Koryna egidia i ampeliusz wiktor jeremiasz dominika maciej obchodzą święta imieniny bonifacy tina jeremi fenenna michał maria liberia ampelia idzi dobiesław.
14 maja
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii14 maja jest 134. (w latach przestępnych 135.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 231 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Ampelia, Ampeliusz, Bonifacy, Dobiesław, Dominika, Egidia, Fenenna, Idzi, Jeremi, Jeremiasz, Koryna, Maciej, Maria, Michał, Tina i Wiktor.
- Liberia – Dzień Jedności
- Polska – Dzień Farmaceuty
- Samoa – Dzień Matek Samoa
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1590 – Cieszanów otrzymał prawa miejskie.
- 1772 – I rozbiór Polski: wojska austriackie przekroczyły granicę Polski.
- 1792 – W Targowicy nad Siwuchą ogłoszono zawiązanie przez polskich magnatów konfederacji przeciwko reformom Sejmu Wielkiego.
- 1809 – Wojna polsko-austriacka: zajęcie Lublina przez Polaków.
- 1831 – Powstanie listopadowe: klęska powstańców w bitwie pod Daszowem.
- 1886 – 9 osób zginęło w wyniku przejścia trąby powietrznej nad Krosnem Odrzańskim.
- 1906 – Członek Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej Baruch Szulman dokonał w Warszawie udanego zamachu bombowego na podkomisarza policji carskiej N. Konstantinowa. Podczas ucieczki z miejsca zdarzenia został zastrzelony.
- 1920:
- Wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się kontrofensywa wojsk bolszewickich.
- W Warszawie rozpoczął się I Kongres Klasowych Związków Zawodowych.
- Został założony Związek Literatów Polskich.
- W Bydgoszczy powstał Klub Sportowy Polonia.
- 1922 – Reprezentacja Polski w piłce nożnej rozegrała premierowy mecz międzypaństwowy przed polską publicznością, przegrywając na Stadionie Cracovii z Węgrami 0:3.
- 1926 – Przewrót majowy: wobec kontrataku wojsk Marszałka Józefa Piłsudskiego władze Rzeczypospolitej wycofały się do Wilanowa, gdzie wieczorem prezydent Stanisław Wojciechowski złożył urząd, a premier Wincenty Witos podał swój rząd do dymisji.
- 1928 – Założono klub piłkarski Włókniarz Łódź.
- 1944 – II wojna światowa: nierozstrzygnięta bitwa pod Rąblowem pomiędzy polsko-radzieckimi oddziałami partyzanckimi a siłami niemieckimi.
- 1948 – Została utworzona Centralna Szkoła Prawnicza w Warszawie.
- 1952 – Ustanowiono odznakę "Wzorowy Kierowca".
- 1955 – Podpisano Układ Warszawski.
- 1983 – W szpitalu zmarł 19-letni maturzysta Grzegorz Przemyk, pobity dwa dni wcześniej przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (MO) w komisariacie przy ul. Jezuickiej w Warszawie.
- 1984 – Premiera filmu Seksmisja.
- 1999 – W Alei Gwiazd w Łodzi odsłonięto gwiazdę Bogumiła Kobieli.
- 2004 – Premier Marek Belka wygłosił exposé sejmowe.
- 2005 – W Warszawie odsłonięto pomnik Charles'a de Gaulle'a.
Wydarzenia na świecie
- 1027 – Henryk II Walezjusz został koronowany vivente rege w katedrze w Reims na króla Francji.
- 1097 – I wyprawa krzyżowa: rozpoczęło się oblężenie Nicei.
- 1264 – II wojna baronów w Anglii: bitwa pod Lewes.
- 1450 – Armia turecka rozpoczęła oblężenie albańskiej twierdzy Kruja.
- 1509 – Wojny włoskie: wojska francuskie pokonały Wenecjan w bitwie pod Agnadello.
- 1541 – Została erygowana diecezja Lima.
- 1560 – Zwycięstwem Turków zakończyła się bitwa o Dżerbę. Flota chrześcijańska utraciła 60 okrętów i 20 tys. ludzi.
- 1607 – Założono Jamestown w Wirginii, pierwszą stalą osadę angielską w Ameryce Północnej.
- 1608 – W niemieckim Auhausen została zawiązana Unia Ewangelicka.
- 1610 – Katolicki fanatyk François Ravaillac zasztyletował w Paryżu króla Henryka IV Burbona.
- 1643 – Ludwik XIV został królem Francji.
- 1692 – Została utworzona prowincja Massachusetts Bay.
- 1747 – Wojna o sukcesję austriacką: flota brytyjska pokonała flotę francuską w I bitwie pod Finisterre.
- 1796 – Edward Jenner pierwszy raz zaszczepił 8-letniego chłopca wirusami ospy krowianki, uzyskując dzięki temu jego odporność na wirusy ospy prawdziwej.
- 1804 – Rozpoczęła się ekspedycja Lewisa i Clarka, która jako pierwsza dotarła drogą lądową do amerykańskiego wybrzeża Pacyfiku.
- 1858 – John McDouall Stuart rozpoczął pierwszą podróż przez Australię, od południowego wybrzeża do brzegów Pacyfiku na północy.
- 1864 – We Francji spadł meteoryt Orgueil.
- 1889 – W Paryżu odbyła się prapremiera opery Esclarmonde Jules'a Masseneta.
- 1890 – Papież Leon XIII zatwierdził Zgromadzenie Księży Misjonarzy Saletynów.
- 1892 – Założono holenderski klub piłkarski Vitesse Arnhem.
- 1899 – W Montevideo założono Club Nacional de Football.
- 1900 – W Paryżu rozpoczęły się II Letnie Igrzyska Olimpijskie.
- 1908 – Bracia Wright odbyli pierwszy lot samolotowy z pasażerem.
- 1912:
- Chrystian X został królem Danii.
- W domu w Nogent-sur-Marne pod Paryżem, anarchiści Octave Garnier i René Valet zostali otoczeni przez oddział 250 policjantów i 400 żuawów. Po desperackiej obronie zginęli wskutek wysadzenia budynku przez oblegających.
- 1913:
- Gubernator stanu Nowy Jork William Sulzer wydał zgodę na założenie Fundacji Rockefellera.
- I wojna bałkańska: mocarstwa europejskie wysadziły desant w bezprawnie anektowanej przez Czarnogórę byłej tureckiej twierdzy Szkodra, która miała zostać przekazana Albanii.
- 1926 – Zakończył się lot sterowca Norge ze Spitsbergenu na Alaskę ponad biegunem północnym.
- 1930 – W amerykańskim stanie Nowy Meksyk utworzono Park Narodowy Carlsbad Caverns.
- 1932 – W Londynie oddano do użytku Broadcasting House, główną siedzibę BBC.
- 1938:
- Chile wystąpiło z Ligi Narodów.
- Przed rozgrywanym w Berlinie towarzyskim meczem z Niemcami, piłkarze reprezentacji Anglii unieśli ręce w hitlerowskim pozdrowieniu w kierunku loży honorowej, na której zasiadali m.in. Rudolf Hess, Joseph Goebbels i Joachim von Ribbentrop. Spotkanie zakończyło się wynikiem 3:6.
- 1939 – Peruwianka Lina Vanessa Medina w wieku 5 lat, 7 miesięcy i 21 dni została najmłodszą matką w historii medycyny.
- 1940 – II wojna światowa:
- Po zbombardowaniu Rotterdamu przez Luftwaffe skapitulowała Holandia.
- W Norwegii został zatopiony przez niemieckie lotnictwo statek pasażerski MS Chrobry.
- Zakończyła się Bitwa o Afsluitdijk.
- 1943:
- Japoński okręt podwodny zatopił australijski okręt szpitalny AHS Centaur; zginęło 299 osób.
- W Sielcach nad Oką sformowano 1. Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki.
- 1945:
- 1948 – Proklamacja niepodległości Izraela.
- 1954 – Podpisano Konwencję haską dotyczącą postępowania wobec dóbr kultury w czasie konfliktu zbrojnego.
- 1955 – Amerykanie przeprowadzili na Pacyfiku operację "Wigwam", mającą na celu sprawdzenie podatności okrętów podwodnych na atak nuklearny.
- 1962 – Odbył się ślub księcia Jana Karola z księżniczką grecką i duńską Zofią, późniejszej hiszpańskiej pary królewskiej.
- 1963 – Kuwejt wstąpił do ONZ.
- 1966 – Założono chilijski klub piłkarski Deportes Antofagasta.
- 1970:
- Stolica Dagestanu Machaczkała została znacznie uszkodzona w wyniku trzęsienia ziemi.
- Zachodnioniemiecka Frakcja Czerwonej Armii odbiła z więzienia terrorystę Andreasa Baadera.
- 1972 – Przed Teatrem Miejskim w Kownie 19-letni Romas Kalanta dokonał samospalenia w proteście przeciwko radzieckiej okupacji Litwy.
- 1973 – Wyniesiono na orbitę okołoziemską pierwszą amerykańską załogową stację kosmiczną Skylab.
- 1978 – W Mendozie otwarto Stadion Malvinas Argentinas.
- 1979 – Terroryści z Organizacji Wyzwolenia Palestyny (OWP) zdetonowali bombę ukrytą w koszu na śmieci w izraelskiej Tyberiadzie. Zginęły 2 osoby, a 32 zostały ranne.
- 1981 – Dumitru Prunariu na pokładzie statku Sojuz 40 został pierwszym rumuńskim kosmonautą.
- 1983 – Erupcja wulkanu Etna na Sycylii.
- 1985 – W ataku Tamilskich Tygrysów na święte miejsce buddystów w Anuradhapura na Sri Lance zginęło 146 Syngalezów.
- 1987:
- Pułkownik Sitiveni Rabuka dokonał bezkrwawego zamachu stanu na Fidżi, odsuwając od władzy premiera Timociego Bavadrę.
- W Monako rozpoczęły się II Igrzyska Małych Państw Europy.
- 1992 – Janez Drnovšek został premierem Słowenii.
- 1993 – Estonia, Litwa i Słowenia zostały przyjęte do Rady Europy.
- 1994 – Bakili Muluzi wygrał pierwsze demokratyczne wybory prezydenckie w Malawi.
- 1995:
- XIV Dalajlama Tenzin Gjaco uznał 6-letniego Gendun Czokji Nimę za jedenaste wcielenie Panczenlamy.
- Biało-czerwono-biała flaga Białorusi została w wyniku referendum zastąpiona sztandarem nawiązującym do czasów Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
- Urzędujący prezydent Prezydent Argentyny Carlos Saúl Menem Akil został wybrany na II kadencję.
- 1999 – Malam Bacai Sanhá został prezydentem Gwinei Bissau.
- 2002 – Urzędujący prezydent Sierra Leone Ahmad Tejan Kabbah został wybrany na drugą kadencję.
- 2004 – Duński następca tronu książę Fryderyk poślubił Australijkę Mary Elizabeth Donaldson.
- 2005:
- Demokratyczna Partia Postępowa wygrała wybory do konstytuanty na Tajwanie.
- Francuski pilot Didier Delsalle na śmigłowcu Eurocopter AS350 Écureuil po raz pierwszy wylądował na szczycie Mount Everestu.
- 2006 – René Préval po raz drugi został prezydentem Haiti.
- 2009 – Europejska Agencja Kosmiczna wystrzeliła z kosmodromu w Gujanie Francuskiej Kosmiczne Obserwatorium Herschela i satelitę Planck.
- 2010 – Rozpoczęła się misja STS-132 wahadłowca Atlantis.
- 2011 – Michel Martelly został prezydentem Haiti.
Urodzili się
- 1316 – Karol IV Luksemburski, król rzymski, król Czech, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (zm. 1378)
- 1553 – Małgorzata de Valois, królowa Francji, żona Henryka IV (zm. 1615)
- 1666 – Wiktor Amadeusz II, książę Sabaudii, król Sycylii i Sardynii (zm. 1732)
- 1699 – Hans Joachim von Ziethen, pruski generał kawalerii (zm. 1786)
- 1759 – Alojzy I, książę Liechtensteinu (zm. 1805)
- 1771 – Robert Owen, walijski polityk (zm. 1858)
- 1814 – Szymon Berneux, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1866)
- 1832 – Rudolf Lipschitz, niemiecki matematyk (zm. 1903)
- 1852 – Jan Żarnowski, polski działacz państwowy, prezes Najwyższej Izby Kontroli (zm. 1926)
- 1867 – Adam Stefan Sapieha, książę, polski duchowny katolicki, kardynał, biskup i arcybiskup krakowski (zm. 1951)
- 1872 – Zofia Kirkor-Kiedroniowa, polska działaczka społeczna (zm. 1952)
- 1884
- Claudius Dornier, niemiecki konstruktor samolotów, pionier lotnictwa (zm. 1969)
- Paweł Błoński, rosyjski pedagog i psycholog (zm. 1941)
- 1897 – Sidney Bechet, amerykański saksofonista, klarnecista jazzowy, kompozytor (zm. 1959)
- 1905:
- Jean Daniélou, francuski teolog, kardynał, jezuita, pionier odnowy teologii katolickiej (zm. 1974)
- Ary Sternfeld, rosyjski teoretyk kosmonautyki pochodzenia polskiego (zm. 1980)
- Nikołaj Tichonow, radziecki polityk, premier ZSRR (zm. 1997)
- 1907 – Vicente Enrique y Tarancón, hiszpański duchowny katolicki, kardynał (zm. 1994)
- 1910:
- Stanisław Maciaszczyk, polski inżynier elektryk, propagator turystyki (zm. 1977)
- Opilio Rossi, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2004)
- 1916 – Lance Dossor, australijski pianista, laureat Konkursu Chopinowskiego (zm. 2005)
- 1918:
- James Gordon Bennett, amerykański dziennikarz i wydawca prasowy, entuzjasta sportu (ur. 1841)
- Marie Smith, amerykańska językoznawczyni, ostatnia osoba posługująca się językiem eyak (zm. 2008)
- 1921 – Stanisław Jasiukiewicz, polski aktor (zm. 1973)
- 1922:
- Sinan Hasani, polityk kosowski, serbski i jugosłowiański, prezydent Jugosławii (zm. 2010)
- Franjo Tuđman, chorwacki generał, polityk, prezydent Chorwacji (zm. 1999)
- 1925 – Yuval Neeman, izraelski polityk, fizyk (zm. 2006)
- 1927 – Wacław Świerzawski, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski
- 1928:
- Władysław Hasior, polski rzeźbiarz (zm. 1999)
- Henry McGee, brytyjski aktor (zm. 2006)
- 1930 – Barbara Horawianka, polska aktorka
- 1932 – Ewa Rzetelska-Feleszko, polska językoznawczyni, onomasta (zm. 2009)
- 1933 – Laszlo Kovacs, węgierski operator filmowy (zm. 2007)
- 1935 – Irina Turowa, rosyjska lekkoatletka, sprinterka (zm. 2012)
- 1936:
- Bobby Darin, amerykański piosenkarz (zm. 1973)
- Richard John Neuhaus, amerykański kapłan, pisarz, publicysta, działacz społeczny (zm. 2009)
- 1938 – Elżbieta Czyżewska, polska aktorka (zm. 2010)
- 1939 – Gerardo Medina, Peruwiańczyk, syn Liny Mediny, najmłodszej matki w historii medycyny (zm. 1979)
- 1940:
- Sir Chay Blyth, szkocki żeglarz
- Marta Lipińska, polska aktorka
- 1941 – Habib Galhia, tunezyjski bokser (zm. 2011)
- 1942:
- Walerij Brumel, rosyjski lekkoatleta, skoczek wzwyż (zm. 2003)
- Eugeniusz Get-Stankiewicz, polski rzeźbiarz, grafik (zm. 2011)
- 1943:
- Jack Bruce, brytyjski wokalista i basista zespołu The Cream, kompozytor
- Ólafur Ragnar Grímsson, islandzki polityk, prezydent Islandii
- 1944:
- Francesca Annis, brytyjska aktorka
- George Lucas, amerykański reżyser, scenarzysta filmowy
- 1945:
- Władysław Ardzinba, abchaski polityk, prezydent Abchazji (zm. 2010)
- Yochanan Vollach, izraelski piłkarz
- 1947 – Karin Struck, niemiecka pisarka (zm. 2006)
- 1948 – Bob Woolmer, brytyjski gracz, trener krykieta (zm. 2007)
- 1951 – Roman Nikolski, polski reżyser filmowy
- 1952:
- David Byrne, muzyk amerykański
- Robert Zemeckis, amerykański reżyser, pisarz
- 1953:
- Norodom Sihamoni, król Kambodży
- Waldemar Szarek, polski operator, reżyser filmowy
- 1954 – Jerzy Kawalec, polski basista zespołu Krzak (zm. 2003)
- 1955 – Jarosław Pietras, polski polityk, dyplomata
- 1956 – Piotr Ikonowicz, polski polityk, dziennikarz
- 1958 – Andrzej Grubba, polski tenisista stołowy (zm. 2005)
- 1959 – Steve Hogarth, brytyjski wokalista zespołu Marillion
- 1961:
- Tim Roth, brytyjski aktor, reżyser filmowy
- Paweł Zuchniewicz, polski dziennikarz, pisarz
- 1962:
- Ian Astbury, brytyjski wokalista grupy The Cult
- Renata Polverini, włoska polityk
- Jerzy Sosnowski, polski pisarz, dziennikarz
- Jan Urban, polski piłkarz, trener piłkarski
- 1964 – Eric Peterson, amerykański muzyk, kompozytor, instrumentalista
- 1965 – Eoin Colfer, irlandzki pisarz
- 1966 – Mike Inez, amerykański basista grupy Alice in Chains
- 1967 – Rafał Barycz, polski architekt
- 1968 – Piotr Gulczyński, polski specjalista ds. reklamy, aktor niezawodowy, uczestnik I edycji reality show Big Brother
- 1969:
- Cate Blanchett, australijska aktorka
- Wojciech Tkacz, polski bramkarz hokejowy
- 1971:
- Monika Ambroziak, polska aktorka, piosenkarka
- Sofia Coppola, amerykańska aktorka, scenarzystka i reżyser filmowa
- Zbigniew Kaleta, polski aktor
- Krzysztof Kwiatkowski, polski polityk
- Małgorzata Wyszyńska, polska dziennikarka
- 1972 – Gabriel Mann, amerykański aktor
- 1973:
- Shanice, amerykańska piosenkarka
- Indira Varma, brytyjska aktorka
- 1974 – Piotr Majchrzak, polski kompozytor
- 1975 – Chris Kramer, kanadyjski aktor
- 1976:
- Sebastian Karpiel-Bułecka, polski skrzypek i wokalista zespołu Zakopower
- Martine McCutcheon, brytyjska aktorka, piosenkarka
- 1977:
- Anca Barna, niemiecka tenisistka
- Brian Priske, duński piłkarz
- Gosia Stępień, polska piosenkarka, wokalistka jazzowa
- 1978:
- Jean Dolabella, brazylijski perkusista grupy metalowej Sepultura
- Lee McCulloch, szkocki piłkarz
- 1979:
- Mickaël Landreau, francuski piłkarz, bramkarz
- Clinton Morrison, irlandzki piłkarz
- Carlos Tenorio, ekwadorski piłkarz
- 1980:
- Zdeněk Grygera, czeski piłkarz
- Mervana Jugić-Salkić, bośniacka tenisistka
- Monika Mrozowska, polska aktorka
- 1981 – Sarbel – grecko-cypryjski piosenkarz
- 1983:
- Anahí, meksykańska aktorka
- María Emilia Salerni, argentyńska tenisistka
- Amber Tamblyn, amerykańska aktorka
- 1984:
- Rafał Augustyn, polski chodziarz
- Anna Werblińska, polska siatkarka
- Mark Zuckerberg, amerykański przedsiębiorca, programista komputerowy, założyciel Facebooka
- 1986 – Shelley Glover, amerykańska narciarka alpejska (zm. 2004)
- 1987 – Ben Woollaston, snookerzysta angielski
- 1989 – Arthur Pauli, austriacki skoczek narciarski polskiego pochodzenia
- 1990 – Monika Martałek, polska siatkarka
- 1993:
- Miranda Cosgrove, amerykańska aktorka i piosenkarka
- Kristina Mladenovic, francuska tenisistka
Zmarli
- 1313 – Bolko I opolski, książę opolski, niemodliński i strzelecki (ur. 1254/1258)
- 1608 – Karol III Wielki, książę Lotaryngii (ur. 1543)
- 1610 – Henryk IV Burbon, król Francji (ur. 1553)
- 1643 – Ludwik XIII Burbon, król Francji i Nawarry (ur. 1601)
- 1761 – Thomas Simpson, angielski matematyk (ur. 1710)
- 1856 – Teodora Guérin, francuska zakonnica, założycielka Sióstr Opatrzności, święta katolicka (ur. 1798)
- 1888 – Jan Ignacy Korytkowski, polski historyk, archiwista, bibliotekarz, biskup-nominat pomocniczy gnieźnieński (ur. 1824)
- 1893 – Ernst Eduard Kummer, niemiecki matematyk (ur. 1810)
- 1912 – August Strindberg, szwedzki pisarz (ur. 1849)
- 1918 – James Gordon Bennett Jr., amerykański dziennikarz, wydawca prasowy (ur. 1841)
- 1919 – Henry John Heinz, amerykański twórca znanej marki keczupu (ur. 1844)
- 1923 – Charles de Freycinet, francuski polityk, premier Francji (ur. 1828)
- 1927 – Jan Michejda, polski prawnik, działacz narodowy (ur. 1853)
- 1930 – Władysław Orkan, polski pisarz (ur. 1875)
- 1940 – Emma Goldman, rosyjsko-amerykańska anarchistka pochodzenia żydowskiego (ur. 1869)
- 1943 – Henri La Fontaine, belgijski prawnik, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (ur. 1854)
- 1954 – Heinz Guderian, niemiecki generał (ur. 1888)
- 1971 – Irena Kuczborska, polska grafik (ur. 1908)
- 1972 – Romas Kalanta, bohater narodowy Litwy (ur. 1953)
- 1973 – Bohdan Arct, polski pilot, pisarz (ur. 1914)
- 1975 – Oskar Hammelsbeck, niemiecki pedagog (ur. 1899)
- 1976 – Keith Relf, brytyjski muzyk zespołu The Yardbirds (ur. 1943)
- 1983 – Fiodor Abramow, rosyjski pisarz (ur. 1920)
- 1983 – Grzegorz Przemyk, polski uczeń, syn poetki Barbary Sadowskiej, zamordowany przez Milicję Obywatelską (ur. 1964)
- 1984 – Andrzej Babiński, polski poeta (ur. 1938)
- 1987 – Rita Hayworth, amerykańska aktorka pochodzenia hiszpańskiego i irlandzkiego (ur. 1918)
- 1988 – Willem Drees, holenderski polityk (ur. 1886)
- 1988 – Nikołaj Makarow, radziecki konstruktor broni strzeleckiej (ur. 1914)
- 1991 – Bożena Rogalska, polska aktorka (ur. 1952)
- 1998 – Frank Sinatra, amerykański piosenkarz (ur. 1915)
- 2000 – Keizō Obuchi, japoński polityk, premier (ur. 1937)
- 2003 – Dame Wendy Hiller, angielska aktorka (ur. 1912)
- 2003 – Robert Stack, amerykański aktor (ur. 1919)
- 2004 – Jesús Gil, hiszpański działacz sportowy (ur. 1933)
- 2004 – Torsten Johansson, szwedzki tenisista (ur. 1920)
- 2006 – Magda Leja, polska pisarka, autorka utworów dla dzieci (ur. 1935)
- 2006 – Bruce Merrifield, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1921)
- 2007 – Jean Saubert, amerykańska narciarka alpejska (ur. 1942)
- 2008 – Roman Wapiński, polski historyk, promotor pracy magisterskiej Donalda Tuska (ur. 1931)
- 2011 – Teuvo Laukkanen, fiński biegacz narciarski (ur. 1919)