Paweł jan i ferdynand ziemowit łucjusz izaak pelagia obchodzą święta imieniny fredeswinda skarbimir lucjusz kleopatra ptolemeusz pelagiusz albania akwilin laura fryda.
19 października
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii19 października jest 292. (w latach przestępnych 293.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 73 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Akwilin, Ferdynand, Fredeswinda, Fryda, Izaak, Jan, Kleopatra, Laura, Lucjusz, Łucjusz, Paweł, Pelagia, Pelagiusz, Ptolemeusz, Skarbimir i Ziemowit.
- Albania – Dzień Matki Teresy z Kalkuty
- Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego, obchodzą:
- św. Filip Howard (20.hrabia z Arunde)
- św. Jan de Babeuf, św. Izaak Jogues (kapłani) i towarzysze:
- św. Kleopatra (wdowa)
- św. Paweł od Krzyża (Paweł Franciszek Danei)
- św. Piotr z Alcántary, Juan de Garabito y Vilela de Sanabria (franciszkanin)
- bł. Jerzy Popiełuszko (prezbiter i męczennik)
Wydarzenia w Polsce
- 1466 – Podpisano polsko-krzyżacki II pokój toruński na mocy którego Pomorze Gdańskie wraz z Warmią pozostały przy Polsce tworząc Prusy Królewskie.
- 1595 – Wyprawa Zamoyskiego do Mołdawii: rozpoczęła się I bitwa pod Cecorą.
- 1655 – Potop szwedzki: król Karol Gustaw wkroczył na czele wojska do zdobytego Krakowa.
- 1670 – W warszawskiej kolegiacie św. Jana Eleonora Habsburżanka została koronowana na królową Polski.
- 1798 – Papież Pius VI bullą Ad universam agri Dominici curam erygował diecezję warszawską.
- 1844 – Otwarto odcinek kolei dolnośląsko-marchijskiej między Wrocławiem a Legnicą.
- 1918:
- Powołano Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego.
- We Lwowie powołano Ukraińska Rada Narodowa.
- 1926 – Lwowski okręgowy kurator szkolny Stanisław Sobiński został zamordowany przez ukraińskich nacjonalistów.
- 1927 – Założono Aeroklub Warszawski.
- 1928 – Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej w Toruniu przemianowano na Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej.
- 1956 – Październik 1956: rozpoczęło się VIII Plenum KC PZPR, na którego obrady bez uprzedzenia przybyła delegacja radziecka z Nikitą Chruszczowem. W kierunku Warszawy zaczęły się przesuwać stacjonujące w Polsce oddziały Armii Czerwonej.
- 1970 – Premiera filmu Rejs.
- 1974 – Zainaugurowała działalność Filharmonia Kaliska.
- 1980 – Zakończył się X Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Zwycięzcą został wietnamski pianista Đặng Thái Sơn.
- 1984 – W pobliżu Górska pod Toruniem został uprowadzony i zamordowany ksiądz Jerzy Popiełuszko.
- 1985 – 19-letni student Uniwersytetu Gdańskiego Marcin Antonowicz został śmiertelnie pobity przez funkcjonariuszy milicji w Olsztynie.
- 1987 – Premiera filmu W zawieszeniu.
- 1990 – Rozpoczął działalność ośrodek regionalny TVP Rzeszów.
- 1997 – Dwóch posłów AWS zawiesiło nocą w sali obrad krzyż sejmowy.
- 2001 – Leszek Miller został premierem.
- 2005 – Kazimierz Marcinkiewicz został desygnowany na premiera.
- 2010 – W Łodzi doszło do zabójstwa Marka Rosiaka.
Wydarzenia na świecie
- 202 p.n.e. – Republika rzymska pokonała Kartaginę pod Zamą, co spowodowało ostateczne zwycięstwo w II wojnie punickiej.
- 439 – Król Wandalów i Alanów Genzeryk zajął Kartaginę.
- 1216 – Henryk III został królem Anglii.
- 1303 – Siegen w Nadrenii Północnej-Westfalii uzyskało prawa miejskie.
- 1453 – Wojska francuskie odbiły Bordeaux, co uważane jest za koniec wojny stuletniej. W rękach angielskich w północnej Francji pozostało jedynie Calais (do 1558 roku).
- 1469 – W Valladolid odbył się ślub królowej Kastylii i Leónu Izabeli I z księciem Ferdynandem, następcą tronu Aragonii.
- 1512 – Marcin Luter otrzymał promocję na doktora teologii.
- 1649 – Kampania Cromwella w Irlandii: wojska angielskie zajęły miasto New Ross.
- 1781 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: pod Yorktown Charles Cornwallis poddał się Jerzemu Waszyngtonowi, co oznaczało koniec brytyjskiej dominacji nad koloniami, które utworzyły USA.
- 1796 – Wojska francuskie zdobyły Bastię, likwidując zbuntowane Królestwo Anglo-Korsykańskie.
- 1806 – Johann Wolfgang von Goethe ożenił się z Christiane Vulpius.
- 1812 – Napoleon Bonaparte rozpoczął odwrót spod Moskwy.
- 1813 – Porażka wojsk napoleońskich się bitwa pod Lipskiem, zwana "Bitwą Narodów". W czasie odwrotu w nurtach Elstery utonął książę Józef Poniatowski.
- 1864 – Rabunek w St. Albans.
- 1870 – U północno-zachodnich wybrzeży Irlandii zatonął brytyjski statek pasażerski SS Cambria; zginęło 179 osób.
- 1914 – I wojna światowa: rozpoczęła się I bitwa pod Ypres.
- 1917:
- Niemcy przeprowadzili udany desant na leżące u brzegów Estonii Wyspy Moonsundzkie.
- Nils Edén został premierem Szwecji.
- 1921 – Premier Portugalii António Granjo i kilku innych polityków zginęło w zamachu w Lizbonie.
- 1934 – Została stłumiona komunistyczna rewolucja w hiszpańskiej Asturii.
- 1939 – Założono norweski klub piłkarski Haugar Haugesund.
- 1940 – Niemieckie okręty podwodne zatopiły w dniach 18 i 19 października 28 statków z płynących do Wielkiej Brytanii konwojów SC-7 i HX-79.
- 1943:
- Albert Schatz odkrył antybiotyk streptomycynę, stosowaną w leczeniu gruźlicy.
- Rozpoczęła się konferencja moskiewska.
- 1944:
- Wojna na Pacyfiku: na Filipinach utworzono pierwszy oddział kamikaze.
- W zajętym przez wojska radzieckie Debreczynie utworzono marionetkowy Tymczasowy Rząd Narodowy Węgier.
- 1950 – Wojna koreańska: wojska ONZ zajęły Pjongjang.
- 1953 – Francuzka Denise Perrier zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1953.
- 1954 – Austriacy Herbert Tichy i Sepp Joechler oraz Nepalczyk Pasang Dawa Lama dokonali pierwszego wejścia na himalajski ośmiotysięcznik Czo Oju.
- 1955 – Armia Czerwona ukończyła okupację Austrii.
- 1956:
- Po niepowodzeniu negocjacji w sprawie zawarcia traktatu pokojowego, ZSRR i Japonia podpisały w Moskwie deklarację o ukończeniu stanu wojny i przywróceniu stosunków dyplomatycznych.
- Ukazał się drugi album Elvisa Presleya Elvis.
- 1960 – Rząd USA nałożył embargo na Kubę.
- 1963 – Alec Douglas-Home został premierem Wielkiej Brytanii.
- 1964 – Chiny przeprowadziły próbny wybuch jądrowy.
- 1967 – Amerykańska sonda Mariner 5 przeleciała 3990 km nad powierzchnią Wenus.
- 1971 – Uruchomiono metro w Monachium.
- 1974 – Uchwalono konstytucję Niue.
- 1975 – Premiera filmu Lot nad kukułczym gniazdem.
- 1977 – Uprowadzony przez terrorystów z RAF prezydent Niemieckiego Związku Pracodawców Hanns Martin Schleyer został zamordowany koło francuskiej Miluzy.
- 1983 – Został rozstrzelany obalony 6 dni wcześniej prokomunistyczny premier Grenady Maurice Bishop.
- 1986 – Premiera Mozambiku Samora Machel oraz 33 inne osoby zginęły , a 10 zostało rannych w katastrofie samolotu Tu-134 w górach Lebombo (RPA).
- 1987 – Czarny poniedziałek na światowych giełdach. Wskaźnik Dow Jones spadł o 22%, FTSE 100 – 32%, CAC 40 i DAX – ponad 20%, Nikkei – 16%.
- 1988 – 124 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 737 pod Ahmadabadem w zachodnich Indiach.
- 1993 – Benazir Bhutto po raz drugi objęła stanowisko premiera Pakistan.
- 1994 – W samobójczym zamachu członka Hamasu na autobus w centrum Tel Awiwu zginęły 22 osoby, a 50 zostało rannych.
- 1998 – 59 osób zostało rannych gdy członkowie Hamasu obrzucili granatami przystanek autobusowy w izraelskim mieście Beer Sheva.
- 2000 – W pakistańskim Beludżystanie została odkryta mumia księżniczki perskiej sprzed 2600 lat.
- 2001 – Irlandczycy przyjęli w powtórzonym referendum Traktat nicejski.
- 2002 – Uruchomiono metro w Kopenhadze.
- 2003 – Papież Jan Paweł II beatyfikował Matkę Teresy z Kalkuty.
- 2004 – Soe Win został premierem Birmy.
- 2005 – Rozpoczął się proces Saddama Husajna.
- 2006:
- Królowa brytyjska Elżbieta II przybyła do Estonii na zakończenie podróży po krajach bałtyckich.
- W stolicy Uzbekistanu Taszkencie w czasie awaryjnego lądowania rozbił się samolot An-2 z wojskowymi spadochroniarzami; zginęło 15 osób.
- 2007:
- 11 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych w zamachu bombowym na centrum handlowe w stolicy Filipin Manili.
- Uchwalono konstytucję Czarnogóry.
- 2009 – prezydent Ugandy Yoweri Museveni przywrócił tradycyjne królestwo Rwenzururu, którego monarchą został Charles Wesley Mumbere.
- 2010:
- Europejska Rada Resuscytacji opublikowała wytyczne resuscytacji krążeniowo-oddechowej 2010.
- W zamachu na budynek parlamentu w stolicy Czeczenii Groznym zginęło 6 osób (w tym 3 terrorystów), a 17 zostało rannych.
Urodzili się
- 1276 – Hisaaki, japoński shogun (zm. 1328)
- 1562 – George Abbot, arcybiskup Canterbury (zm. 1633)
- 1582 – Dymitr Iwanowicz, rosyjski carewicz (zm. 1591)
- 1631 – Dymitr Jerzy Wiśniowiecki, hetman wielki koronny (zm. 1682)
- 1669 – Anioł z Acri, błogosławiony, włoski kapucyn (zm. 1739)
- 1834 – Ferdynand Radziwiłł, książę, polski polityk (zm. 1926)
- 1841 – Mikołaj I Petrowić-Niegosz, król Czarnogóry (zm. 1921)
- 1858 – Piotr Brukalski, polski architekt (zm. 1932 )
- 1862 – Auguste Lumière, francuski chemik, współtwórca kinematografu (zm. 1954)
- 1865 – Stanisław Sokołowski, polski leśnik, profesor (zm. 1942)
- 1871 – Karol Adwentowicz, polski aktor (zm. 1958)
- 1882 – Umberto Boccioni, włoski malarz, rzeźbiarz (zm. 1916)
- 1890 – Konstanty Pągowski, polski aktor (zm. 1967)
- 1899:
- Miguel Ángel Asturias, gwatemalski pisarz, noblista (zm. 1974)
- Irena Netto, polska aktorka (zm. 1992)
- 1901 – Aleksander Maliszewski, polski pisarz, krytyk teatralny i filmowy, tłumacz (zm. 1978)
- 1910 – Subrahmanyan Chandrasekhar, indyjski fizyk, noblista (zm. 1995)
- 1911 – Roman Mann, polski scenograf (zm. 1960)
- 1912 – Rafał Grzondziel, ksiądz katolicki, twórca polskich "Kaszub" w kanadyjskiej prowincji Ontario (zm. 1998)
- 1913:
- Vinicius de Moraes, brazylijski poeta, autor piosenek (zm. 1980)
- Robert Jennings, brytyjski prawnik (zm. 2004)
- Vasco Pratolini, włoski pisarz (zm. 1991)
- 1916:
- Jean Dausset, francuski immunolog, noblista (zm. 2009)
- Emil Gilels, rosyjski pianista
- 1919 – Józef Łodyński, polski aktor (zm. 1984)
- 1921:
- Bogusław Klimczuk, polski kompozytor, pianista, dyrygent (zm. 1974)
- George Nader, amerykański aktor (zm. 2002)
- Gunnar Nordahl, szwedzki piłkarz (zm. 1995)
- Sylwester Zawadzki, polski prawnik, polityk, minister (zm. 1999)
- 1922 – Jack Anderson, amerykański dziennikarz (zm. 2005)
- 1924 – Lubomír Štrougal, czechosłowacki polityk, premier
- 1925:
- Czesław Kiszczak, polski generał, polityk, członek WRON, minister spraw wewnętrznych, premier
- Mieczysław Staner, polski pisarz (zm. 2003)
- 1926 – Stanisław Gorgolewski, polski fizyk, astronom (zm. 2011)
- 1927:
- Pierre Alechinsky, belgijski malarz, grafik, pisarz belgijski.
- Hans Schäfer, niemiecki piłkarz
- 1928 – Mizanur Rahman Chowdhury, bengalski polityk, premier Bangladeszu (zm. 2006)
- 1929 – Henryk Grabowski, polski lekkoatleta, skoczek w dal (zm. 2012)
- 1931:
- Rubens de Falco, brazylijski aktor (zm. 2008)
- John Le Carré, brytyjski pisarz
- 1932 – Robert Reed, amerykański aktor (zm. 1992)
- 1933 – Geraldo Majella Agnelo, brazylijski duchowny katolicki, arcybiskup Sao Salvador da Bahia, kardynał
- 1934 – Yakubu Gowon, nigeryjski wojskowy
- 1935 – Andrzej Jastrzębiec-Kozłowski, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 2009)
- 1937 – Teresa Ciepły, polska lekkoatletka, sprinterka (zm. 2006)
- 1940:
- Michael Gambon, irlandzki aktor
- Jerzy Kulej, polski pięściarz
- 1942 – Péter Medgyessy, węgierski polityk, premier
- 1943 – Adán Martín Menis, kanaryjski polityk, prezydent Wysp Kanaryjskich (zm. 2010)
- 1944:
- Joe Barr, amerykański pisarz, programista (zm. 2008)
- Peter Tosh, jamajski muzyk reggae (zm. 1987)
- 1945:
- Divine, amerykański aktor (zm. 1988)
- John Lithgow, amerykański aktor
- 1946 – Keith Reid, brytyjski kompozytor
- 1949 – Stanisław Gądecki, polski duchowny katolicki, arcybiskup poznański
- 1960:
- Józef Klim, polski polityk, historyk
- Craig C. Mello, amerykański biochemik, noblista
- 1962:
- Andrzej Bulski, polski dziennikarz (zm. 2007)
- Evander Holyfield, amerykański bokser
- 1963 – Katarzyna Żak, polska aktorka, wokalistka
- 1964 – Agnès Jaoui, francuska aktorka, reżyserka filmowa
- 1965 – Marzena Kipiel-Sztuka, polska aktorka
- 1966 – Jon Favreau, amerykański reżyser, scenarzysta, aktor
- 1967 – Beata Mazurek, polska socjolog, polityk
- 1969:
- Janusz Kulig, polski kierowca rajdowy (zm. 2004)
- Dieter Thoma, niemiecki skoczek narciarski
- 1971 – Hansjörg Jäkle, niemiecki skoczek narciarski
- 1973 – Hicham Arazi, marokański tenisista
- 1974 – Serginho, brazylijski piłkarz (zm. 2004)
- 1975:
- Hilde Gerg, niemiecka narciarka alpejska
- Viorica Susanu, rumuńska wioślarka
- 1976:
- Desmond Harrington, amerykański aktor
- Paul Hartley, szkocki piłkarz
- Coby Miller, amerykański sprinter
- Michał Zadara, polski reżyser teatralny
- 1977:
- Habib Beye, senegalski piłkarz
- Jason Reitman, kanadyjski aktor, reżyser, scenarzysta, producent
- Mariusz Zaniewski, polski aktor
- 1978 – Henri Sorvali, fiński muzyk metalowy
- 1980 – Anna-Karin Kammerling, szwedzka pływaczka
- 1981 – Heikki Kovalainen, fiński kierowca wyścigowy
- 1988 – Saša Starović, serbski siatkarz
Zmarli
- 1187 – Urban III, papież (ur. 1120)
- 1216 – (lub 18 października) Jan bez Ziemi, król Anglii (ur. 1167)
- 1310 – Gottfried von Hohenlohe, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. 1265)
- 1335 – Ryksa Elżbieta, królowa czeska i polska (ur. 1288)
- 1607 – Sebastian Grabowiecki, polski poeta (ur. ok. 1543)
- 1634 – Agnès Galand, francuska dominikanka, mistyczka i stygmatyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1602)
- 1682 – Thomas Browne, angielski lekarz, pisarz i uczony (ur. 1605)
- 1745 – Jonathan Swift, angielski pisarz pochodzenia irlandzkiego (ur. 1667)
- 1806 – Stanisław Zawadzki, polski architekt doby oświecenia (ur. 1743)
- 1813 – Józef Poniatowski, książę, polski generał dywizji, minister wojny i Wódz Naczelny Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji (ur. 1763)
- 1846 – Władysław Strzelnicki, polski pisarz (ur. 1820)
- 1856 – Said ibn-Sultan, sułtan Omanu (ur. 1790)
- 1889 – Ludwik I, król Portugalii (ur. 1838)
- 1890 – Sir Richard Francis Burton, angielski podróżnik, orientalista, pisarz, tłumacz (ur. 1821)
- 1897 – George Pullman, amerykański konstruktor wagonów kolejowych (ur. 1831)
- 1909 – Cesare Lombroso, włoski psychiatra, antropolog, kryminolog (ur. 1835)
- 1918 – Harold Lockwood, amerykański aktor (ur. 1887)
- 1920 – John Reed, amerykański dziennikarz, pisarz (ur. 1887)
- 1936 – Lu Xun, chiński pisarz (ur. 1881)
- 1937 – Ernest Rutherford, nowozelandzki chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1871)
- 1941 – Leo Belmont, polski pisarz (ur. 1865)
- 1942 – Cyryl Ratajski, polski polityk, samorządowiec, prezydent Poznania, minister spraw wewnętrznych, delegat Rządu na Kraj (ur. 1875)
- 1945 – Plutarco Elías Calles, meksykański polityk, prezydent Meksyku (ur. 1877)
- 1950 – Edna St. Vincent Millay, amerykańska poetka (ur. 1892)
- 1957 – Vere Gordon Childe, australijski archeolog i antropolog kultury (ur. 1892)
- 1967 – Marian Mariański, polski aktor, reżyser teatralny (ur. ?)
- 1968 – Anatol Stern, polski poeta (ur. 1899)
- 1969 – Józef Kostrzewski, polski archeolog, muzeolog, profesor, jeden z odkrywców Biskupina (ur. 1885)
- 1970 – Jacek Woszczerowicz, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1904)
- 1971 – Hieronim Żuczkowski, polski śpiewak, aktor (ur. 1896)
- 1976 – Zofia Nakoneczna, polska aktorka, modelka (ur. 1910)
- 1983 – Maurice Bishop, grenadyjski polityk, premier Grenady (ur. 1944)
- 1984:
- Henri Michaux, francuski pisarz, malarz (ur. 1899)
- Jerzy Popiełuszko, polski ksiądz katolicki, związany z "Solidarnością" (ur. 1947)
- 1986:
- Moses Asch, założyciel Folkways Records, (ur. 1905)
- Samora Machel, mozambicki polityk, prezydent Mozambiku (ur. 1933)
- 1987:
- Jacqueline du Pré, angielska wiolonczelistka (ur. 1945)
- Igor Newerly, polski pisarz (ur. 1903)
- 1988 – Son House, amerykański muzyk bluesowy (ur. 1902)
- 1991 – Jan Zieja, polski duchowny katolicki, duszpasterz ruchu chłopskiego, współzałożyciel KSS KOR (ur. 1897)
- 1994 – Martha Raye, amerykańska aktorka i piosenkarka (ur. 1916)
- 1995 – Don Cherry, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1936)
- 1997 – Zofia Oraczewska, polska reżyser, scenograf; scenarzystka filmów animowanych (ur. 1931)
- 1999:
- Penelope Mortimer, angielska pisarka (ur. 1918)
- Nathalie Sarraute, francuska pisarka (ur. 1900)
- 2002 – Nikołaj Rukawisznikow, radziecki kosmonauta (ur. 1932)
- 2003:
- Guido Bachmann, szwajcarski pisarz (ur. 1940)
- Alija Izetbegović, bośniacki polityk, prezydent Bośni i Hercegowiny (ur. 1925)
- 2005 – Janusz Kotliński, polski lekkoatleta (ur. 1932)
- 2007 – Jan Hendrik Wolkers, holenderski pisarz (ur. 1925)
- 2008:
- Jacek Bednarski, polski szachista (ur. 1939)
- Richard Blackwell, amerykański projektant mody (ur. 1922)
- Józef Wasiołek, polski malarz (ur. 1921)
- 2009:
- Anna Jurczyńska, polska szachistka (ur. 1926)
- Zdzisław Pakuła, polski ekonomista, polityk, prezes NBP (ur. 1934)
- Miron Pomirski, polski polityk, poseł na Sejm RP (ur. 1941)
- Joseph Wiseman, kanadyjski aktor (ur. 1918)
- Dhimitër Xhuvani, albański pisarz, scenarzysta filmowy (ur. 1934)
- 2010:
- Tom Bosley, amerykański aktor (ur. 1927)
- Andrzej Brzeski, polski muzyk jazzowy i bluesowy, kompozytor (ur. 1944)
- Marek Rosiak, polski pracownik biurowy (ur. 1948)
- 2011:
- Krzysztof Choiński, polski samorządowiec, wiceprezydent Łomży (ur. 1958)
- Bohdan Osadczuk, ukraiński publicysta, dziennikarz, historyk (ur. 1920)
- Tadeusz Sawicz, polski wojskowy, generał brygady, pilot wojskowy (ur. 1914)