Marcin feliks witolda edwin państwa maksymiliana eustachy serafin obchodzą święta imieniny edwina i maksymilian grodzisław witold wilfryd ameryki cyriak grzymisław eustachiusz.
12 października
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii12 października jest 285. (w latach przestępnych 286.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 80 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Cyriak, Edwin, Edwina, Eustachiusz, Eustachy, Feliks, Grodzisław, Grzymisław, Maksymilian, Maksymiliana, Marcin, Serafin, Wilfryd, Witold i Witolda.
- państwa Ameryki – Columbus Day (Dzień Kolumba)
- Bahamy – Rocznica Odkrycia
- Brazylia
- Dzień Dziecka
- Matki Bożej z Aparecidy (Nossa Senhora da Aparecida)
- Gwinea Równikowa – Święto Niepodległości (święto narodowe)
- Hiszpania – rocznica odkrycia Ameryki (święto narodowe)
- Laos – Dzień Wyzwolenia od Francji
- Malawi – Dzień Matki
- Polska:
- dawn. święto LWP (1950-1989)
- Dzień Bezpiecznego Komputera (od 2004)
- wspomnienia i święta Kościoła katolickiego obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1520 – Wojna pruska: wojska krzyżackie zbombardowały Międzyrzecz, zmuszając miasto do kapitulacji.
- 1900 – Otwarto Synagogę Wielką w Katowicach.
- 1901 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę kościoła Najświętszego Zbawiciela w Warszawie.
- 1909 – Zwodowano Dar Pomorza.
- 1914 – I wojna światowa: rozpoczęła się rosyjsko-niemiecka bitwa o Pruszków.
- 1918 – Rada Regencyjna objęła władzę zwierzchnią nad wojskiem.
- 1919 – Założono Polski Komitet Olimpijski.
- 1920:
- Generał Lucjan Żeligowski proklamował utworzenie Litwy Środkowej.
- Wojna polsko-bolszewicka: podpisano rozejm.
- 1921 – Liga Narodów podjęła decyzję o podziale Górnego Śląska.
- 1935 – Premier Walery Sławek podał się do dymisji.
- 1938 – Założono miasto Stalowa Wola.
- 1939 – Adolf Hitler podpisał dekret o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa.
- 1953 – Uwięziony przez władze komunistyczne prymas Stefan Wyszyński został przeniesiony z Rywałdu do Stoczka Klasztornego.
- 1961 – Premiera filmu Ogniomistrz Kaleń.
- 1962 – Uruchomiono pierwszy blok Elektrowni Halemba.
- 1963:
- FSC w Lublinie rozpoczęła seryjną produkcję transportera opancerzonego SKOT.
- W Warszawie odsłonięto Pomnik Żołnierza 1. Armii Wojska Polskiego.
- 1968 – Premiera filmu Ostatni po Bogu.
- 1969 – W Beskidzie Śląskim odkryto Jaskinię Salmopolską.
- 1980 – Odsłonięto Pomnik Artylerii Polskiej w Toruniu.
- 1990 – Sejm RP przyjął ustawę o utworzeniu Straży Granicznej.
- 1996 – Częściowe zaćmienie Słońca.
- 2006 – Uruchomiono platformę cyfrową n.
- 2010 – 18 osób zginęło w zderzeniu przepełnionego busa z ciężarówką pod Nowym Miastem nad Pilicą.
Wydarzenia na świecie
- 539 p.n.e. – bitwa pod Opis pomiędzy wojskami perskimi Cyrusa II, a wojskami babilońskimi Nabonida.
- 633 – Stoczono bitwę pod Hatfield.
- 1279 – Nichiren Daishōnin napisał Gohonzon.
- 1322 – I wojna o niepodległość Szkocji: zwycięstwo Szkotów w bitwie pod Old Byland.
- 1398 – Wielki książę litewski Witold podpisał z Krzyżakami pokój na wyspie Salin.
- 1435 – Agnes Bernauer, żona dziedzica księstwa Bawarii-Monachium Albrechta, została utopiona w Dunaju, na rozkaz swego teścia księcia Ernesta.
- 1459 – Wojna Dwóch Róż: zwycięstwo Lancasterów nad Yorkami w bitwie pod Ludlow.
- 1492 – Krzysztof Kolumb dopłynął do archipelagu Bahamów; oficjalna data odkrycia Ameryki.
- 1576 – Rudolf II został cesarzem rzymsko-niemieckim.
- 1582 – Ze względu na reformę kalendarza gregoriańskiego tego dnia nie było w Italii, Hiszpanii, Portugalii i Polsce.
- 1617 – Gustaw II Adolf został koronowany na króla Szwecji.
- 1654 – W wyniku wybuchu składu prochu strzelniczego w holenderskim Delft zginęło około 1200 osób.
- 1681 – Jedna z mieszkanek Londynu została publicznie wychłostana "za zaangażowanie się w politykę".
- 1711 – Karol VI został cesarzem rzymsko-niemieckim.
- 1773 – W stanie Wirginia otwarto pierwszy amerykański szpital psychiatryczny.
- 1792 – W Nowym Jorku obchodzono pierwszy raz Dzień Kolumba (ang. Columbus Day).
- 1810 – Odbył się pierwszy Oktoberfest w Monachium; bawarska para królewska zaprosiła obywateli Monachium do wspólnego świętowania godów weselnych księcia Ludwika i księżniczki Teresy von Sachsen-Hildburghausen.
- 1822 – Piotr I został ogłoszony brazylijskim cesarzem. Brazylia stała się formalnie niepodległa od Portugalii.
- 1825 – Wojna brazylijsko-argentyńska: zwycięstwo powstańców urugwajskich nad brazylijską milicją w bitwie pod Sarandi.
- 1841 – Wilhelm II nadał Luksemburgowi pierwszą konstytucję.
- 1847 – Założono Zakład Budowy Telegrafów Siemens&Halske, obecnie Siemens AG.
- 1859 – Joshua A. Norton ogłaszając się cesarzem Stanów Zjednoczonych nakazał rozwiązanie Kongresu.
- 1884 – Założono miasto Ushuaia na Ziemi Ognistej (Argentyna).
- 1901 – Prezydent Theodore Roosevelt oficjalnie ustalił nazwę swej siedziby na Biały Dom.
- 1915 – I wojna światowa: brytyjska pielęgniarka Edyta Luiza Cavell została rozstrzelana przez niemiecki pluton egzekucyjny za pomoc udzieloną żołnierzom alianckim w ucieczce z Belgii.
- 1928:
- W bostońskim szpitalu dziecięcym w użyto pierwszy raz żelaznego płuca.
- W Moskwie, w Centralnym Domu Armii Czerwonej im. Frunzego odbył się pierwszy koncert Chóru Armii Czerwonej, dyrygował Aleksander Aleksandrow.
- 1931 – W Rio de Janeiro odsłonięto pomnik Chrystusa Odkupiciela.
- 1933 – Więzienie wojskowe na wyspie Alcatraz zostało zakupione przez rząd federalny w celu przekształcenia go w federalny zakład karny.
- 1940 – W Japonii w miejsce rozwiązanych partii politycznych utworzono Stowarzyszenie Wspierania Władzy Cesarskiej.
- 1941 – W ukraińskim Dniepropietrowsku hitlerowcy rozpoczęli mord na 11 tys. miejscowych Żydów. Okupację przetrwało jedynie 15 z nich.
- 1943 – Front wschodni: rozpoczęła się bitwa pod Lenino.
- 1944 – Wojska brytyjskie wyzwoliły Ateny.
- 1946 – Pieśń Bracia Włosi została ustanowiona hymnem Włoch.
- 1949 – W Monachium założono Niemieckie Zrzeszenie Związków Zawodowych (DGB).
- 1951 – W Kostaryce założono Partię Wyzwolenia Narodowego.
- 1954 – Przyjęto flagę Somalii.
- 1957 – Ukraiński działacz emigracyjny Lew Rebet został zamordowany w Monachium przez agenta KGB Bohdana Staszynskiego.
- 1960:
- Nikita Chruszczow uderzał własnym butem w pulpit w auli ONZ, by wyrazić swoją dezaprobatę dla komentowania polityki, którą ZSRR prowadził wobec krajów Wschodniej Europy.
- Przewodniczący Japońskiej Partii Socjalistycznej Inejirō Asanuma, podczas odbywającej się w tokijskiej Hibiya Hall i transmitowanej przez telewizję debaty poprzedzającej wybory parlamentarne, został zamordowany mieczem wakizashi przez 17-letniego zamachowca Otoyę Yamaguchi.
- 1961 – Z wyspy Tristan da Cunha na południowym Atlantyku z powodu formowania się nowego wulkanu ewakuowano drogą morską do Kapsztadu wszystkich 290 mieszkańców.
- 1964:
- Rozpoczęła się pierwsza wieloosobowa misja kosmiczna Woschod 1.
- W Düsseldorfie rozpoczęto proces zbrodniarzy z Treblinki.
- 1967 – W katastrofie brytyjskiego samolotu De Havilland Comet na greckiej wyspie Rodos zginęło 66 osób.
- 1968:
- Gwinea Równikowa (jako Gwinea Hiszpańska) proklamowała niepodległość.
- W mieście Meksyk rozpoczęły się XIX Letnie Igrzyska Olimpijskie.
- 1969 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 7.
- 1971 – Na Broadwayu odbyła się premiera rock opery Jesus Christ Superstar.
- 1973 – Juan Perón został po raz drugi prezydentem Argentyny.
- 1975 – Oliver Plunkett został kanonizowany przez papieża Pawła VI.
- 1979 – Na północnym Pacyfiku odnotowano najniższe w historii ciśnienie atmosferyczne (870 hPa).
- 1982 – Rozpoczął pracę radziecki system nawigacji satelitarnej GLONASS.
- 1984 – W hotelu w Brighton, w którym przebywała brytyjska premier Margaret Thatcher wybuchła bomba podłożona przez IRA. Zginęło 5 osób, 34 zostały ranne.
- 1988 – Ladislav Adamec został premierem Czechosłowacji.
- 1990 – Niemiecki minister spraw wewnętrznych Wolfgang Schäuble, w czasie spotkania wyborczego w Oppenau został dwukrotnie postrzelony przez zamachowca, wskutek czego został częściowo sparaliżowany.
- 1992 – W trzęsieniu ziemi w Kairze zginęło 545 osób, 6512 zostało rannych, a 50 tys. straciło dach nad głową.
- 1994 – W katastrofie samolotu Fokker F28 w środkowym Iranie zginęło 66 osób.
- 1995 – Wojna w Bośni: podpisano zawieszenie broni.
- 1999:
- Według szacunków ONZ urodził się sześciomiliardowy mieszkaniec Ziemi.
- W Pakistanie generał Pervez Musharraf przeprowadził bezkrwawy zamach stanu, aresztując premiera Nawaza Sharifa i rozwiązując parlament.
- 2000 – 17 marynarzy zginęło, a 39 zostało rannych w wyniku samobójczego ataku z użyciem łodzi wypełnionej materiałami wybuchowymi na amerykański niszczyciel USS Cole w porcie Aden w Jemenie.
- 2002 – Doszło do zamachu bombowego na indonezyjskiej wyspie Bali. Zginęły 202 osoby, ponad 300 zostało rannych.
- 2003 – Niemiec Michael Schumacher został po raz szósty mistrzem świata Formuły 1.
- 2005 – Wystrzelono drugi chiński załogowy statek kosmiczny Szenzhou VI.
- 2007 – Były wiceprezydent USA Al Gore i Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu zostali laureatami Pokojowej Nagrody Nobla.
- 2008 – Na Litwie odbyły się wybory parlamentarne połączone z referendum w sprawie zamknięcia Ignalińskiej Elektrowni Atomowej.
- 2010:
- 45 osób zginęło, a 9 zostało rannych w zderzeniu autobusu z lokomotywą regionalnych Kolei Naddniestrzańskich na niestrzeżonym przejeździe w mieście Marganiec na Ukrainie.
- Filipiny zostały zaatakowane przez tajfun Megi.
- Rozpoczęła się akcja uwalniania górników uwięzionych w chilijskiej kopalni miedzi i złota w Copiapó.
Urodzili się
- 1008 – Go-Ichijō, cesarz Japonii (zm. 1036)
- 1350 – Dymitr Doński, wielki książę moskiewski i włodzimierski (zm. 1389)
- 1537 – Edward VI Tudor, król Anglii (zm. 1553)
- 1558 – Maksymilian III Habsburg, arcyksiążę austriacki, pretendent do tronu polskiego, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (zm. 1618)
- 1713 – Franciszek Diaz, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1748)
- 1736 – Michał Poniatowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski (zm. 1794)
- 1788 – Wincenty Hipolit Gawarecki, polski prawnik, historyk (zm. 1852)
- 1796 – Michaił Murawjow, hrabia, rosyjski polityk, generał-gubernator wileński (zm. 1866)
- 1798 – Piotr I, cesarz Brazylii i król Portugalii (zm. 1834)
- 1810 – Tomasz Oskar Sosnowski, polski rzeźbiarz (zm. 1886)
- 1840 – Helena Modrzejewska, polska aktorka (zm. 1909)
- 1846 – Archanioł Tadini, włoski ksiądz, święty katolicki (zm. 1912)
- 1858:
- Jan Biziel, polski lekarz, działacz społeczny, Honorowy Obywatel Bydgoszczy (zm. 1934)
- Władysław Szcześniak, polski duchowny katolicki, sufragan warszawski (zm. 1926)
- 1862 – Theodor Boveri, niemiecki zoolog, cytolog (zm. 1915)
- 1865 – Arthur Harden, brytyjski biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1940)
- 1866 – Ramsay MacDonald, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1937)
- 1872 – Ralph Vaughan Williams, brytyjski kompozytor (zm. 1958)
- 1875 – Aleister Crowley, brytyjski okultysta, mistyk (zm. 1947)
- 1880 – Louis Hémon, francuski pisarz (zm. 1913)
- 1889 – Joseph Laniel, francuski polityk, premier Francji (zm. 1975)
- 1891:
- Fumimaro Konoe, japoński polityk, premier Japonii (zm. 1945)
- Edith Stein, święta, niemiecka filozof (zm. 1942)
- 1896 – Eugenio Montale, włoski poeta, laureat Nagrody Nobla (zm. 1981)
- 1901 – Gabriel-Marie Garrone, francuski duchowny katolicki, kardynał, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Kultury (zm. 1994)
- 1904 – Ding Ling, chińska pisarka (zm. 1986)
- 1905 – Edward Kowalczyk, polski aktor (zm. 1978)
- 1908 – Ann Petry, amerykańska pisarka (zm. 1997)
- 1909:
- Juliusz Dąbrowski, polski prawnik, instruktor harcerski, harcmistrz (zm. 1940)
- Halina Rudnicka, polska pisarka (zm. 1982)
- 1914 – Leon Guz, polski dziennikarz (zm. 2010)
- 1915 – Irena Orska, polska aktorka (zm. 2004)
- 1917 – Roque Máspoli, urugwajski piłkarz (zm. 2004)
- 1921 – Jaroslav Drobný, czechosłowacki tenisista (zm. 2001)
- 1924:
- 1925:
- Denis Lazure, kanadyjski polityk (zm. 2008)
- Jerzy Narbutt, polski pisarz
- Jan Riesser, polski twórca filmów dokumentalnych (zm. 1986)
- 1926 – César Pelli, argentyński architekt
- 1927 – Ram Ruhee, mauritański działacz sportowy, honorowy członek Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego i FIFA (zm. 2008)
- 1928 – Jerzy Semkow, polski dyrygent
- 1929 – Magnús Magnússon, brytyjski prezenter telewizyjny (zm. 2007)
- 1932 – Aleksander Kopeć, polski inżynier, polityk, wicepremier
- 1933 – Klaus Frühauf, niemiecki pisarz fantastyki naukowej (zm. 2005)
- 1934 – Abd al-Karim al-Iriani, jemeński polityk, premier Jemenu
- 1934 – Urszula Nałęcz, polska zakonnica
- 1935 – Luciano Pavarotti, włoski śpiewak operowy (tenor) (zm. 2007)
- 1936 – Lucjan Słowakiewicz, polski bokser (zm. 2011)
- 1939 – Vladimír Körner, czeski pisarz, scenarzysta filmowy
- 1947:
- Włodzimierz Kluciński, polski lekarz weterynarii, rektor SGGW
- Helmut Losch, niemiecki sztangista, medalista olimpijski, mistrz świata (zm. 2005)
- Andrzej Malec, polski aktor
- 1949:
- Ilich Ramírez Sánchez, wenezuelski terrorysta
- Jacek Urbaniak, polski oboista, flecista, lider zespołu instrumentów dawnych Ars Nova
- 1950:
- Susan Anton, amerykańska aktorka
- Takeshi Kaga, japoński aktor
- 1951 – Wiesław Ciczkowski, polski pedagog (zm. 2000)
- 1952:
- Andrzej Krzysztof Kunert, polski historyk
- Marek Zaleski, polski krytyk literacki, eseista, publicysta
- 1953 – Serge Lepeltier, francuski polityk
- 1954 – Hanna Skowrońska-Zbrowska, polska montażystka filmowa
- 1955 – Ante Gotovina, chorwacki generał
- 1956:
- Renata Pałys, polska aktorka
- Anna Sobik, polska aktorka
- 1959 – Józef Joniec, polski duchowny katolicki, zakonnik pijarski, prezes Stowarzyszenia "Parafiada" (zm. 2010)
- 1962:
- Carlos Bernard, amerykański aktor
- Chris Botti, amerykański trębacz jazzowy
- Branko Crwenkowski, macedoński polityk, prezydent Macedonii
- 1966:
- Wim Jonk, holenderski piłkarz
- Rhona Martin, szkocka curlerka
- 1968:
- Hugh Jackman, australijski aktor
- Adam Rich, amerykański aktor
- 1970:
- Kirk Cameron, amerykański aktor
- Arkadiusz Kampka, polski piłkarz
- 1971 – Gunar Kirchbach, niemiecki kajakarz, kanadyjkarz
- 1972:
- David Scheller, niemiecki aktor
- Vasilis Tsiartas, grecki piłkarz
- 1974:
- Stephen Lee, angielski snookerzysta
- Prince Matore, zimbabwejski piłkarz
- 1975 – Marion Jones, amerykańska lekkoatletka, sprinterka
- 1976 – Kajsa Bergqvist, szwedzka lekkoatletka
- 1977:
- Ołeksandr Beresz, ukraiński gimnastyk (zm. 2004)
- Katarzyna Głowicka, polska kompozytorka
- Bode Miller, amerykański narciarz alpejski
- 1978:
- Georg Hettich, niemiecki narciarz, kombinator norweski
- Artur Ziętek, polski lotnik, porucznik pilot Wojska Polskiego (zm. 2010)
- 1979 – Monika Dryl, polska aktorka, wokalistka
- 1980 – Nadzieja Astapczuk, białoruska lekkoatletka, kulomiotka
- 1981:
- Marcel Hossa, słowacki hokeista
- Szymon Kołecki, polski sztangista
- Sun Tiantian, chińska tenisistka
- 1982 – Paweł Golański, polski piłkarz
- 1983 – Sosłan Tigijew, uzbecki zapaśnik
- 1984 – Emmanuel Kipchirchir Mutai, kenijski maratończyk
- 1985 – Mike Green, kanadyjski hokeista
- 1989 – Anna Ōmiya, japońska curlerka
Zmarli
- 632 – Edwin, święty, król Nortumbrii (ur. ok. 586)
- 638 – Honoriusz I, papież (ur. ?)
- 642 – Jan IV, papież (ur. ?)
- 1095 – Leopold II Piękny, margrabia Austrii (ur. 1050)
- 1565 – Jean Ribault, francuski odkrywca i kolonizator (ur. 1520)
- 1576 – Maksymilian II Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1527)
- 1654 – Carel Fabritius, holenderski malarz (ur. 1622)
- 1730 – Fryderyk IV Oldenburg, król Danii i Norwegii (ur. 1671)
- 1859 – Robert Stephenson, angielski inżynier kolejnictwa (ur. 1803)
- 1863 – Andrei Mureşanu, rumuński poeta, publicysta, tłumacz, działacz narodowy (ur. 1816)
- 1870 – Robert E. Lee, amerykański generał (ur. 1807)
- 1923 – Tadeusz Jasionowski, polski inżynier mechanik, minister robót publicznych w 1919 (ur. 1871)
- 1924 – Anatole France, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1844)
- 1940 – Tom Mix, amerykański aktor (ur. 1880)
- 1943 – Max Wertheimer, niemiecki psycholog (ur. 1880)
- 1951 – Simon Kimbangu, kongijski działacz religijno-społeczny (ur. 1889)
- 1953 – Czesław Białobrzeski, polski fizyk, astronom (ur. 1878)
- 1965 – Paul Hermann Müller, szwajcarski chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1899)
- 1969 – Sonja Henie, norweska łyżwiarka figurowa (ur.1912)
- 1971 – Gene Vincent, amerykański muzyk (ur. 1935)
- 1990 – Andrzej Krzepkowski, polski pisarz fantastyki naukowej (ur. 1953)
- 1991 – Arkadij Strugacki, rosyjski pisarz fantastyki naukowej (ur. 1925)
- 1993:
- Leon Ames, amerykański aktor (ur. 1902)
- Tofik Bachramow, rosyjski sędzia piłkarski (ur. 1926)
- 1996 – René Lacoste, francuski tenisista (ur. 1904)
- 1997 – John Denver, amerykański piosenkarz (ur. 1943)
- 1998 – Bogdan Chamczyk, polski operator filmowy (ur. 1926)
- 1999:
- Wilt Chamberlain, amerykański koszykarz (ur. 1936)
- Zygmunt Wiaderny, polski aktor (ur. 1932)
- 2001 – Witold Szalonek, polski kompozytor (ur. 1927)
- 2002:
- Ray Conniff, amerykański kompozytor, dyrygent (ur. 1916)
- Beata Pawlak, polska dziennikarka, reporterka (ur. 1957)
- 2005 – Wojciech Dutka, polski ekolog (ur. 1946)
- 2006 – Gillo Pontecorvo, włoski reżyser filmowy (ur. 1919)
- 2007:
- Lonny Chapman, amerykański aktor (ur. 1921)
- Anna Krepsztul, litewska malarka ludowa (ur. 1932)
- Ryszard Sobkowski, polski dziennikarz, publicysta komputerowy (ur. 1949)
- 2009:
- Sławomir Kalembka, polski historyk, rektor UMK w Toruniu (ur. 1936)
- Frank Vandenbroucke, belgijski kolarz szosowy (ur. 1974)
- 2010:
- Mirosława Dubrawska, polska aktorka (ur. 1928)
- Belva Plain, amerykańska pisarka (ur. 1915)
- 2011 – Michał Krynicki, polski matematyk, sędzia lekkoatletyczny (ur. 1950)