Nikander longin i heloiza zachary matrona leokrycja nikandra obchodzą święta imieniny klemens zachariasz luiza longina probus placyd białoruś gościmir ludwika krzysztof.
15 marca
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii15 marca jest 74. (w latach przestępnych 75.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 291 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Gościmir, Heloiza, Klemens, Krzysztof, Leokrycja, Longin, Longina, Ludwika, Luiza, Matrona, Nikander, Nikandra, Placyd, Probus, Zachariasz i Zachary.
- Białoruś – Święto Konstytucji
- Liberia – Urodziny J. J. Roberta
- międzynarodowe – Światowy Dzień Konsumenta
- Węgry – Rocznica Wiosny Ludów
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą,:
Wydarzenia w Polsce
- 1000 – Zakończył się zjazd gnieźnieński, spotkanie cesarza Ottona III z Bolesławem Chrobrym.
- 1570 – Biskup kujawski Stanisław Karnkowski ogłosił tzw. Statuty Karnkowskiego (lub Konstytucje Gdańskie), potwierdzone przez Sejm 20 czerwca 1570, precyzujące zwierzchnie prawa króla polskiego i Rzeczypospolitej w Gdańsku oraz na morzu.
- 1595 – W założonym przez siebie Zamościu kanclerz Jan Zamoyski otworzył akademię, zwaną później Akademią Zamojską.
- 1656 – Potop szwedzki: dywizja Stefana Czarnieckiego rozgromiła Szwedów w bitwie pod Jarosławiem.
- 1765 – Król Stanisław August Poniatowski założył Szkołę Rycerską w Warszawie.
- 1776 – Ukazała się powieść Ignacego Krasickiego Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki.
- 1919 – W Warszawie podpisany został układ o rozejmie polsko-niemieckim w sprawie Wielkopolski.
- 1921 – Założono KS Raków Częstochowa (pod nazwą Racovia).
- 1923 – Polska granica wschodnia została uznana przez Radę Ambasadorów Ententy.
- 1930 – Premier Kazimierz Bartel podał się do dymisji.
- 1931 – W wyniku połączenia PSL Piast i PSL "Wyzwolenie" powstało Stronnictwo Ludowe.
- 1936 – Uruchomiono kolej linową na Kasprowy Wierch.
- 1940 – Akcja T4: w dniach 13-15 marca zostało zamordowanych przez hitlerowców około 500 pacjentów obecnego szpitala psychiatrycznego im. J. Babińskiego w Łodzi.
- 1944 – Rada Jedności Narodowej opublikowała deklarację programową O co walczy naród polski.
- 1945 – Uroczysta inauguracja roku akademickiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.
- 1950 – Polska wystąpiła z Międzynarodowego Funduszu Walutowego.
- 1961 – 12 górników zginęło w wyniku pożaru w KWK "Makoszowy" w Zabrzu.
- 1965 – Otwarto Szpital Wojewódzki w Zgierzu.
- 1968 – Marzec 1968: w Gdańsku manifestacja, w której udział wzięło 20 tys. studentów, robotników i innych mieszkańców miasta.
- 1975 – Minister komunikacji wydał zarządzenie wprowadzające nowy wzór tablic rejestracyjnych.
- 1984 – Międzyzdroje (od 1972 dzielnica Świnoujścia) i Sławków (od 1977 dzielnica Dąbrowy Górniczej) odzyskały prawa miejskie.
- 1987 – Do służby weszła korweta ORP Kaszub.
- 1989:
- Powstało Stowarzyszenie Łemków.
- Weszło w życie nowe prawo dewizowe, które zalegalizowało prywatny obrót walutami.
- 2000 – Do służby weszła podarowana przez rząd amerykański fregata rakietowa ORP Gen. K. Pułaski.
- 2002 – Sejm przyjął ustawę o ustroju miasta stołecznego Warszawy.
- 2003 – Rozpoczął się IV zjazd gnieźnieński.
- 2007 – Podczas targów biżuterii w Gdańsku skradziono diamenty warte 1,5 mln dolarów.
Wydarzenia na świecie
- 44 p.n.e. – Juliusz Cezar w dniu id marcowych został zamordowany przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza.
- 40 p.n.e. – Wojna peruzyńska: w zdobytej przez wojska Oktawiana Perugii ponad 300 senatorów i członków możnych rodów skazano na śmierć i złożono w ofierze na ołtarzu Juliusza Cezara.
- 493 – Król Ostrogotów Teodoryk Wielki zamordował Odoakra i tym samym zakończył podbój Italii.
- 933 – Król Niemiec Henryk I pokonał Węgrów w bitwie nad Unstrutą.
- 1077 – Opozycja wobec Henryka IV wybrała na króla Niemiec szwabskiego księcia Rudolfa.
- 1079 – Sułtan seludżycki Malikszah I wprowadził kalendarz irański.
- 1311 – Kompania Katalońska rozgromiła nad rzeką Kefisos w Beocji wojska księcia Aten, Waltera V.
- 1400 – Zofia Bawarska, druga żona Wacława IV, została koronowana na królową Czech.
- 1493 – Krzysztof Kolumb wpłynął do portu Palos, kończąc pierwszą wyprawę do Nowego Świata.
- 1781 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: bitwa pod Guilford Court House.
- 1799 – Wyprawa Napoleona do Egiptu: zwycięstwo wojsk francuskich nad Turkami w bitwie pod Nablusem.
- 1804 – Z rozkazu Napoleona Bonaparte został porwany z terenu neutralnej Badenii i po krótkim procesie rozstrzelany książę Enghien Ludwik de Burbon-Condé, ogłoszony przez część rojalistów następcą tronu jako Ludwik XVII.
- 1820 – Maine jako 23. stan dołączył do Unii.
- 1848 – Wiosna Ludów: w Peszcie wybuchło powstanie węgierskie.
- 1849 – W Paryżu ukazało się pierwsze wydanie Trybuny Ludów, dziennika politycznego wydawanego w języku francuskim przez Adama Mickiewicza.
- 1874 – Cesarz Annamu podpisał w Sajgonie traktat z Francją, w którym Wietnam, utrzymując suwerenność, zobowiązał się uzgadniać politykę zagraniczną z Francją i uznał jej panowanie w Kochinchinie.
- 1892:
- Amerykanin Jesse Reno opatentował schody ruchome.
- John Houlding założył klub piłkarski Liverpool F.C.
- 1906 – Została założona firma Rolls-Royce.
- 1907:
- Cuxhaven w Dolnej Saksonii uzyskało prawa miejskie.
- Rozpoczęły sie pierwsze wybory parlamentarne w Finlandii i na świecie, w których kandydowały kobiety (15-16 marca).
- 1916 – Rewolucja meksykańska: amerykańska ekspedycja karna generała Johna Pershinga wkroczyła do Meksyku z zadaniem schwytania rewolucjonistów Pancho Villi.
- 1917 – Rewolucja lutowa: w Pskowie abdykował car Mikołaj II, utworzony został Rząd Tymczasowy.
- 1922 – Fuad I został królem Egiptu.
- 1926 – Generał Theodoros Pangalos został prezydentem Grecji.
- 1931 – W wyniku eksplozji dynamitu na norweskim statku SS Viking u wybrzeży Nowej Fundlandii zginęło 27 spośród 147 osób na pokładzie.
- 1933 – W Poczdamie oficjalnie proklamowano III Rzeszę.
- 1935 – Służba wojskowa w armii francuskiej została wydłużona do 24 miesięcy.
- 1937 – Przy Cook County Hospital w Chicago utworzono pierwszy na świecie bank krwi.
- 1939:
- Niemcy zajęły Czechy i Morawy.
- Węgrzy wkroczyli na Ruś Zakarpacką.
- 1944:
- II wojna światowa: rozpoczęła się trzecia bitwa o Monte Cassino.
- Ustanowiono hymn ZSRR, który zastąpił Międzynarodówkę.
- 1945 – Odbyła się 17. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1952:
- Na francuskiej wyspie Reunion na Oceanie Indyjskim odnotowano rekordowy dobowy opad deszczu (1870 mm).
- Na torze w Sebring na Florydzie odbył się pierwszy wyścig samochodowy 12 Hours of Sebring.
- 1953 – Powstała islandzka Partia na rzecz Zachowania Narodu (isl. Þjóðvarnarflokkurinn).
- 1956 – Premiera musicalu My Fair Lady na Broadwayu.
- 1961 – Republika Południowej Afryki opuściła brytyjską Wspólnotę Narodów.
- 1962:
- Bell Canada jako pierwsza firma telekomunikacyjna na świecie zaoferowała komercyjne połączenia faksowe.
- W katastrofie amerykańskiego samolotu Lockheed Constellation nad Morzem Filipińskim zginęło 107 osób.
- 1964 – Powstał Białoruski Państwowy Uniwersytet Informatyki i Radioelektroniki w Mińsku.
- 1967 – Artur da Costa e Silva został prezydentem Brazylii.
- 1969 – Konflikt nad Ussuri: kilkuset żołnierzy chińskich i radzieckich zginęło w drugiej w ciągu 13 dni bitwie granicznej.
- 1972 – Premiera filmu Ojciec chrzestny w reżyserii Francisa Forda Coppoli.
- 1973 – Została przyjęta flaga Arabii Saudyjskiej.
- 1974 – Ernesto Geisel został prezydentem Brazylii.
- 1979 – João Baptista de Oliveira Figueiredo został prezydentem Brazylii.
- 1985:
- Powstała pierwsza komercyjna strona internetowa (symbolics.com).
- Z powodu ciężkiej choroby prezydenta-elekta Tancredo Nevesa wiceprezydent José Sarney został p.o. prezydenta Brazylii.
- 1986 – Na stację orbitalną Mir przybyła jej pierwsza stała załoga.
- 1987 – W słoweńskiej Planicy Piotr Fijas ustanowił niepobity przez kolejne 7 lat rekord świata w długości skoku narciarskiego (194 m).
- 1989 – Malimba Masheke został premierem Zambii.
- 1990:
- Fernando Collor de Mello został prezydentem Brazylii.
- Michaił Gorbaczow został zaprzysiężony na pierwszego i jedynego prezydenta ZSRR.
- W Iraku został stracony brytyjski dziennikarz pochodzenia irańskiego Farzad Bazoft, oskarżony o szpiegostwo na rzecz Izraela.
- ZSRR i Watykan nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1991 – USA i Albania nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1994 – Rada Najwyższa Białorusi uchwaliła nową konstytucję.
- 1996 – Ahmad Tejan Kabbah wygrał wybory prezydenckie w Sierra Leone.
- 1997 – W egipskim mieście Sanabu muzułmańscy bojówkarze zastrzelili 13 osób.
- 1999:
- Nowelizacja Konstytucji Chińskiej Republiki Ludowej wprowadziła możliwość różnych form własności.
- W wyniku skandalu korupcyjnego Komisja Europejska, której przewodniczył Jacques Santer, podała się do dymisji.
- 2001 – Uprowadzenie rosyjskiego samolotu linii Vnukowo Airlines lecącego ze Stambułu do Moskwy. Trzej czeczeńscy porywacze, po starcie samolotu ze 162 pasażerami i 12 członkami załogi ze Stambułu, przejęli kontrolę nad samolotem i skierowali go do Medyny, gdzie następnego dnia został odbity przez saudyjskie siły bezpieczeństwa.
- 2002:
- Otwarto metro w Rennes we Francji.
- Premiera filmu Porozmawiaj z nią w reżyserii Pedro Almodóvara.
- 2003:
- Generał François Bozizé dokonał zamachu stanu w Republice Środkowoafrykańskiej, obalając prezydenta Ange-Félixa Patassé i zajmując jego miejsce.
- Hu Jintao został przewodniczącym Chińskiej Republiki Ludowej.
- 2005:
- Narodowe Zgromadzenie Ludowe Chińskiej Republiki Ludowej, uchwaliło tzw. prawo "anty-secesyjne", które w przypadku ogłoszenia niepodległości przez Tajwan umożliwia zbrojną interwencję na wyspie.
- Otwarto Nowe Muzeum Historyczne w instytucie Yad Vashem w Jerozolimie.
- 2008:
- 26 osób zginęło, a 296 zostało rannych w eksplozji składu amunicji w Gërdec w Albanii.
- Chińskie siły bezpieczeństwa stłumiły antyrządowe wystąpienia w Tybecie.
- 2009:
- Wahadłowiec Discovery wystartował w misję kosmiczną STS-119.
- W wyborach prezydenckich w Salwadorze zwyciężył Mauricio Funes.
- W wyniku samobójczego zamachu bombowego w Shibam w Jemenie zginęło 4 koreańskich turystów, a 3 zostało rannych.
- 2011 – W Syrii wybuchło powstanie przeciwko dyktatorskim rządom prezydenta Baszara al-Assada.
Urodzili się
- 1614 – Franciscus Sylvius, niderlandzki lekarz, anatom (zm. 1672)
- 1638 – Shunzhi, cesarz Chin (zm. 1661)
- 1738 – Cesare Beccaria, włoski prawnik, ekonomista (zm. 1794)
- 1760 – Jan z Triory, włoski franciszkanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1816)
- 1767 – Andrew Jackson, amerykański polityk, prezydent USA (zm. 1845)
- 1777 – Józef Longin Sowiński, polski generał (zm. 1831)
- 1807 – Józef Kossakowski, polski drukarz (zm. 1857)
- 1809 – Joseph Jenkins Roberts, liberyjski polityk, prezydent Liberii (zm. 1876)
- 1830 – Paul Heyse, niemiecki pisarz (zm. 1914)
- 1831 – Daniel Comboni, włoski biskup misjonarz, święty (zm. 1881)
- 1851 – Józef Surzyński, polski historyk muzyki, dyrygent, kompozytor ksiądz (zm. 1919)
- 1854 – Emil Adolf von Behring, niemiecki bakteriolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1917)
- 1869 – Stanisław Wojciechowski, polski polityk, prezydent Polski (zm. 1953)
- 1881 – Ferdinand Lammot Belin, ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce (zm. 1961)
- 1890 – Kazimierz Bagiński, polski działacz ruchu ludowego (zm. 1966)
- 1892 – Charles Nungesser, francuski lotnik (zm. 1927)
- 1899 – Stefan Napierski, polski pisarz, krytyk literacki, tłumacz (zm. 1940)
- 1903 – Józef Czechowicz, polski poeta (zm. 1939)
- 1909 – Jonas Žemaitis, litewski dowódca wojskowy, generał (zm. 1954)
- 1914 – Bazyli Doroszkiewicz, polski duchowny prawosławny, metropolita warszawski i całej Polski (zm. 1998)
- 1916 – Augustyn Chadam, polski duchowny katolicki, bernardyn (zm. 2007)
- 1919 – Hasan Eren, turecki językoznawca (zm. 2007)
- 1920 – Ber Haus, polski ekonomista (zm. 2011)
- 1925:
- Kazimierz Kowalski, polski paleozoolog, prezes Polskiej Akademii Umiejętności (zm. 2007)
- Irena Laskowska, polska aktorka
- 1929:
- Zbigniew Jaskowski, polski piłkarz (zm. 2006)
- Anna Piskorska-Chlebowska, polska chemik, podharcmistrzyni, działaczka opozycji demokratycznej w PRL (zm. 1983)
- 1930:
- Żores Ałfiorow, rosyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla
- Jerzy Dobrowolski, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1987)
- 1931 – Ante Popowski, macedoński poeta
- 1932:
- Alan Bean, amerykański astronauta
- Jerzy Hoffman, polski reżyser filmowy
- Jerzy Sobociński, polski rzeźbiarz (zm. 2008)
- 1933 – Philippe de Broca, francuski reżyser filmowy (zm. 2004)
- 1934 – Krikor Azarian, bułgarski aktor, reżyser filmowy (zm. 2009)
- 1937 – Andrzej Zawiślak, polski polityk, pracownik naukowy
- 1942 – Montserrat Figueras, hiszpańska piosenkarka (zm. 2011)
- 1943 – David Cronenberg, kanadyjski reżyser filmowy
- 1945 – Małgorzata Baranowska, polska pisarka, poetka (zm. 2012)
- 1948:
- Stanisław Prutis, polski prawnik, profesor Uniwersytetu w Białymstoku, wojewoda białostocki
- Tomek Tryzna, polski reżyser filmowy, pisarz
- 1950 – Romuald Czystaw, polski piosenkarz rockowy, wokalista zespołu Budka Suflera (zm. 2010)
- 1952 – Andrzej Grabowski, polski aktor
- 1953 – Danuta Błażejczyk, polska piosenkarka
- 1954:
- Aleksandra Jakubowska, polska dziennikarka, polityk
- Marek Tercz, polski pieśniarz, bard, poeta, kompozytor
- 1957 – Katarzyna Hall, polska nauczycielka, działaczka oświatowa i społeczna, polityk
- 1959:
- Fabio Lanzoni, włoski model, aktor
- Ben Okri, nigeryjski piłkarz
- 1960 – Janusz Piechociński, polski polityk, poseł na Sejm RP
- 1961 – Max Julen, szwajcarski narciarz alpejski
- 1962 – Markus Merk, niemiecki sędzia piłkarski
- 1964:
- Ireneusz Loth, polski piłkarz
- Fernando De Napoli, włoski piłkarz
- 1965 – Swietłana Miedwiediewa, rosyjska Pierwsza Dama
- 1966:
- Dorota Chotecka, polska aktorka
- Grzegorz Kacała, polski rugbysta
- Władysław Stasiak, polski polityk, minister spraw wewnętrznych i administracji, szef Kancelarii Prezydenta RP (zm. 2010)
- 1967 – Roman Kotliński, polski dziennikarz
- 1968 – Sabrina, włoska piosenkarka
- 1969 – Timo Kotipelto, fiński wokalista
- 1970 – Derek Parra, amerykański łyżwiarz szybki
- 1971 – Todd Agnew, amerykański wokalista, autor piosenek
- 1972:
- Filip Dewulf, belgijski tenisista
- Mark Hoppus, amerykański muzyk grupy Blink-182
- 1973:
- Agustín Aranzábal, hiszpański piłkarz
- Per Nielsen, duński piłkarz
- 1974 – Anders Andersson, szwedzki piłkarz
- 1975:
- William Adams, amerykański muzyk zespołu The Black Eyed Peas
- Jacek Jaguś, polski wokalista, gitarzysta
- Eva Longoria, amerykańska aktorka
- Weselin Topałow, bułgarski szachista
- 1976 – Abhay Deol, indyjski aktor
- 1977:
- Édson, brazylijski piłkarz
- Joseph Hahn, amerykańskiego muzyk zespołu Linkin Park
- Karol Kisel, słowacki piłkarz
- 1978 – Kristian Sohlberg, fiński kierowca rajdowy
- 1980:
- Ewa Bagłaj, polska pisarka
- Stefán Gíslason, islandzki piłkarz
- Josefin Lillhage, szwedzka pływaczka
- 1981:
- Mikael Forssell, fiński piłkarz
- Brice Guyart, francuski florecista
- Jens Salumäe, estoński skoczek narciarski
- Marija Szałajewa, rosyjska aktorka
- 1984 – Olivier Jean, kanadyjski łyżwiarz szybki
- 1985:
- Antti Autti, fiński snowboardzista
- Kellan Lutz, amerykański aktor
- 1987 – Karrar Jassim, irański piłkarz
- 1988 – Sebastián Blanco, argentyński piłkarz
- 1989 – Elsina Hidersha, albańska piosenkarka (zm. 2011)
- 1993
- Alyssa Reid, kanadyjska piosenkarka i kompozytorka
- Aleksandra Krunić, serbska tenisistka
Zmarli
- 44 p.n.e. – Juliusz Cezar, wódz i polityk rzymski (ur. 102 p.n.e. lub 100 p.n.e.)
- 1242 – Wisław z Kościelca, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. ?)
- 1522 – (lub 14 marca) Anna Radziwiłłówna, księżna mazowiecka (ur. 1476)
- 1805 – Stanisław Szczęsny Potocki, polski generał, polityk (ur. 1752)
- 1820 – św. Klemens Maria Hofbauer CSsR, czeski duchowny katolicki, Apostoł Warszawy i Wiednia (ur. 1751)
- 1822 – Fryderyk Albert Lessel, polski architekt (ur. 1767)
- 1898 – Henry Bessemer, angielski inżynier, wynalazca (ur. 1813)
- 1900 – Elwin Bruno Christoffel, niemiecki matematyk (ur. 1829)
- 1921 – Talât Paşa, turecki polityk (ur. 1874)
- 1933 – Paul Féval, francuski pisarz (ur. 1860)
- 1937:
- Howard Phillips Lovecraft, amerykański pisarz (ur. 1890)
- Scipione Riva-Rocci, włoski pediatra (ur. 1863)
- 1938:
- Nikołaj Bucharin, rosyjski działacz komunistyczny (ur. 1888)
- Aleksiej Rykow, rosyjski działacz komunistyczny (ur. 1881)
- 1941 – Aleksiej Jawlensky, rosyjski malarz tworzący w Niemczech (ur. 1864)
- 1943:
- Wacław Kloss, polski nauczyciel (ur. 1867),
- Karl Schönherr, austriacki pisarz (ur. 1867)
- 1947 – Jan Tyranowski, polski mistyk chrześcijański, Sługa Boży, kierownik duchowy Karola Wojtyły (ur. 1901)
- 1948 – Jan Balicki, błogosławiony, polski duchowny katolicki, ksiądz (ur. 1869)
- 1961 – Akiba Rubinstein, polski szachista pochodzenia żydowskiego (ur. 1882)
- 1962 – Arthur Holly Compton, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1892)
- 1970:
- Artur Adamov, rosyjski pisarz (ur. 1908)
- Tarjei Vesaas, norweski pisarz (ur. 1897)
- 1975:
- Michał Kaczorowski, polski ekonomista, polityk, minister (ur. 1897)
- T-Bone Walker, amerykański bluesman, prekursor gitary elektrycznej (ur. 1910)
- 1978:
- Jerzy Hryniewski, polski polityk, premier Polski na uchodźstwie (ur. 1895)
- Aleksander Kamiński, polski pedagog, działacz harcerski (ur. 1903)
- 1981 – René Clair, francuski reżyser filmowy (ur. 1898)
- 1987 – Bogusław Kogut, polski pisarz (ur. 1925)
- 1991 – Stanisław Lorentz, polski historyk sztuki, muzeolog (ur. 1899)
- 1996:
- Czesław Domin, polski duchowny katolicki, biskup koszaliński (ur. 1929)
- Wolfgang Koeppen, niemiecki pisarz (ur. 1906)
- 2003 – Andrzej Leszek Szcześniak, polski historyk, pisarz (ur. 1932)
- 2004:
- Václav Kozák, czeski wioślarz (ur. 1937)
- John A. Pople, brytyjski matematyk (ur. 1925)
- 2005 – Ewa Skarżanka, polska aktorka (ur. 1944)
- 2006:
- José Gabriel Calderón Contreras, kolumbijski duchowny katolicki, biskup (ur. 1919)
- Zygmunt Duczyński, polski reżyser teatralny (ur. 1951)
- 2007:
- Wojciech Chudy, polski filozof, personalista, etyk, pedagog (ur. 1947)
- Simona Kossak, polska biolog, leśnik, popularyzator nauki (ur. 1943)
- 2008 – Fabian Kiebicz, polski aktor (ur. 1920)
- 2009 – Ron Silver, amerykański aktor (ur. 1946)
- 2011:
- Smiley Culture, brytyjski raper, wokalista reggae (ur. 1963)
- Nate Dogg, amerykański raper, wokalista (ur. 1969)
- 2012 – Włodzimierz Pasternak, polski działacz partyjny i państwowy, wojewoda kielecki (ur. 1938)