Klementyn filomen montan agryppa serapion jukund elżbieta kosma obchodzą święta imieniny antyd mikołaj józef hipacy lewin laurenty stefan agrypin jan damian.
14 listopada
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii14 listopada jest 318. (w latach przestępnych 319.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 47 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Agrypin, Agryppa, Antyd, Damian, Elżbieta, Filomen, Hipacy, Jan, Józef, Jukund, Klementyn, Kosma, Laurenty, Lewin, Mikołaj, Montan, Serapion, Stefan, Ścibor, Ścibora, Świecław, Teodot, Wawrzyniec i Wszerad.
- Indie – Dzień Dziecka (urodziny Jawaharlala Nehru)
- Jordania – Dzień Pamięci Króla Husajna
- Międzynarodowe – Światowy Dzień Cukrzycy (ustanowiony przez WHO w rocznicę urodzin odkrywcy insuliny Fredericka Bantinga)
- Polska – Światowy Dzień Seniora (na arenie międzynarodowej obchodzony 1 października)
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
- św. Alberyk z Utrechtu (biskup)
- św. Hipacy z Paflagonii (biskup)
- św. Józef Pignatelli (wspomnienie również 15 i 28 listopada)
- bł. Maria Luiza Merkert (założycielka Elżbietanek)
- św. Mikołaj Tavelić (męczennik)
- św. Wawrzyniec z Dublina (biskup)
Wydarzenia w Polsce
- 1425 – W Brześciu Litewskim książęta mazowieccy Siemowit V i Kazimierz II, w imieniu swego ojca Siemowita IV, potwierdzili zależność lenną Mazowsza wobec króla Władysława Jagiełły.
- 1806 – Generał Jan Henryk Dąbrowski rozpoczął nabór do Armii Księstwa Warszawskiego.
- 1856 – W Poznaniu uruchomiono gazownię miejską.
- 1918 – Rada Regencyjna samorozwiązała się i przekazała pełnię władzy Józefowi Piłsudskiemu.
- 1941 – Hitlerowcy rozstrzelali 9 tys. Żydów z getta w Słonimiu (dzisiejsza Białoruś).
- 1946 – Odkryto Jaskinię nad Źródłem w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.
- 1969 – Premiera 1. odcinka serialu telewizyjnego Przygody pana Michała.
- 1982 – Spłonął drewniany kościół św. Wawrzyńca w Bytomiu.
- 1982 – Do Gdańska powrócił zwolniony z internowania Lech Wałęsa.
- 1987 – Powstała Unia Polityki Realnej.
- 1990 – Podpisano traktat polsko-niemiecki, potwierdzający granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej.
- 1995 – Podpisano umowę o założeniu spółki Daewoo-FSO.
- 2007 – Sejm RP przyjął uchwałę w sprawie ustanowienia dnia 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.
- 2009 – Odbył się ingres bp. Henryka Tomasika do katedry radomskiej.
Wydarzenia na świecie
- 1475 – Jadwiga Jagiellonka, córka Kazimierza IV Jagiellończyka, poślubiła w Landshut syna władcy Bawarii, Jerzego Bogatego.
- 1493 – Krzysztof Kolumb wylądował na Saint Croix w archipelagu Wysp Dziewiczych.
- 1494 – Inwazja hiszpańska na Wyspy Kanaryjskie: zwycięstwo wojsk kastylijskich nad Guanczami w bitwie pod Aguere.
- 1501 – Odbył się ślub Artura Tudora, najstarszego syna króla Anglii Henryka VII i Katarzyny Aragońskiej, córki Ferdynanda II Aragońskiego i Izabeli I Kastylijskiej.
- 1533 – Hiszpański podbój Peru: zwycięstwo Hiszpanów w bitwie o Cuzco.
- 1659 – Wojna duńsko-szwedzka: bitwa pod Nyborgiem.
- 1770 – James Bruce dotarł do źródła Nilu Błękitnego.
- 1850 – Papież Pius IX utworzył Gwardię Palatyńską.
- 1881 – Léon Gambetta został premierem Francji.
- 1888 – Rozpoczął działalność Instytut Pasteura w Paryżu.
- 1889 – Amerykańska dziennikarka Nellie Bly, zainspirowana powieścią Juliusza Verne'a W 80 dni dookoła świata, wyruszyła śladami Fileasa Fogga.
- 1901 – Karl Landsteiner odkrył grupy krwi: A, B i 0.
- 1908:
- Albert Einstein zaprezentował teorię kwantów.
- W Wiedniu odbyła się premiera operetki Bohaterowie z muzyką Oscara Strausa.
- 1910 – Amerykański pilot Eugene Ely po raz pierwszy wystartował samolotem z pokładu okrętu.
- 1913 – Ukazał się pierwszy tom cyklu powieściowego W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta.
- 1918 – Czechosłowacja została proklamowana republiką. Pierwszym prezydentem został Tomáš Masaryk.
- 1921 – Została założona Komunistyczna Partia Hiszpanii (PCE).
- 1922 – BBC rozpoczęła nadawanie programu radiowego.
- 1930 – Premier Japonii Osachi Hamaguchi został postrzelony na dworcu kolejowym w Tokio przez japońskiego ultranacjonalistę.
- 1940:
- II wojna światowa: rozpoczęła się ofensywa na froncie bałkańskim, po której Grecy wyparli Włochów do Albanii.
- Bitwa o Anglię: ciężkie bombardowanie Coventry.
- 1941:
- Po storpedowaniu poprzedniego dnia przez niemiecki okręt podwodny, na Morzu Śródziemnym, zatonął brytyjski lotniskowiec HMS Ark Royal.
- Premiera filmu Podejrzenie.
- 1950 – Cholon w Izraelu uzyskał prawa miejskie.
- 1953 – Przyjęto flagę NATO.
- 1957 – Około stu bossów mafijnych spotkało się na konferencji w Apalachin w stanie Nowy Jork.
- 1960 – W wyniku zderzenia dwóch pociągów pasażerskich pod czeskimi Pardubicami zginęło 118 osób, a 110 zostało rannych.
- 1961 – W RFN powstał czwarty rząd Konrada Adenauera.
- 1963 – U południowego wybrzeża Islandii wyłoniła się wyspa wulkaniczna Surtsey.
- 1968:
- Australijka Penelope Plummer zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1968.
- Radziecka sonda Zond 6 okrążyła Księżyc.
- 1969 – Program Apollo: rozpoczęła się załogowa misja księżycowa Apollo 12.
- 1970 – 75 osób zginęło w katastrofie lotu Southern Airways 932 w Huntington (Wirginia Zachodnia).
- 1971 – NASA: sonda Mariner 9 osiągnęła orbitę Marsa, stając się pierwszym wysłanym z Ziemi sztucznym satelitą innej planety.
- 1973 – Otwarto Most Kanmon łączący japońskie wyspy Honsiu i Kiusiu.
- 1975 – Hiszpania wycofała się z Sahary Zachodniej.
- 1980:
- Dokonano bezkrwawego zamachu stanu w Gwinei-Bissau.
- Premiera filmu Wściekły byk.
- 1990:
- Po 70 latach pieśń Pochwalony bądź, niebiański dawco błogosławieństw została ponownie hymnem narodowym Gruzji.
- Premiera filmu Europa, Europa.
- 1991 – Do Kambodży po 13 latach wygnania powrócił książę Norodom Sihanouk.
- 1994:
- Rozpoczęła się regularna komunikacja Eurotunelem.
- Sirimavo Bandaranaike została po raz trzeci szefową rządu Sri Lanki.
- 1997 – Premiera filmu Szakal.
- 1999 – Leonid Kuczma wygrał po raz drugi wybory prezydenckie na Ukrainie.
- 2003 – Została odkryta planetoida transneptunowa Sedna.
- 2006 – RPA zalegalizowała małżeństwa osób tej samej płci.
- 2008 – W ramach misji indyjskiej sondy kosmicznej Chandrayaan-1 na Księżycu wylądował próbnik Moon Impact Probe.
- 2010 – Niemiec Sebastian Vettel w wieku 23 lat i 134 dni został najmłodszym mistrzem świata w historii Formuły 1.
Urodzili się
- 1498 – Eleonora Austriacka, królowa Portugalii i Francji, żona Manuela I i Franciszka I (zm. 1558)
- 1567 – Maurycy Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (zm. 1625)
- 1601 – Jan Eudes, święty, francuski duchowny katolicki (zm. 1680)
- 1650 – Wilhelm III Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji, król Anglii, Szkocji i Irlandii (zm. 1702)
- 1719 – Leopold Mozart, austriacki kapelmistrz, kompozytor, ojciec Wolfganga Amadeusza Mozarta (zm. 1787)
- 1765 – Robert Fulton, amerykański wynalazca, konstruktor statku parowego (zm. 1815)
- 1776 – Henri Dutrochet, francuski lekarz, fizjolog, botanik (zm. 1847)
- 1778 – Johann Nepomuk Hummel, niemiecki kompozytor pochodzenia czeskiego (zm. 1837)
- 1779 – Adam Gottlob Oehlenschläger, duński poeta (zm. 1850)
- 1797 – Charles Lyell, angielski geolog (zm. 1875)
- 1805 – Fanny Hensel, niemiecka kompozytorka, siostra Felixa Mendelssohna (zm. 1847)
- 1814 – Edmund Bojanowski, polski błogosławiony, założyciel Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP (zm. 1871)
- 1819 – Józef Kmietowicz, polski duchowny katolicki, wikary parafii w Chochołowie, przywódca powstania chochołowskiego (zm. 1859)
- 1828 – Charles de Freycinet, francuski polityk, premier Francji (zm. 1923)
- 1838 – August Šenoa, chorwacki pisarz (zm. 1881)
- 1845 – Ulisse Dini, włoski matematyk (zm. 1918)
- 1840 – Claude Monet, francuski malarz (zm. 1926)
- 1863 – Leo Hendrik Baekeland, belgijski wynalazca (zm. 1944)
- 1874 – Adolf Brand, niemiecki działacz gejowski, dziennikarz, anarchista (zm. 1945)
- 1878 – Leopold Staff, polski poeta (zm. 1957)
- 1887 – Lajos Áprily, węgierski pisarz (zm. 1967)
- 1889 – Jawaharlal Nehru, indyjski polityk, premier Indii (zm. 1964)
- 1891:
- Sir Frederick Banting, kanadyjski fizjolog, odkrywca insuliny, laureat Nagrody Nobla (zm. 1941)
- Józef Orwid, polski aktor (zm. 1944)
- Stanisław Ujejski, polski dowódca wojskowy, generał (zm. 1980)
- 1896 – Mamie Eisenhower, pierwsza dama USA, żona Dwight'a Eisenhowera (zm. 1979)
- 1900 – Aaron Copland, amerykański kompozytor (zm. 1990)
- 1904 – Dick Powell, amerykański aktor (zm. 1963)
- 1906 – Louise Brooks, amerykańska aktorka (zm. 1985)
- 1907:
- Władysław Kopaliński, polski pisarz, leksykograf (zm. 2007)
- Astrid Lindgren, szwedzka pisarka (zm. 2002)
- William Steig, amerykański rysownik, autor komiksów (zm. 2003)
- 1908 – Joseph Raymond McCarthy, amerykański polityk (zm. 1957)
- 1910:
- Eric Malpass, angielski pisarz (zm. 1996)
- Jerzy Putrament, polski pisarz (zm. 1986)
- 1911 – Antoni Szuniewicz, polski organista, kompozytor, dyrygent, pedagog (zm. 1987)
- 1913 – George Smathers, amerykański polityk (zm. 2007)
- 1914 – Edward Schillebeeckx, belgijski teolog katolicki, dominikanin (zm. 2009)
- 1918:
- John Bromwich, australijski tenisista (zm. 1999)
- Pawlik Morozow, rosyjski pionier (zm. 1932)
- 1919:
- Björn Borg, szwedzki pływak (zm. 2009)
- Veronica Lake, amerykańska aktorka (zm. 1973)
- 1920:
- Stanisław Czachorowski Swen, polski pisarz (zm. 1994)
- Tadeusz Schmidt, polski aktor (zm. 1976)
- 1921 – Brian Keith, amerykański aktor (zm. 1997)
- 1922 – Boutros Boutros-Ghali, egipski polityk, sekretarz generalny ONZ
- 1923 – Tadeusz Szwagrzyk, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (zm. 1992)
- 1925:
- Henryk Czarnecki, polski pisarz (zm. 1997)
- Roj Miedwiediew, gruziński socjolog, historyk
- 1927 – Janusz Wilhelmi, polski polityk, minister kultury i sztuki (zm. 1978)
- 1929 – Ivan Singer, rumuński matematyk
- 1930:
- Jānis Pujats, łotewski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Rygi
- Josef Vinklář, czeski aktor (zm. 2007)
- Edward Higgins White, amerykański astronauta (zm. 1967)
- 1931:
- Roman Indrzejczyk, polski duchowny katolicki, kapelan prezydenta RP (zm. 2010)
- Andrzej Nartowski, polski koszykarz (zm. 2003)
- 1932 – Gunter Sachs, szwajcarski reżyser filmów dokumentalnych, malarz
- 1933 – Fred Haise, amerykański astronauta
- 1934:
- Marek Dietrich, polski inżynier mechanik, rektor Politechniki Warszawskiej (zm. 2009)
- Manuel Octavio Gómez, kubański reżyser filmowy (zm. 1988)
- Janina Kozak-Pajkert, polska poetka
- 1935 – Husajn I, król Jordanii (zm. 1999)
- 1936:
- Marian Czepiec, polski poeta (zm. 1983)
- Maciej Patkowski, polski pisarz
- 1939 – Rudolf Thome, niemiecki reżyser filmowy
- 1942 – Julian Gbur, polski duchowny katolicki, werbista, biskup lwowski, greckokatolicki biskup stryjski (zm. 2011)
- 1943 – Waldemar Parzyński, polski wokalista zespołu Novi Singers
- 1944 – Michał Strąk, polski politolog, polityk
- 1945 – Zbigniew Nowak, polski muzyk zespołów: Bractwo Kurkowe 1791 i Happy End
- 1947 – Tamás Somló, węgierski basista zespołu Locomotiv GT
- 1948:
- Andrzej Bieniasz, polski aktor (zm. 2007)
- Michael Dobbs, brytyjski pisarz
- Karol Mountbatten-Windsor, książę Walii
- 1950:
- Tomasz Orlicz, polski dziennikarz, dokumentalista, scenarzysta, realizator, reżyser
- Zhang Yimou, chiński reżyser filmowy
- 1951:
- Stephen Bishop, amerykański piosenkarz, kompozytor, gitarzysta
- Leszek Cichy, polski himalaista
- 1953:
- Nikołaj Arabow, bułgarski piłkarz
- Marek Słyk, polski pisarz
- Tor Ulven, norweski pisarz, poeta (zm. 1995)
- Dominique de Villepin, francuski polityk, premier Francji
- 1954:
- Andrzej Dziuk, polski reżyser, scenograf
- Bernard Hinault, francuski kolarz szosowy
- Condoleezza Rice, amerykańska polityk, sekretarz stanu USA
- Yanni, grecki muzyk
- 1955:
- Piotr Gawryś, polski brydżysta
- Sulejman Halilović, bośniacki piłkarz
- Matthias Herget, niemiecki piłkarz
- Wiesław Kot, polski poeta
- 1956:
- Jim Bedard, kanadyjski hokeista, bramkarz, trener hokejowy
- Avi Cohen, izraelski piłkarz (zm. 2010)
- Alec John Such, amerykański gitarzysta basowy
- Wolfgang Hoppe, niemiecki bobsleista
- 1958 – Michał Juszczakiewicz, polski aktor
- 1960 – Ola By Rise, norweski piłkarz, bramkarz
- 1961 – Krzysztof Bujar, polski hokeista
- 1962:
- Stefano Gabbana, włoski projektant mody
- Josh Silver, amerykański muzyk zespołu Type O Negative
- 1963 – Michał Krasenkow, polski szachista pochodzenia rosyjskiego
- 1966 – Petra Rossner, niemiecka kolarka torowa
- 1967:
- Tomasz Banaś, polski kompozytor, gitarzysta zespołów De Mono i Indigo
- Cezary Zamana, polski kolarz szosowy
- 1968 – Claudia Porwik, niemiecka tenisistka
- 1970:
- Brendan Benson, amerykański wokalista, autor piosenek
- Omar Sangare, polski aktor, pisarz
- 1972:
- Josh Duhamel, amerykański aktor
- Lara Giddings, australijska prawniczka i polityk, premier stanu Tasmania
- Edyta Górniak, polska piosenkarka
- Michal Mravec, słowacki hokeista
- Dougie Payne, szkocki muzyk, gitarzysta basowy zespołu Travis
- Dariusz Żuraw, polski piłkarz
- 1973 – Wayne Black, zimbabwejski tenisista
- 1974:
- Benjamín Benítez, amerykański aktor
- Anna Stera-Kustusz, polska biathlonistka
- 1975:
- Travis Barker, amerykański perkusista zespołów: Blink-182, The Transplants i Plus 44
- Gabriela Szabó, rumuńska lekkoatletka, biegaczka
- 1976:
- Nazmi Avluca, turecki zapaśnik
- František Čermák, czeski tenisista
- 1977:
- Shyheim, amerykański raper
- 1979:
- Osleidys Menéndez, kubańska lekkoatletka, oszczepniczka
- 1980 – Nicolas Lopez, francuski szermierz
- 1981 – Wang Jianxun, chiński skoczek narciarski
- 1984:
- Vincenzo Nibali, włoski kolarz szosowy
- Marija Šerifović, serbska piosenkarka
- 1985 – Andreas Vilberg, norweski skoczek narciarski
- 1989 – Həsən Əliyev, azerski zapaśnik
- 1990 – Jessica Jacobs, australijska aktorka
- 1991 – Taylor Hall, kanadyjski hokeista
Zmarli
- 976 – Taizu, cesarz Chin (ur. 927)
- 1060 – Godfryd II Martel, hrabia Andegawenii (ur. 1006)
- 1263 – Aleksander Newski, książę Nowogrodu, wielki książę kijowski, wielki książę włodzimierski (ur. 1220)
- 1391 – Nikola Tavelić, święty, chorwacki franciszkanin, misjonarz, męczennik (ur. 1340)
- 1556 – Giovanni Della Casa, włoski poeta (ur. 1503)
- 1716 – Gottfried Leibniz, niemiecki filozof, matematyk, prawnik, fizyk, dyplomata (ur. 1646)
- 1797 – Iwan Szuwałow, założyciel Akademii Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu, współzałożyciel i pierwszy rektor Uniwersytetu Moskiewskiego, (ur. 1727)
- 1801 – Grzegorz Piramowicz, polski pedagog (ur. 1735)
- 1825 – Jean Paul, niemiecki pisarz (ur. 1763)
- 1831 – Georg Wilhelm Friedrich Hegel, niemiecki filozof (ur. 1770)
- 1852 – Karol Antoniewicz, polski duchowny katolicki, jezuita, misjonarz, pisarz (ur. 1807)
- 1861 – Stefan Cuenot, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (ur. 1802)
- 1866 – Michał I Uzurpator, król Portugalii (ur. 1802)
- 1897 – Giuseppina Strepponi, włoska śpiewaczka operowa (sopran), żona Giuseppe Verdiego (ur. 1815)
- 1899 – Szymon Marcin Kozłowski, polski duchowny katolicki, biskup łucko-żytomierski, arcybiskup mohylewski (ur. 1819)
- 1908 – Guāngxù, cesarz Chin (ur. 1871)
- 1911 – Marian Jasieńczyk, polski pisarz (ur. 1855)
- 1915 – Teodor Leszetycki, polski pianista, kompozytor (ur.1830)
- 1938 – Hans Christian Gram, duński lekarz, twórca metody Grama (ur. 1853)
- 1944 – Otto Schimek, austriacki żołnierz, rozstrzelany za odmowę wykonania wyroku śmierci na polskich cywilach (ur. 1925)
- 1946 – Manuel de Falla, hiszpański kompozytor (ur. 1876)
- 1965 – Otto Ernst Schweizer, niemiecki architekt, urbanista (ur. 1890)
- 1975 – Jan Rostworowski, polski pisarz, tłumacz (ur. 1919)
- 1977 – Bhaktivedanta Swami, hinduski filozof, misjonarz (ur. 1896)
- 1978 – Henryk Pomazański, polski pułkownik (ur. 1889)
- 1984 – Adhemar Canavesi, urugwajski piłkarz (ur. 1903)
- 1985 – Wellington Koo, chiński polityk, dyplomata (ur. 1887)
- 1986 – Feliks Paszkowski, polski malarz (ur. 1904)
- 1987 – Edward Ludwik Habich, polski inżynier, mechanik, wynalazca (ur. 1905)
- 1989 – Bill Davison, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1906)
- 1990:
- Adolf Rudnicki, polski pisarz (ur. 1909)
- Leonid Trauberg, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1902)
- 1991 – Tony Richardson, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1928)
- 1992:
- George Rufus Adams, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1940)
- Ernst Happel, austriacki piłkarz, trener piłkarski (ur. 1925)
- 1993 – Zbigniew Ruciński, polski kardiolog, poeta (ur. 1935)
- 1994 – Mariusz Strzelecki, polski żużlowiec (ur. 1967)
- 1998 – Rachela Holzer, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (ur. 1899)
- 2000:
- Wiesław Barej, polski fizjolog zwierząt, profesor i rektor SGGW (ur. 1934)
- Wiesław Gawłowski, polski siatkarz, trener siatkówki (ur. 1950)
- 2001:
- Charlotte Coleman, brytyjska aktorka (ur. 1968)
- Mieczysław Waśkowski, polski reżyser filmowy (ur. 1929)
- 2002 – Stanisław Łojasiewicz, polski matematyk (ur. 1926)
- 2003:
- Genowefa Korska, polska aktorka (ur. 1912)
- Gene Anthony Ray, amerykański aktor, tancerz, choreograf (ur. 1962)
- 2004 – Michel Colombier, francuski kompozytor muzyki filmowej (ur. 1939)
- 2006 – John van Nes Ziegler, niemiecki polityk (ur. 1921)
- 2007:
- Maria Cytowska, polska filolog klasyczny, tłumaczka, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1922)
- Jan Kaczmarek, polski satyryk, aktor kabaretu Elita (ur. 1945)
- Władysław Szuszkiewicz, polski kajakarz (ur. 1938)
- 2008 – Norbert Schmelzer, holenderski polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1921)
- 2009 – Nikołaj Anikin, rosyjski biegacz narciarski (ur. 1932)
- 2011 – Jackie Leven, szkocki muzyk, kompozytor (ur. 1950)