona.
- Uruchomiono metro we francuskim Lille.
- 1986 – Mswati III został koronowany na króla Suazi.
- 1990 – Violetta Barrios de Chamorro jako pierwsza kobieta objęła urząd prezydenta Nikaragui.
- 1992 – Otwarto Muzeum Czarnobylskie w Kijowie.
- 1993 – Odbyła się 58. podróż apostolska Jana Pawła II do Albanii.
- 2000 – We Włoszech utworzono drugi rząd Giuliana Amato.
- 2002 – Południowoafrykański przedsiębiorca Mark Shuttleworth został drugim turystą kosmicznym jako członek misji statku Sojuz TM-34 na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS).
- 2004 – Heinz Fischer wygrał w I turze wybory prezydenckie w Austrii.
- 2005:
- 107 osób zginęło, a 555 zostało rannych w katastrofie pociągu pasażerskiego w japońskim mieście Amagasaki.
- Bułgaria i Rumunia podpisały traktaty akcesyjne z Unią Europejską.
- Jiří Paroubek został premierem Czech.
- Ostatni z trzech fragmentów Obelisku z Aksum, zrabowanego przez Włochów w 1937 roku został zwrócony Etiopii.
- 2006 – W dokonanym przez samobójczynię zamachu bombowym w kwaterze głównej armii Sri Lanki zginęło 9 osób, a ciężko ranny został m.in. dowódca armii generał Sarath Fonseca.
- 2007 – W Moskwie odbył się pogrzeb byłego prezydenta Rosji Borysa Jelcyna.
- 2008:
- Co najmniej 26 osób zginęło w zamachu bombowym na autobus w Kolombo na Sri Lance.
- W czasopiśmie Science ukazały się wyniki badań klasyfikujących tyranozaury na drzewie filogenetycznym bliżej ptaków niż gadów.
- 2009 – Socjaldemokraci i Zieloni wygrali przedterminowe wybory parlamentarne na Islandii.
- 2010:
- Prawicowy Fidesz wygrał wybory parlamentarne na Węgrzech.
- Urzędujący prezydent Austrii Heinz Fischer został wybrany w I turze wyborów na II kadencję.
Urodzili się
- 1214 – Ludwik IX Święty, święty, król Francji (zm. 1270)
- 1228 – Konrad IV Hohenstauf, król Niemiec, Sycylii i Jerozolimy (zm. 1254)
- 1284 – Edward II, król Anglii (zm. 1327)
- 1599 – Oliver Cromwell, angielski polityk, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii, przywódca rewolucji angielskiej (zm. 1658)
- 1810 – Teodor Teofil Matecki, polski lekarz, działacz społeczny (zm. 1886)
- 1849 – Felix Klein, niemiecki matematyk (zm. 1925)
- 1852 – Clarín, hiszpański pisarz, krytyk literacki (zm. 1901)
- 1861 – Rudolf Dittrich, austriacki muzyk (zm. 1919)
- 1873 – Walter de la Mare, angielski pisarz (zm. 1956)
- 1874 – Guglielmo Marconi, włoski fizyk, wynalazca radia, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za rok 1909 (razem z Karlem Ferdinandem Braunem) (zm. 1937)
- 1875 – Maria Alvarado Cardozo, wenezuelska zakonnica, założycielka augustianek Najświętszego Serca Jezusa, błogosławiona katolicka (zm. 1967)
- 1880 – Michaił Fokin, rosyjski tancerz, choreograf (zm. 1942)
- 1883 – Siemion Budionny, radziecki dowódca wojskowy, marszałek ZSRR (zm. 1973)
- 1886 – Teofil Bromboszcz, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (zm. 1937)
- 1890 – Stanisław Janusz, polski polityk, wiceprzewodniczący Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, wicepremier (zm. 1970)
- 1900 – Wolfgang Pauli, szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za rok 1945 (zm. 1958)
- 1903 – Andriej Kołmogorow, rosyjski matematyk (zm. 1987)
- 1910 – Stanisław Miszczyk, polski tancerz, choreograf (zm. 1976)
- 1914 – Claude Mauriac, francuski pisarz (zm. 1996)
- 1917 – Ella Fitzgerald, amerykańska wokalistka jazzowa (zm. 1996)
- 1919 – Finn Helgesen, norweski łyżwiarz szybki (zm. 2011)
- 1920 – Jean Carmet, francuski aktor (zm. 1994)
- 1921 – Karel Appel, holenderski malarz, witrażysta (zm. 2006)
- 1924:
- Eric D'Arcy, australijski duchowny katolicki, arcybiskup Hobart (zm. 2005)
- Władysław Marek Cianciara, polski księgowy, uczestnik walk niepodległościowych, żołnierz AK, turysta i krajoznawca, działacz Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) (zm. 1982)
- 1926 – Tadeusz Janczar, polski aktor (zm. 1997)
- 1927 – Albert Uderzo, francuski rysownik pochodzenia włoskiego
- 1928 – Cy Twombly, amerykański malarz (zm. 2011)
- 1929:
- Konrad Malicki, polski profesor, lekarz weterynarii (zm. 2011)
- Yvette Williams, nowozelandzka lekkoatletka, skoczkini w dal
- 1930:
- Halina Dobrowolska, polska aktorka (zm. 1999)
- Jerzy Grzymkowski, polski pisarz
- Paul Mazursky, amerykański aktor, reżyser, scenarzysta, producent filmowy
- 1932:
- Hanna Gucwińska, polska zootechnik, posłanka na Sejm RP
- Zygmunt Najdowski, polski polityk, minister kultury i sztuki (zm. 1998)
- 1933 – Jerry Leiber, amerykański autor tekstów piosenek (zm. 2011)
- 1937 – Rudi Geil, niemiecki polityk (zm. 2006)
- 1940 – Al Pacino, amerykański aktor
- 1942 – Ewa Wiśniewska, polska aktorka
- 1945 – Björn Ulvaeus, szwedzki wokalista zespołu ABBA
- 1946:
- Barbara Marszałek, polska aktorka
- Andrzej Seweryn, polski aktor
- 1947 – Johan Cruijff, holenderski piłkarz, trener piłkarski
- 1949 – Dominique Strauss-Kahn, francuski polityk
- 1951 – Tadeusz Rutkowski, polski sztangista
- 1952:
- Stanisław Budzik, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski, arcybiskup metropolita lubelski
- Jacques Santini, francuski piłkarz, trener piłkarski
- Władisław Trietjak, rosyjski bramkarz hokejowy
- 1953 – Piotr Dejmek, polski aktor (zm. 2010)
- 1956:
- Dominique Blanc, francuska aktorka
- Marek Krawczyk, polski wydawca, działacz opozycji w okresie PRL (zm. 2012)
- 1958 – Fish, szkocki wokalista zespołu Marillion
- 1959:
- Andrzej Ferenc, polski aktor, lektor
- Jerzy Widzyk, polski polityk
- 1960 – Paul Baloff, amerykański wokalista grupy Exodus
- 1961:
- Agneta Andersson, szwedzka kajakarka
- Frank De Winne, belgijski astronauta
- Jarosław Kotarski, polski tłumacz (zm. 2012)
- Miran Tepeš, słoweński skoczek narciarski, działacz sportowy
- 1964:
- Hank Azaria, amerykański aktor
- Andy Bell, brytyjski wokalista zespołu Erasure
- 1966:
- Anna Radwan, polska aktorka
- Rubén Sosa, urugwajski piłkarz
- 1967:
- Maik Bullmann, niemiecki zapaśnik
- Angel Martino, amerykańska pływaczka
- 1968 – Thomas Strunz, niemiecki piłkarz
- 1969:
- Jon Olsen, amerykański pływak
- Małgorzata Sobańska, polska maratonistka
- Gina Torres, amerykańska aktorka
- Renée Zellweger, amerykańska aktorka pochodzenia szwajcarskiego
- 1970:
- Joël Abati, francuski piłkarz ręczny
- Kate Allen, austriacka triathlonistka
- Tomoko Kawakami, japoński seiyū (zm. 2011)
- Jason Lee, amerykański aktor
- 1971 – Krzysztof Przybylski, polski piłkarz ręczny, trener
- 1972 – Monika Richardson, polska dziennikarka
- 1973:
- Nicholas Barker, brytyjski perkusista
- Fredrik Larzon, szwedzki perkusista
- Aleksander Parygin, kazachski pięcioboista nowoczesny
- Barbara Rittner, niemiecka tenisistka
- 1974 – Ivonne Montero, meksykańska aktorka
- 1975 – Emily Bergl, brytyjsko-amerykańska aktorka
- 1976:
- Tim Duncan, amerykański koszykarz
- Gilberto, brazylijski piłkarz
- Artur Ruciński, polski śpiewak operowy (baryton)
- Rainer Schüttler, niemiecki tenisista
- 1977:
- Sylviane Berthod, szwajcarska narciarka alpejska
- Manolo Cardona, kolumbijski aktor
- Jeff Coetzee, południowoafrykański tenisista
- 1979:
- Andreas Küttel, szwajcarski skoczek narciarski
- Lee Richardson, angielski żużlowiec (zm. 2012)
- 1981:
- Wojciech Kasperski, polski reżyser filmowy
- Felipe Massa, brazylijski kierowca wyścigowy Formuły 1
- Anja Pärson, szwedzka narciarka alpejska
- 1982:
- Simon Stead, brytyjski żużlowiec
- Matthias Steiner, niemiecki sztangista
- 1983:
- Ołeh Husiew, ukraiński piłkarz
- Bogna Jóźwiak, polska szablistka
- Dušan Kožíšek, czeski biegacz narciarski
- Marko Marić, chorwacki piłkarz
- Nick Willis, nowozelandzki lekkoatleta, biegacz średniodystansowy
- Marek Kubiszewski, polski piłkarz ręczny, bramkarz
- 1984 – Kalle Keituri, fiński skoczek narciarski
- 1988:
- Laura Lepistö, fińska łyżwiarka figurowa
- Sara Paxton, amerykańska aktorka, piosenkarka
- 1993 – Raphaël Varane, francuski piłkarz
- 1996 – Allisyn Ashley Arm, amerykańska aktorka
Zmarli
- 1077 – Gejza I, król Węgier (ur. 1044 lub 1045)
- 1185 – Antoku, cesarz Japonii (ur. 1178)
- 1595 – Torquato Tasso, włoski poeta (ur. 1544)
- 1635 – Alessandro Tassoni, włoski poeta (ur. 1565)
- 1644 – Chongzhen, cesarz Chin (ur. 1611)
- 1744 – Anders Celsius, szwedzki fizyk, astronom (ur. 1701)
- 1814 – Louis-Sébastien Mercier, francuski pisarz (ur. 1740)
- 1840 – Siméon Denis Poisson, francuski matematyk, fizyk (ur. 1781)
- 1882 – Joseph Aschbach, niemiecki historyk związany z Uniwersytetem Wiedeńskim (ur. 1801)
- 1892 – Henri Duveyrier, francuski podróżnik (ur. 1840)
- 1899 – Anatol Lewicki, polski historyk, mediewista (ur. 1841)
- 1912 – Kyǒnghǒ Sǒngu, koreański mistrz sǒn (ur. 1846)
- 1928 – Piotr Wrangel, rosyjski generał (ur. 1878)
- 1937 – Michał Drzymała, polski chłop (ur. 1857)
- 1938 – Aleksander Świętochowski, polski pisarz, publicysta, aforysta (ur. 1849)
- 1940 – Wilhelm Dörpfeld, niemiecki archeolog (ur. 1853)
- 1943 – Władimir Niemirowicz-Danczenko, rosyjski reżyser (ur. 1858)
- 1945 – Rüdiger Pipkorn, niemiecki wojskowy (ur. 1909)
- 1960 – Amanullah Chan, król Afganistanu (ur. 1892)
- 1964 – Stefan Derkowski, polski architekt (ur. 1899)
- 1968 – Tadeusz Bocheński, polski konferansjer, spiker radiowy (ur. 1900)
- 1971 – Erich Engels, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1889)
- 1973 – Tanzan Ishibashi, japoński polityk, premier Japonii (ur. 1884)
- 1975 – Jerzy Zdziechowski, polski ekonomista, polityk, minister skarbu (ur. 1880)
- 1982:
- William R. Burnett, amerykański pisarz (ur. 1899)
- John Patrick Cody, amerykański duchowny katolicki, arcybiskup Chicago, kardynał (ur. 1907)
- 1988 – Clifford D. Simak, amerykański pisarz science fiction (ur. 1904)
- 1991 – Karolina Lubieńska, polska aktorka (ur. 1905)
- 1995 – Ginger Rogers, amerykańska aktorka (ur. 1911)
- 2002 – Lisa Lopes, amerykańska piosenkarka (ur. 1971)
- 2004:
- Jerzy Cieślak, polski polityk (ur. 1941)
- Thom Gunn, brytyjski poeta (ur. 1929)
- Carl Melles, austriacki dyrygent pochodzenia węgierskiego (ur. 1926)
- Albert Paulsen, amerykański aktor (ur. 1925)
- Zofia Raciborska, polska aktorka (ur. 1924)
- 2006 – Jerzy Komorowski, polski instruktor harcerski (ur. 1935)
- 2007:
- Barbara Blida, polska polityk, minister gospodarki przestrzennej i budownictwa, poseł na Sejm RP (ur. 1949)
- Roy Homme, amerykański koszykarz (ur. 1909)
- 2008 – Humphrey Lyttelton, brytyjski muzyk, trębacz i klarnecista jazzowy (ur. 1921)
- 2009:
- Krzysztof Nowak-Tyszowiecki, polski reżyser, scenarzysta (ur. 1940)
- Piotr Słonimski, polski genetyk (ur. 1922)
- Jadwiga Żylińska, polska pisarka (ur. 1910)
- 2010:
- Joseph Bessala, kameruński bokser (ur. 1941)
- Alan Sillitoe, angielski pisarz (ur. 1928)
- 2011:
- Ryszard Nawrocki, polski aktor (ur. 1940)
- Gonzalo Rojas, chilijski poeta (ur. 1917)
- Poly Styrene, amerykańska piosenkarka, kompozytorka (ur. 1957)
- 2012:
- Marek Krawczyk, polski wydawca, działacz opozycji w okresie PRL (ur. 1956)
- Jan Szlaga, polski duchowny katolicki, biskup pelpliński (ur. 1940)
- Wanda Wolska Conus, polska historyk, bizantynolog, filolog klasyczny (ur. 1919)