Peregryn germeriusz wiktoriana adamina i jędrzej fidol szymon obchodzą święta imieniny andrzej wiktorian nepomucen honorat ubald trzebiemysł wiktorianna adam jan brendan.
16 maja
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii16 maja jest 136. (w latach przestępnych 137.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 229 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Adam, Adamina, Andrzej, Brendan, Fidol, Germeriusz, Honorat, Jan Nepomucen, Jędrzej, Peregryn, Szymon, Trzebiemysł, Ubald, Wiktorian, Wiktoriana i Wiktorianna.
- Malezja – Dzień Nauczyciela
- Polska – Święto Straży Granicznej
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
- św. Andrzej Bobola (prezbiter i męczennik, patron Polski)
- św. Posydiusz z Kalamy (Ojciec Kościoła)
- św. Szymon Stock (generał karmelitów, znany w związku z nabożeństwem szkaplerza)
Wydarzenia w Polsce
- 1575 – Król Henryk III Walezy został uznany za zbiegłego.
- 1648 – Powstanie Chmielnickiego: wojska polskie poniosły klęskę w bitwie pod Żółtymi Wodami.
- 1657 – Ks. Andrzej Bobola został w okrutny sposób zamęczony na śmierć przez Kozaków w rzeźni w Janowie Poleskim.
- 1903 – Ukazało się pierwsze wydanie krakowskiego dziennika Nowiny.
- 1915 – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Konarami.
- 1920 – Przeprowadzono wybory do Zgromadzenia Konstytucyjnego przyszłego Wolnego Miasta Gdańska.
- 1921 – Założono klub piłkarski Goplania Inowrocław.
- 1925 – Podniesiono polską banderę na pierwszym w II Rzeczypospolitej jachcie morskim SY Carmen.
- 1929 – W Poznaniu otwarto Powszechną Wystawę Krajową.
- 1943 – Oddziały niemieckie zburzyły warszawską Wielką Synagogę. Z tym wydarzeniem wiąże się upadek powstania w getcie warszawskim.
- 1944 – W bitwie pod Sucharami batalion 77. Pułku Piechoty Armii Krajowej rozbił oddział niemiecko-ukraiński.
- 1945 – Założono Politechnikę Śląską w Gliwicach.
- 1954 – Ukazało się pierwsze wydanie śląskiego tygodnika Panorama.
- 1958 – W okolicach Nowego Miasta nad Pilicą i Rawy Mazowieckiej trąby powietrzne wyrządziły poważne zniszczenia na obszarze kilkunastu kilometrów kwadratowych.
- 1975 – Premiera 1. odcinka serialu Czterdziestolatek.
- 1983 – Premiera filmu Wielki Szu.
- 1991 – Rozpoczęła funkcjonowanie Straż Graniczna.
- 2005 – W Warszawie rozpoczął się szczyt Rady Europy.
- 2010 – Początek powodzi w południowej części kraju.
Wydarzenia na świecie
- 218 – III legion obwołał cesarzem rzymskim Heliogabala, domniemanego syna Karakalli.
- 1204 – Hrabia Flandrii Baldwin I został koronowany na władcę Cesarstwa Łacińskiego.
- 1532 – Thomas More zrzekł się funkcji kanclerza Anglii.
- 1605 – Paweł V został wybrany na papieża.
- 1654 – VI wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty tureckiej w bitwie w Cieśninie Dardanelskiej.
- 1702 – Pożar miasta Uppsala we Szwecji.
- 1792 – Otwarto Teatro La Fenice w Wenecji.
- 1803 – Francja zerwała układ pokojowy z Wielką Brytanią.
- 1811 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: miała miejsce bitwa pod Albuerą.
- 1829 – W Teatro Ducale w Parmie odbyła się premiera opery Zaira Vincenzo Belliniego.
- 1833 – Antonio López de Santa Anna został prezydentem Meksyku.
- 1836 – Amerykański poeta i nowelista Edgar Allan Poe poślubił swą 13-letnią kuzynkę, Virginię.
- 1842 – Pierwszy zorganizowany konwój wozów, liczący 100 osadników wyruszył szlakiem oregońskim na Dziki Zachód.
- 1863 – Wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Champion Hill.
- 1866:
- Amerykanin Charles Elmer Hires opracował recepturę piwa korzennego.
- Norman Robert Pogson odkrył planetoidę Sylvia.
- 1868 – Senat Stanów Zjednoczonych większością jednego głosu odrzucił wniosek o zastosowanie impeachmentu wobec 17. prezydenta USA Andrew Johnsona, oskarżonego o nadużycie władzy.
- 1877 – We Francji doszło do pierwszego i największego kryzysu politycznego w historii III Republiki.
- 1888 – Emil Berliner zaprezentował skonstruowany przez siebie gramofon.
- 1901 – W Montevideo Urugwaj przegrał z Argentyną 2:3, w pierwszym w historii obu reprezentacji oficjalnym meczu międzypaństwowym.
- 1912 – Wojna włosko-turecka: zwycięstwo wojsk włoskich w bitwie o Rodos.
- 1916 – Została zawarta tajna brytyjsko-francuska umowa Sykes-Picot dotycząca podziału stref wpływów na Bliskim Wschodzie po zakończeniu I wojny światowej.
- 1919 – Samolot US Navy typu Curtiss NC-4, pilotowany przez Alberta Cushinga Reada wystartował z Nowej Fundlandii w pierwszy lot transatlantycki przez Azory do Lizbony.
- 1920:
- Joanna d'Arc została kanonizowana przez papieża Benedykta XV.
- W Szwajcarii przeprowadzono referendum, w którym większość głosujących wypowiedziała się za wstąpieniem do Ligi Narodów.
- 1921 – Została założona Komunistyczna Partia Czechosłowacji (KPCz).
- 1929 – Po raz pierwszy wręczono nagrody amerykańskiej akademii filmowej, nazwane później Oscarami.
- 1932 – U wybrzeży Jemenu zatonął francuski statek pasażerski MS Georges Philippar. Zginęły 54 spośród 865 osób na pokładzie.
- 1935 – W Pradze zawarto czechosłowacko-radziecki pakt o wzajemnej pomocy.
- 1939 – Wielka czystka w ZSRR: pisarz Izaak Babel został aresztowany pod zarzutami o trockizm, terroryzm i szpiegostwo.
- 1941 – W Mongolii ustanowiono Order Suche Batora.
- 1942 – Ólafur Thors został premierem Islandii.
- 1943 – Front zachodni: brytyjski 617. Dywizjon Bombowy dokonał w nocy z 16/17 maja bombardowań zapór w Zagłębiu Ruhry, powodując katastrofalne zniszczenia w dolinie rzeki Ruhry.
- 1945 – Wojna na Pacyfiku: brytyjska 26. Flotylla Niszczycieli zatopiła w cieśninie Malakka japoński ciężki krążownik Haguro. Zginęło około 900 członków załogi.
- 1949 – Na japońskiej wyspie Hokkaido założono Park Narodowy Shikotsu-Tōya.
- 1959 – Gold Coast w australijskim stanie Queensland uzyskało prawa miejskie.
- 1960 – Uruchomiono pierwszy laser rubinowy skonstruowany przez amerykańskiego fizyka Theodore’a Maimana.
- 1961 – Generał Park Chung-hee dokonał zamachu stanu w Korei Południowej.
- 1963 – Zakończyła się załogowa misja kosmiczna Mercury-Atlas 9.
- 1966 – W Chinach rozpoczęła się tzw. rewolucja kulturalna.
- 1967 – Makhosini Dlamini został pierwszym premierem Suazi.
- 1969 – Radziecka sonda Wenera 5 wylądowała na Wenus, tracąc kontakt z Ziemią 19 km nad powierzchnią.
- 1974:
- Helmut Schmidt został kanclerzem RFN.
- W Mediolanie został aresztowany Luciano Leggio. jeden z głównych bossów mafii sycylijskiej.
- 1975:
- Indie zaanektowały Sikkim jako swój 22. stan.
- Japonka Junko Tabei jako pierwsza kobieta zdobyła Mount Everest.
- 1980 – Premiera musicalu filmowego Sława.
- 1988 – Algieria i Maroko wznowiły stosunki dyplomatyczne, zerwane w 1975 roku z powodu sporu o przyszłość Sahary Zachodniej.
- 1989 – W zamachu bombowym w Bejrucie zginęły 22 osoby, w tym przywódca duchowy libańskich sunnitów Hassan Khaled.
- 1991:
- Elżbieta II jako pierwszy brytyjski monarcha wygłosiła przemówienie w Kongresie USA.
- W Moskwie podpisano układ radziecko-chiński, regulujący spory terytorialne w okolicy rzeki Amur.
- W referendum narodowym przyjęta została konstytucja Jemenu.
- 1993 – Süleyman Demirel został prezydentem Turcji.
- 1995 – Został aresztowany Shōkō Asahara, założyciel i duchowy przywódca sekty Aum Shinrikyō (Najwyższa prawda), odpowiedzialnej m.in. za dokonanie ataku gazowego w tokijskim metrze w dniu 20 marca 1995.
- 1996:
- Atal Bihari Vajpayee został premierem Indii.
- Z kosmodromu w Gujanie Francuskiej został wystrzelony pierwszy izraelski satelita telekomunikacyjny Amos 1.
- 1997 – Został obalony prezydent Zairu Mobutu Sese Seko. Nowym prezydentem został Laurent-Désiré Kabila, który przywrócił krajowi nazwę Demokratyczna Republika Konga.
- 2000:
- Ahmet Necdet Sezer został prezydentem Turcji.
- Premiera filmu Przyczajony tygrys, ukryty smok.
- 2003:
- 43 osoby zginęły (w tym 12 terrorystów), a około 100 zostało rannych w 5 zamachach samobójczych w Casablance w Maroku.
- Słowacy opowiedzieli się w referendum za przystąpieniem kraju do UE.
- 2004:
- Papież Jan Paweł II ogłosił sześcioro nowych świętych, m.in. Joannę Molla.
- W Czadzie doszło do nieudanej próby wojskowego zamachu stanu.
- 2005 – Parlament Kuwejtu przyjął ustawę, dzięki której kobiety w tym kraju uzyskały pełne prawa wyborcze.
- 2007 – Nicolas Sarkozy został prezydentem Francji.
- 2008 – Leonel Fernández po raz trzeci wygrał wybory prezydenckie w Dominikanie.
- 2009:
- W Kuwejcie odbyły się wybory parlamentarne, w których po raz pierwszy zdobyły mandaty 4 kobiety.
- W Moskwie odbył się 54. Konkurs Piosenki Eurowizji.
- 2010:
- Początek powodzi w środkowej Europie.
- Rządząca Partia Wyzwolenia Dominikany (PLD) wygrała wybory parlamentarne.
- 2011 – Rozpoczęła się ostatnia misja kosmiczna wahadłowca Endeavour.
Urodzili się
- 1418 – Jan II Cypryjski, król Cypru (zm. 1458)
- 1819 - Johann Voldemar Jannsen - estoński poeta, dziennikarz i wydawca, czołowa postać estońskiego "Przebudzenia narodowego" (zm. 1890)
- 1831 – David Hughes, amerykański wynalazca, konstruktor pierwszego mikrofonu (zm. 1900)
- 1863 – Aureli Drogoszewski, polski historyk literatury, krytyk literacki (zm. 1943)
- 1864 – Honorata Leszczyńska, polska aktorka (zm. 1937)
- 1870 – Karel Kašpar, czeski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Pragi (zm. 1941)
- 1874 – Antoni Żychliński, polski prawnik, polityk, minister (zm. 1929)
- 1883 – Celal Bayar, turecki polityk, premier Turcji, prezydent Turcji (zm. 1986)
- 1884 – Ferdinand von Bredow, niemiecki wojskowy, generał, szef Abwehry (zm. 1934)
- 1887 – Jakob van Hoddis, niemiecki pisarz (zm. 1942)
- 1894:
- Jan Czechowski, polski polityk, członek PKWN (zm. 1972)
- Zygmunt Chmielewski, polski aktor (zm. 1978)
- 1898 – Kenji Mizoguchi, japoński reżyser filmowy (zm. 1956)
- 1902 – Jan Kiepura, polski śpiewak operowy, aktor (zm. 1966)
- 1905 – Henry Fonda, amerykański aktor (zm. 1982)
- 1906 – Jan Stoberski, polski pisarz (zm. 1997)
- 1907 – Bob Tisdall, irlandzki lekkoatleta, płotkarz (zm. 2004)
- 1908 – Ryszard Nieszporek, polski polityk, minister (zm. 1985)
- 1909 – Margaret Sullavan, amerykańska aktorka (zm. 1960)
- 1910 – Jan Kazimierczak, polski pedagog, działacz związkowy i społeczno-oświatowy, polityk (zm. 2011)
- 1911 – Tadeusz Etter, polski duchowny katolicki, biskup poznański (zm. 1984)
- 1912:
- Piotr Abrasimow, radziecki dyplomata, polityk (zm. 2009)
- Studs Terkel, amerykański aktor, pisarz, dziennikarz (zm. 2008)
- 1913:
- Gheorghe Apostol, rumuński polityk, działacz komunistyczny, sekretarz generalny Rumuńskiej Partii Robotniczej (zm. 2010)
- Zdeněk Pluhař, czeski pisarz (zm. 1991)
- 1914 – Edward Hall, amerykański etnolog (zm. 2009)
- 1916 – Efraim Kacir, izraelski polityk, prezydent Izraela (zm. 2009)
- 1919:
- Zbigniew Kurtycz, polski piosenkarz
- Richard Mason, brytyjski pisarz (zm. 1997)
- 1920:
- Martine Carol, francuska aktorka (zm. 1967)
- Leopold Tyrmand, polski pisarz, publicysta (zm. 1985)
- 1923 – Merton Miller, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii za rok 1990 (razem z Henrym Maxem Markowitzem i Williamem Forsythem Sharpe'em) (zm. 2000)
- 1924 – Tadeusz Kubiak, polski poeta, satyryk (zm. 1979)
- 1925:
- Hannes Hegen, niemiecki ilustrator, karykaturzysta
- Bobbejaan Schoepen, belgijski piosenkarz, kompozytor (zm. 2010)
- 1926:
- Jan Janikowski, polski kompozytor (zm. 1990)
- Ryszard Karski, polski polityk, minister
- 1927:
- Stanisław Michalik, polski aktor (zm. 2010)
- Nílton Santos, brazylijski piłkarz
- 1929 – Adrienne Rich, amerykańska poetka (zm. 2012)
- 1930:
- Stanisław Brudny, polski aktor
- Janina Traczykówna, polska aktorka
- Krystyna Zachwatowicz, polska scenograf, aktorka
- 1931 – Kunwar Natwar Singh, indyjski polityk, minister
- 1936 – Karl Lehmann, niemiecki duchowny katolicki, kardynał
- 1937 – Jan Drzeżdżon, polski pisarz, tworzący częściowo w języku kaszubskim (zm. 1992)
- 1944:
- Danny Trejo, amerykański aktor
- Maciej Zembaty, polski poeta, muzyk, scenarzysta, tłumacz (zm. 2011)
- 1945:
- Nicky Chinn, angielski producent muzyczny, autor piosenek
- Massimo Moratti, włoski potentat naftowy
- 1946 – Robert Fripp, angielski kompozytor i muzyk rockowy, lider King Crimson
- 1948:
- Felicjan Andrzejczak, polski piosenkarz
- Jesper Christensen, duński aktor
- 1949:
- Paul Ackerley, nowozelandzki hokeista na trawie (zm. 2011)
- Bronisław Bebel, polski siatkarz
- Ferruccio Furlanetto, włoski śpiewak operowy (bas)
- 1950:
- Johannes Georg Bednorz, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za rok 1987 (razem z Karlem Alexandrem Müllerem)
- Anna Romantowska, polska aktorka
- 1951 – Christian Lacroix, francuski projektant mody, producent perfum
- 1953 – Pierce Brosnan, irlandzki aktor
- 1954 – Dafydd Williams, kanadyjski astronauta
- 1955:
- Olga Korbut, białoruska gimnastyczka
- Debra Winger, amerykańska aktorka
- 1956 – Alaksandr Marficki, białoruski pilot wojskowy, pułkownik (zm. 2009)
- 1957 – Piotr Gadzinowski, polski publicysta, działacz polityczny
- 1958 – Laurie Bartram, amerykańska aktorka (zm. 2007)
- 1959 – Marta Dobosz, polska aktorka
- 1961 – Maciej Próchnicki, polski perkusista zespołu Golden Life (zm. 2004)
- 1962 – Dariusz Malejonek, polski muzyk, gitarzysta basowy, perkusista, wokalista
- 1965:
- Grzegorz Ślak, polski przedsiębiorca
- Krist Novoselic, amerykański muzyk rockowy, członek zespołu Nirvana
- 1966 – Janet Jackson, amerykańska piosenkarka, aktorka
- 1967 – Phillip Carter, brytyjski przedsiębiorca, działacz piłkarski (zm. 2007)
- 1968 – Leszek Kuzaj, polski kierowca rajdowy
- 1969 – Ari-Pekka Nikkola, fiński skoczek narciarski
- 1970:
- Richard Král, czeski hokeista
- Gabriela Sabatini, argentyńska tenisistka
- 1971:
- Karen Ramírez, brytyjska piosenkarka
- Marcin Rozynek, polski wokalista
- 1972:
- Andrzej Duda, polski prawnik, polityk
- Szymon Bobrowski, polski aktor
- Carl Stonehewer, brytyjski żużlowiec
- Dariusz Trafas, polski lekkoatleta, oszczepnik
- 1973:
- Michał Figurski, polski prezenter radiowo-telewizyjny
- Grzegorz Niciński, polski piłkarz, trener piłkarski
- Tori Spelling, amerykańska aktorka
- 1974:
- Irina Korżanienko, rosyjska kulomiotka
- Laura Pausini, włoska piosenkarka
- Sonny Sandoval, amerykański raper
- 1975:
- Milan Fukal, czeski piłkarz
- Tony Kakko, fiński wokalista, członek zespołu Sonata Arctica
- Khalid al-Mihdhar, saudyjski terrorysta (zm. 2001)
- Sebastian Nowak, polski piłkarz
- 1976:
- Arkadiusz Dzierżawa, polski basista, członek grupy Łzy
- Alessandro Farina, włoski siatkarz
- Anna Gajewska, polska aktorka
- 1977:
- Ronny Ackermann, niemiecki narciarz, kombinator norweski
- 1978:
- Scott Nicholls, angielski żużlowiec
- Dina Rae, amerykańska piosenkarka
- Lionel Scaloni, argentyński piłkarz
- Okan Yılmaz, turecki piłkarz
- Olga Zajcewa, rosyjska biathlonistka
- 1979:
- Angelika Bachmann, niemiecka tenisistka
- Matthias Kessler, niemiecki kolarz
- 1980:
- Alvaro Jacomossi, brazylijski model
- Nuria Llagostera Vives, hiszpańska tenisistka
- 1981:
- Ricardo Costa, portugalski piłkarz
- Siergiej Nowicki, rosyjski łyżwiarz figurowy
- Kaii Yoshida, japoński tenisista stołowa
- 1982:
- Łukasz Kubot, polski tenisista
- Hanna Mariën, belgijska sprinterka
- Heide Wollert, niemiecka judoczka
- 1983:
- Nancy Ajram, libańska piosenkarka
- Kevin Vandenbergh, belgijski piłkarz
- 1984 – Darío Cvitanich, argentyński piłkarz
- 1985:
- Florin Costea, rumuński piłkarz
- Stanisław Janewski, bułgarski aktor
- Corey Perry, kanadyjski hokeista
- 1986:
- Megan Fox, amerykańska aktorka
- Andy Keogh, irlandzki piłkarz
- 1987:
- Jelena Czałowa, rosyjska tenisistka
- Ołena Chomrowa, ukraińska szablistka
- 1988 – Rafik Husejnow, azerski zapaśnik
Zmarli
- 1211 – Mieszko I Plątonogi, władca Polski (ur. 1130-1146)
- 1561 – Jan Amor Tarnowski, hetman Rzeczypospolitej (ur. 1488)
- 1657 – Andrzej Bobola, święty, polski jezuita, męczennik, kaznodzieja, misjonarz ludowy (ur. 1591)
- 1703 – Charles Perrault, francuski pisarz (ur. 1628)
- 1812 – Mikołaj Mickiewicz, polski adwokat, ojciec Adama Mickiewicza (ur. 1765)
- 1826 – Elżbieta Aleksiejewna, caryca Rosji, żona Aleksandra I Romanowa (ur. 1779)
- 1830 – Jean Baptiste Joseph Fourier, francuski matematyk (ur. 1768)
- 1890 – Helena Karolina Wittelsbach, niemiecka księżna Thurn und Taxis (ur. 1834)
- 1933 – Karol Adamiecki, polski teoretyk zarządzania (ur. 1866)
- 1942 – Bronisław Malinowski, polski podróżnik i antropolog (ur. 1884)
- 1947 – Sir Frederick Hopkins, angielski biochemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za rok 1929 (ur. 1861)
- 1953 – Django Reinhardt, belgijski gitarzysta pochodzenia cygańskiego (ur. 1910)
- 1955 – James Agee, amerykański pisarz, scenarzysta, dziennikarz, krytyk filmowy (ur. 1909)
- 1968 – Karol Kot, polski seryjny morderca (ur. 1946)
- 1982 – Jerzy Krzysztoń, polski pisarz (ur. 1931)
- 1984:
- Andy Kaufman, amerykański artysta, komik (ur. 1949)
- Irwin Shaw, amerykański pisarz (ur. 1913)
- 1988 – Kazimierz Kordas, polski pisarz (ur. 1925)
- 1990:
- Emir Buczacki, polski aktor (ur. 1935)
- Sammy Davis Jr., amerykański piosenkarz, aktor (ur. 1925)
- Jim Henson, amerykański plastyk, lalkarz (ur. 1936)
- 1992 – Marisa Mell, austriacka aktorka (ur. 1939)
- 1995 – Lola Flores, hiszpańska tancerka flamenco, pieśniarka (ur. 1923)
- 1997 – Giuseppe De Santis, włoski scenarzysta, reżyser i krytyk filmowy (ur. 1917)
- 2000 – Andrzej Szczypiorski, polski pisarz (ur. 1928)
- 2001 – Witold Stachurski, polski bokser, trener bokserski (ur. 1947)
- 2003 – Bogdan Śliwa, polski szachista (ur. 1922)
- 2004 – Marika Rökk, węgierska aktorka (ur. 1913)
- 2007 – Mieczysław Doroszuk, polski trener siatkarski (ur. 1921)
- 2008 – Andrzej Warchał, polski aktor, scenarzysta, reżyser filmów animowanych (ur. 1943)
- 2009:
- Tomasz Brandyk, polski naukowiec, specjalista z dziedziny melioracji i gospodarki wodnej (ur. 1951)
- Mieczysław Jahoda, polski operator filmowy, pedagog (ur. 1924)
- 2010:
- Ronnie James Dio, amerykański wokalista zespołu Dio (ur. 1942)
- Wacław Gapiński, polski duchowny katolicki, kapłan diecezji płockiej (ur. 1932)
- Oswaldo López Arellano, honduraski polityk, prezydent Hondurasu (ur. 1921)
- Józef Niweliński, polski biolog, farmaceuta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (ur. 1920)
- Zofia Wilczyńska, polska aktorka (ur. 1915)
- 2011:
- Douglas Blubaugh, amerykański zapaśnik, mistrz olimpijski (ur. 1934)
- Michał Chęciński, polski oficer PRL-owskiego kontrwywiadu wojskowego (ur. 1924)
- Serghei Covaliov, rumuński kajakarz (ur. 1944)
- Edward Hardwicke, brytyjski aktor (ur. 1932)
- Olgierd Kossowski, polski lekarz, neurolog, psychiatra, pisarz, karykaturzysta (ur. 1928)
- Wiesław Malicki, polski dziennikarz, poeta (ur. 1935)
- 2012:
- James Abdnor, amerykański polityk (ur. 1923)
- Norbert Burger, niemiecki polityk, burmistrz Kolonii, honorowy obywatel Katowic (ur. 1932)