Niedamir edmund urodziny audomar króla małgorzata dionizy otmar obchodzą święta imieniny ariel bhutan łucja eucheriusz patrokles i islandia agnieszka gertruda aureliusz.
16 listopada
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii16 listopada jest 320. (w latach przestępnych 321.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 45 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Agnieszka, Audomar, Ariel, Aureliusz, Dionizy, Edmund, Eucheriusz, Gertruda, Łucja, Małgorzata, Niedamir, Otmar i Patrokles.
- Bhutan – Urodziny Króla
- Islandia – Dzień Języka Islandzkiego
- międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Tolerancji (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1966 roku)
- Niemcy – Dzień Pamięci o Ofiarach Hitleryzmu i Wojen Światowych
- Polska – Dzień Służby Zagranicznej
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
- rzymskie bazyliki świętych Apostołów Piotra i Pawła
- Matka Boża Ostrobramska
- św. Agnieszka z Asyżu (dziewica)
- św. Eucheriusz z Lyonu (biskup)
- św. Gertruda (dziewica)
- św. Józef Moscati (lekarz) (również 12 kwietnia)
- św. Małgorzata Szkocka (królowa Szkocji)
Wydarzenia w Polsce
- 1611 – Przed kościołem św. Anny w Warszawie elektor brandenburski Jan Zygmunt Hohenzollern złożył hołd lenny Zygmuntowi III Wazie.
- 1794 – Pod Radoszycami skapitulował ostatni oddział powstańczy insurekcji kościuszkowskiej.
- 1846 – Austria dokonała aneksji obszaru Wolnego Miasta Krakowa (tzw. Rzeczpospolita Krakowska).
- 1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Rossoszem.
- 1900 – Przed nieistniejącym już Hotelem Germania we Wrocławiu chora psychicznie zamachowczyni rzuciła toporkiem w stronę powozu cesarza Niemiec Wilhelma II.
- 1904 – W Warszawie uruchomiono pierwszą centralę telefoniczną.
- 1910 – Miasto Sopot zakupiło miejscowość Karlikowo.
- 1912 – Oddano do użytku zaporę w Pilchowicach na rzece Bóbr.
- 1914 – I wojna światowa:
- Rozpoczęła się bitwa pod Krakowem.
- Zwycięstwo wojsk niemieckich nad rosyjskimi w bitwie pod Kutnem.
- 1918:
- Notyfikowano powstanie Państwa Polskiego ( Telegram Piłsudskiego).
- W Międzyrzecu Podlaskim żołnierze niemieccy zamordowali 22 żołnierzy POW broniących pałacu Potockich i co najmniej kolejne 22 osoby ludności cywilnej.
- 1930 – Odbyły się wybory parlamentarne.
- 1940 – Hitlerowcy utworzyli getto warszawskie.
- 1945 – Dekretem Rady Ministrów została powołana Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym.
- 1950 – W Warszawie rozpoczął obrady II Światowy Kongres Pokoju.
- 1959 – Premiera filmu Kamienne niebo.
- 1964:
- Premiera filmu Rachunek sumienia.
- Sejm przyjął ustawę o Polskim Czerwonym Krzyżu.
- 1968 – Zakończył się V zjazd PZPR.
- 1979 – Premiera filmu Amator.
- 1982 – Wycofany ze służby żaglowiec Dar Pomorza został przekazany Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku.
- 1984 – W Operetce Warszawskiej odbyła się prapremiera musicalu Boso, ale w ostrogach wg powieści Stanisława Grzesiuka.
- 1989:
- Przystąpiono do demontażu pomnika Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie
- Sejm przyjął ustawę amnestyjną.
- 1993 – Sejm przyjął ustawę lustracyjną.
- 1999 – W Katowicach otwarto centrum handlowo-usługowe 3 Stawy.
- 2000 – Sejm przyjął ustawę o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
- 2007:
- Otwarto nowy gmach Muzeum Miasta Gdyni.
- Został zaprzysiężony I rząd Donalda Tuska.
Wydarzenia na świecie
- 1492 – Meteoryt kamienny o wadze 127 kg spadł w okolicy miejscowości Ensisheim w Alzacji.
- 1500 – Go-Kashiwabara został cesarzem Japonii.
- 1531 – Pokój w Kappel zakończył wojnę pomiędzy kantonami protestanckimi i katolickimi w Szwajcarii.
- 1532 – Hiszpański podbój Peru: pod Cajamarca Hiszpanie pod wodzą Francisco Pizarro dokonali rzezi 4 tys. nieuzbrojonych Inków i wzięli do niewoli ich wodza Atahualpę.
- 1542 – Juan Rodríguez Cabrillo odkrył Zatokę Monterey w Kalifornii.
- 1632 – Wojna trzydziestoletnia: bitwa pod Lützen pomiędzy wojskami szwedzkimi a habsburskimi, w której zginął król Szwecji Gustaw II Adolf.
- 1797 – Fryderyk Wilhelm III został królem Prus.
- 1835 – Pojawiła się Kometa Halleya.
- 1848:
- W Londynie odbył się ostatni publiczny koncert Fryderyka Chopina.
- Został odkryty księżyc Saturna Hyperion.
- 1849 – Fiodor Dostojewski został skazany na śmierć. Wyrok zmieniono tuż przed egzekucją.
- 1855 – David Livingstone odkrył Wodospady Wiktorii na rzece Zambezi w Afryce.
- 1893 – Założono klub piłkarski Sparta Praga.
- 1896 – Uruchomiono elektrownię wodną na Niagarze.
- 1904 – John Ambrose Fleming złożył wniosek o opatentowanie lampy elektronowej.
- 1907:
- Brytyjski transatlantyk RMS Mauretania wypłynął w swój dziewczy rejs z Liverpoolu do Nowego Jorku.
- Oklahoma jako 46. stan przystąpiła do Unii.
- 1908 – W ramach skrajnie prawicowej Akcji Francuskiej powstała organizacja młodzieżowa Kameloci Króla.
- 1909:
- Powstała pierwsza na świecie, używająca sterowców niemiecka linia lotnicza DELAG.
- Założono holenderski klub FC Eindhoven.
- 1914 – Utworzono Bank Rezerw Federalnych w Nowym Jorku.
- 1917 – Georges Clemenceau został po raz drugi premierem Francji.
- 1918 – Proklamowano Republikę Węgierską.
- 1920 – Założono australijskie linie lotnicze Qantas.
- 1924 – Jüri Jaakson został prezydentem Estonii.
- 1930 – Powstała Narodowosocjalistyczna Duńska Partia Robotnicza (DNSAP).
- 1933:
- W Wenezueli amerykański pilot Jimmie Angel odkrył z powietrza Salto del Angel, najwyższy wodospad na świecie.
- ZSRR i Stany Zjednoczone nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1938:
- Albert Hofmann dokonał syntezy LSD.
- Hiszpańska wojna domowa: decydujące strategiczne zwycięstwo sił nacjonalistycznych w bitwie nad Ebro (25 lipca- 16 listopada).
- 1939 – Al Capone został zwolniony przedterminowo z więzienia.
- 1940 – W odwecie za zbombardowanie Coventry dwa dni wcześniej, samoloty RAF dokonały nalotu na Hamburg.
- 1944 – 3106 osób zginęło podczas alianckiego nalotu dywanowego na niemieckie miasto Düren.
- 1945 – Powstało UNESCO.
- 1952 – Nad Atolem Eniwetok Amerykanie przeprowadzili próbny wybuch bomby atomowej Ivy King.
- 1956 – Zlikwidowano komunikację tramwajową w stolicy Szkocji Edynburgu.
- 1959 – 42 osoby zginęły w Zatoce Meksykańskiej w katastrofie należącego do National Airlines samolotu Douglas DC-7, lecącego z Tampy do Nowego Orleanu.
- 1965 – W kierunku Wenus została wystrzelona radziecka sonda Wenera 3, pierwszy obiekt, który dotknął powierzchni innej planety.
- 1967 – W katastrofie samolotu Ił-18B pod Swierdłowskiem zginęło 130 osób.
- 1970:
- Dokonano oblotu amerykańskiego samolotu pasażerskiego Lockheed L-1011 TriStar.
- W wyniku wojskowego zamachu stanu władzę w Syrii przejął Hafiz al-Assad.
- 1972 – W Paryżu została przyjęta Konwencja o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego.
- 1973 – Na amerykańską stację orbitalną Skylab przybyła trzecia i ostatnia misja załogowa.
- 1974 – Wysłano Wiadomość Arecibo, skierowaną do potencjalnych cywilizacji pozaziemskich.
- 1979 – Otwarto pierwszą linię metra w Bukareszcie.
- 1981 – 99 osób zginęło w katastrofie samolotu Tu-154B w rosyjskim Norylsku.
- 1988:
- Rada Najwyższa Estońskiej SRR uchwaliła deklarację suwerenności.
- W pierwszych od ponad 10 lat wolnych wyborach parlamentarnych w Pakistanie zwyciężyła Pakistańska Partia Ludowa pod przywództwem Benazir Bhutto.
- 1989 – 8 osób, w tym 6 księży jezuitów, zostało zamordowanych na Uniwersytecie Środkowoamerykańskim w stolicy Salwadoru San Salvador przez wojskowy szwadron śmierci.
- 1996:
- Matka Teresa z Kalkuty otrzymała honorowe obywatelstwo USA.
- Rosyjska sonda kosmiczna Mars 96 rozbiła się krótko po stracie na Pacyfiku.
- W zamachu bombowym na budynek zamieszkany przez rodziny rosyjskich strażników granicznych w Kaspijsku w Dagestanie zginęło 67 osób.
- 2000 – Bill Clinton jako pierwszy prezydent USA przybył z wizytą do Wietnamu.
- 2003 – W Porto otwarto Stadion Smoka.
- 2004:
- NASA: bezzałogowy samolot eksperymentalny X-43 ustanowił rekord prędkości dla samolotów, osiągając 9,6 macha (11,3 tys. km/h).
- Wojna w Iraku: wojska amerykańskie zdobyły Faludżę.
- 2007:
- Muhammad Mian Soomro został premierem Pakistanu.
- Odbudowano i uruchomiono ponownie pierwszy komputer Colossus.
- 2009 – Rozpoczęła się misja STS-129 wahadłowca Atlantis.
- 2010 – Ogłoszono zaręczyny księcia Williama i Catherine Middleton.
Urodzili się
- 42 p.n.e. – Tyberiusz, cesarz rzymski (zm. 37)
- 1603 – Augustyn Kordecki, polski zakonnik, paulin, przeor klasztoru na Jasnej Górze (zm. 1673)
- 1717 – Jean Le Rond d'Alembert, francuski matematyk, filozof, współredaktor Wielkiej Encyklopedii Francuskiej (zm. 1783)
- 1766 – Rodolphe Kreutzer, francuski skrzypek, nauczyciel, kompozytor, dyrygent (zm. 1831)
- 1810 – Karel Hynek Mácha, czeski poeta (zm. 1836)
- 1814 – Edmund Wasilewski, polski poeta (zm. 1846)
- 1816 – Andrei Mureşanu, rumuński poeta, publicysta, tłumacz i działacz narodowy (zm. 1863)
- 1835 – Eugenio Beltrami, włoski matematyk (zm. 1900)
- 1836 – David Kalākaua, król Hawajów (zm. 1891)
- 1881 – Domenico Alaleona, włoski kompozytor (zm. 1928)
- 1892 – Wiktor Biegański, polski aktor, reżyser teatralny i filmowy (zm. 1974)
- 1895 – Paul Hindemith, niemiecki kompozytor, dyrygent (zm. 1963)
- 1896 – Lady Joan Lindsay, australijska pisarka (zm. 1984)
- 1897:
- Mieczysław Lepecki, polski pisarz, adiutant marszałka Józefa Piłsudskiego (zm. 1969)
- Stanisław Stande, polski poeta (zm. 1937)
- 1900 – Wacław Czerwiński, polski konstruktor lotniczy (zm. 1988)
- 1901 – Martin Melzer, SS-Hauptsturmfuhrer, dowódca straży watowniczych w obozach Dachau, Neuengamme i Majdanek (zaginął w 1944)
- 1902 – Stefan Grzybowski, polski prawnik, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 2003)
- 1903 – Väinö Liikkanen, fiński biegacz narciarski (zm. 1957)
- 1904 – Renée Saint-Cyr, francuska aktorka (zm. 2004)
- 1905:
- Ettore Cunial, włoski duchowny katolicki, arcybiskup (zm. 2005)
- Mikko Husu, fiński biegacz narciarski (zm. 1977)
- 1906 – Henri Charrière, francuski przestępca, autor pamiętników (zm. 1973)
- 1907 – Burgess Meredith, amerykański aktor (zm. 1997)
- 1908 – Raymond Peynet, francuski grafik (zm. 1999)
- 1913 – Bolesław Wierzbiański, polski dziennikarz, polityk, działacz emigracji niepodległościowej w USA (zm. 2003)
- 1918:
- Antoni Kępiński, polski psychiatra (zm. 1972)
- Sławomir Wyszkowski, polski elektrotechnik, kierownik Oddziału Instytutu Elektrotechniki w Gdańsku (zm. 2011)
- 1919:
- Anatolij Dobrynin, rosyjski dyplomata, polityk (zm. 2010)
- Natan Gross, polski reżyser, scenarzysta, pisarz (zm. 2005)
- 1921 – Ben Weisman, amerykański tekściarz (zm. 2007)
- 1922:
- Hoàng Minh Chính, wietnamski działacz Komunistycznej Partii Wietnamu (zm. 2008)
- Henryk Markiewicz, polski historyk i teoretyk literatury
- Janusz Morgenstern, polski reżyser filmowy (zm. 2011)
- José Saramago, portugalski pisarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 2010)
- 1926:
- Alfons Flinik, polski hokeista na trawie (zm. 2003)
- Aleksiej Suetin, rosyjski szachista, arcymistrz (zm. 2001)
- Roman Zimand, polski krytyk, historyk literatury i publicysta (zm. 1992)
- 1927 – Edmund Trempała, polski profesor dr hab. nauk humanistycznych, pedagog (zm. 2011)
- 1928 – Clu Gulager, amerykański aktor
- 1930:
- Chinua Achebe, nigeryjski pisarz
- Bogdan Wojdowski, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny, publicysta (zm. 1994)
- 1931 – Hubert Sumlin, amerykański wokalista, gitarzysta bluesowy (zm. 2011)
- 1934 – Janusz Gazda, polski krytyk filmowy
- 1935 – Mohammed Hussein Fadlallah, libański teolog muzułmański, wielki ajatollah Libanu (zm. 2010)
- 1936 – Joaquín Navarro-Valls, hiszpański dziennikarz, lekarz, dyrektor biura prasowego Stolicy Apostolskiej
- 1946:
- Terence McKenna, amerykański pisarz i filozof (zm. 2000)
- Edmund Pietrzak, polski finansista, dziennikarz (zm. 2007)
- 1948 – Mate Parlov, chorwacki bokser (zm. 2008)
- 1950:
- Władimir Kondra, rosyjski siatkarz
- Marzena Trybała, polska aktorka
- 1951 – Paula Vogel, amerykańska dramatopisarka
- 1957:
- Jacques Gamblin, francuski aktor
- Stefan Moszoro-Dąbrowski, polski duchowny katolicki z Opus Dei
- Tomasz Wełnicki, polski dziennikarz, polityk (zm. 2011)
- 1958 – Edward Sarul, polski lekkoatleta, kulomiot
- 1960 – Martina Schröter, niemiecka wioślarka
- 1962 – Giovanni Cervone, włoski piłkarz, bramkarz
- 1963 – Zina Garrison, amerykańska tenisistka
- 1964:
- Valeria Bruni Tedeschi, włoska aktorka
- Diana Krall, kanadyjska wokalistka jazzowa
- 1965 – Dave Kushner, amerykański gitarzysta grupy Velvet Revolver
- 1966:
- Christian Lorenz, niemiecki klawiszowiec zespołu Rammstein
- Jimmy Nilsen, szwedzki żużlowiec
- 1967 – Lisa Bonet, amerykańska aktorka, reżyser
- 1968:
- Vlado Šola, chorwacki piłkarz ręczny, bramkarz
- Melvin Stewart, amerykański pływak
- Janusz Szrom, polski wokalista jazzowy
- 1970 – Martha Plimpton, amerykańska aktorka
- 1971:
- Tanja Damaske, niemiecka lekkoatletka, oszczepniczka
- Aleksandr Popow, rosyjski pływak
- 1972 – Bogdan Zając, polski piłkarz
- 1973:
- Mathieu Bozzetto, francuski snowboardzista
- Joseph Hudepohl, amerykański pływak
- 1974:
- Abiodun Baruwa, nigeryjski piłkarz
- Paul Scholes, angielski piłkarz
- 1975 – Dariusz Solnica, polski piłkarz
- 1976:
- Michał Hlebowicki, polski koszykarz
- Chris Pitman, amerykański klawiszowiec grupy Guns N' Roses
- 1977:
- Oksana Bajul, rosyjska łyżwiarka figurowa
- Maggie Gyllenhaal, amerykańska aktorka
- Mauricio Ochmann, meksykański aktor
- 1978:
- Tomasz Jarzębowski, polski piłkarz
- Gary Naysmith, szkocki piłkarz
- 1980 – Moris Carrozzieri, włoski piłkarz
- 1981:
- Gregoor van Dijk, holenderski piłkarz
- Honza Zamojski, polski artysta współczesny
- 1982:
- Nonito Donaire, filipiński bokser
- Ronald Pognon, francuski lekkoatleta, sprinter
- 1983
- Adam Enright, kanadyjski curler
- Britta Steffen, niemiecka pływaczka
- 1985 – Andrzej Skórski, polski siatkarz
- 1989 – Vicki Adams, szkocka curlerka
- 1990 – Brittney Lee Harvey, amerykańska aktorka
- 1995 – Noah Gray-Cabey, amerykański aktor
Zmarli
- 1093 – Małgorzata Szkocka, święta, królowa Szkocji (ur. ok. 1045)
- 1272 – Henryk III, król Anglii (ur. 1207)
- 1632 – Gustaw II Adolf, król Szwecji (ur. 1594)
- 1797 – Fryderyk Wilhelm II, król Prus (ur. 1744)
- 1804 – Józef Miaskowski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1744)
- 1831 – Carl von Clausewitz, niemiecki generał, teoretyk wojskowości (ur. 1780)
- 1837 – Adam Kasper Mierosławski, polski pułkownik wojsk napoleońskich (ur. 1785)
- 1885 – Louis Riel, kanadyjski przywódca Metysów (ur. 1844)
- 1899 – Vincas Kudirka, litewski poeta, kompozytor, działacz narodowy (ur. 1858)
- 1903 – Camillo Sitte, austriacki urbanista, architekt i malarz (ur. 1843)
- 1907 – Robert I, książę Parmy (ur. 1848)
- 1944 – Maria Rodziewiczówna, polska pisarka (ur. 1863)
- 1952 – Sołomija Kruszelnycka, ukraińska śpiewaczka operowa (sopran) (ur. 1873)
- 1960 – Clark Gable, amerykański aktor (ur. 1901)
- 1970 – George Chenier, amerykański snookerzysta (ur. 1907)
- 1971 – Edie Sedgwick, amerykańska aktorka, muza Andy'ego Warhola (ur. 1943)
- 1973:
- Lorenzo Fernández, urugwajski piłkarz (ur. 1900)
- Alan Watts, brytyjski filozof, pisarz (ur. 1915)
- 1975:
- Karel Opočensky, czechosłowacki szachista (ur. 1892)
- Juliusz Poniatowski, polski ekonomista, polityk, minister (ur. 1886)
- Guadalupe Ortiz de Landázuri, hiszpańska członkini Opus Dei, katolicka Służebnica Boża
- 1978 – Alain Colas, francuski żeglarz (ur. 1943)
- 1983 – Dora Gabe, bułgarska poetka, tłumaczka (ur. 1886)
- 1984 – Paul Pörtner, niemiecki dramaturg (ur. 1925)
- 1998 – Ludvík Daněk, czeski lekkoatleta, dyskobol (ur. 1937)
- 1999 – Daniel Nathans, amerykański mikrobiolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1928)
- 2003 – Zbigniew Śliwiński, polski pianista, pedagog (ur. 1924)
- 2004 – Wanda Elbińska-Robaczewska, polska aktorka (ur. 1929)
- 2005:
- Henry Taube, kanadyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1915)
- Donald Watson, brytyjski działacz, założyciel Towarzystwa Wegańskiego, twórca pojęcia weganizm (ur. 1910)
- 2006:
- Milton Friedman, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla (ur. 1912)
- Jurij Lewada, rosyjski socjolog, dziennikarz, publicysta (ur. 1930)