Kandyda datyw lucjusz aldona łucjusz izabela bernard karol obchodzą święta imieniny anioł leona franciszek dydym leon klemens łukasz agapiusz feliks antoni.
10 września
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii10 września jest 253. (w latach przestępnych 254.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 112 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Agapiusz, Aldona, Anioł, Antoni, Bernard, Datyw, Dydym, Feliks, Franciszek, Izabela, Kandyda, Karol, Klemens, Leon, Leona, Lucjusz, Łucjusz, Łukasz, Mikołaj, Monika, Mścibor, Nemezjan, Nimfodora, Piotr, Polian, Poliana, Polianna, Pulcheria, Salwiusz, Sebastian, Sobiesław, Teodor i Wiktor.
- Belize – Święto Św. George'a Caye
- Chiny – Dzień Nauczyciela
- Gibraltar – Święto Gibraltaru
- Honduras – Dzień Dziecka
- międzynarodowe – Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom
- USA – Dzień Babci i Dziadka
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1526 – Sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi polskiemu; inkorporacja Mazowsza.
- 1578 – Biłgoraj uzyskał prawa miejskie.
- 1770 – Rozpoczęła się obrona Jasnej Góry przez konfederatów barskich pod dowództwem Kazimierza Pułaskiego.
- 1831 – Generał Maciej Rybiński został ostatnim przywódcą powstania listopadowego.
- 1855 – Rozpoczęto budowę dworca Wrocław Główny.
- 1893 – Powstała Polska Partia Socjalistyczna Zaboru Pruskiego.
- 1930 – Aresztowano przywódców Centrolewu i osadzono ich w więzieniu wojskowym w Brześciu nad Bugiem.
- 1933 – Jerzy Lipiński wygrał 3. Tour de Pologne.
- 1939 – Kampania wrześniowa:
- Kapitulacja załogi kpt. Władysława Raginisa po obronie Wizny.
- Rozpoczęła się obrona Jarosławia.
- W Bydgoszczy w ulicznych egzekucjach Niemcy rozstrzelali ponad tysiąc osób.
- We wsi Dęborzeczka pod Opocznem zginął generał-major Ordnungspolizei Wilhelm Fritz von Roettig, pierwszy poległy generał w II wojnie światowej.
- Zakończyły się bitwy: pod Nowogrodem i pod Łomżą.
- 1944 – 41. dzień powstania warszawskiego: walki powietrzne samolotów radzieckich z niemieckimi.
- 1946 – Napad UPA na Łodzinę, Hłomczę i Witryłów.
- 1967 – Prymas Stefan Wyszyński koronował obraz Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej.
- 1975 – W meczu eliminacyjnym do mistrzostw Europy, rozegranym na Stadionie Śląskim w Chorzowie, Polska pokonała Holandię 4:1.
- 1976 – Premiera filmu Motylem jestem, czyli romans 40-latka.
- 1985 – Premiera filmu Dom wariatów.
- 1995 – Zbigniew Spruch wygrał 52. Tour de Pologne.
- 1999 – Sejm uchwalił Kodeks karny skarbowy.
- 2000:
- 2 osoby zginęły, a 7 zostało rannych w zderzeniu pociągów na trasie Przemyśl-Jarosław.
- Piotr Przydział wygrał 57. Tour de Pologne.
- 2006 – Niemiec Stefan Schumacher wygrał 63. Tour de Pologne.
Wydarzenia na świecie
- 422 – św. Celestyn I został wybrany na papieża.
- 506 – Wizygoccy biskupi Galii spotkali się na synodzie w Agde.
- 1056 – Zwycięstwo wojsk wieleckich nad niemieckimi w bitwie pod Przecławą.
- 1419 – Książę Burgundii Jan Nieustraszony został zamordowany przez popleczników późniejszego króla Francji, Karola VII.
- 1509 – Trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zabiły w Stambule ok. 10 tys. osób.
- 1547 – Zwycięstwo Anglików nad Szkotami w bitwie pod Pinkie Cleugh.
- 1608 – John Smith został wybrany przywódcą angielskiej kolonii w Wirginii w Ameryce Północnej.
- 1721 – Rosja podpisała ze Szwecją pokój w Nystad.
- 1759 – Wojna siedmioletnia: na Zalewie Szczecińskim koło Nowego Warpna i Ueckermünde (obecnie pogranicze polsko-niemieckie) rozegrała się pierwsza w historii pruskiej floty bitwa morska. Starły się siły szwedzkie i pruskie. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Szwecji, której flotyllą dowodził kapitan Rutensparne.
- 1798 – W bitwie pod St. George's Caye wojska Hondurasu Brytyjskiego (ob. Belize) odniosły zwycięstwo nad Hiszpanami.
- 1813 – Wojna brytyjsko-amerykańska: bitwa o Jezioro Erie.
- 1823 – Simón Bolívar został prezydentem Peru.
- 1838 – W Paryżu odbyła się premiera opery Benvenuto Cellini Hectora Berlioza.
- 1846 – Elias Howe opatentował maszynę do szycia.
- 1858 – George Mary Searle odkrył asteroidę Pandora.
- 1861 – Wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Carnifex Ferry.
- 1876 – Wojna o Góry Czarne: zwycięstwo armii amerykańskiej nad Dakotami w bitwie o Slim Buttes.
- 1897 – W Pensylwanii w USA oddział policyjny zastrzelił dziewiętnastu nieuzbrojonych górników.
- 1898 – W Genewie Elżbieta Bawarska, żona cesarza Franciszka Józefa I, zasztyletowana przez włoskiego anarchistę.
- 1913 – Pierwsza autostrada połączyła wybrzeża USA.
- 1919 – Podpisano traktat pokojowy między państwami Ententy a Austrią.
- 1921 – W Berlinie otwarto pierwszy europejski odcinek autostrady.
- 1923 – Irlandia została przyjęta do Ligi Narodów.
- 1927 – Francuscy tenisiści zdobyli po raz pierwszy Puchar Davisa.
- 1935 – Narodowi Syndykaliści usiłowali dokonać przewrotu w Portugalii.
- 1938 – Uformował się tzw. Wielki Huragan, który na terenie Nowej Anglii zabił w następnych dniach co najmniej 682 osoby.
- 1939 – II wojna światowa: Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
- 1942:
- Bitwa o Madagaskar: lądowanie wojsk alianckich w porcie Mahajanga na północnym zachodzie wyspy.
- Front wschodni: niemiecka 6 Armia rozpoczęła oblężenie Stalingradu.
- 1943:
- 1944 – Alianci wyzwolili Luksemburg.
- 1945:
- Były premier Norwegii Vidkun Quisling skazany na śmierć za kolaborację z hitlerowcami.
- Farmer Lloyd Olsen z miasta Fruita w stanie Kolorado odrąbał głowę swemu kogutowi Mike'owi, który następnie, dzięki ocalałej części mózgu, przeżył 1,5 roku.
- 1949:
- Dokonano oblotu francuskiego samolotu transportowego Nord Noratlas.
- Reprezentacja Polski w piłce siatkowej zadebiutowała na mistrzostwach świata, pokonując w Pradze Holendrów 3:0.
- 1951 – Wielka Brytania nałożyła embargo na Iran.
- 1952:
- Nazem Akkari został premierem Libanu.
- W Luksemburgu kanclerz Konrad Adenauer i minister spraw zagranicznych Mosze Szarett podpisali niemiecko-izraelski układ o odszkodowaniach dla ofiar holocaustu.
- 1956 – 7 izraelskich żołnierzy zginęło w strzelaninie na granicy z Jordanią.
- 1961:
- Podczas Grand Prix Włoch, w tragicznym wypadku na torze Monza zginął Wolfgang von Trips oraz 13 kibiców.
- Satelita TIROS 3 jako pierwszy w historii wykrył i sfotografował huragan z kosmosu.
- W katastrofie samolotu Douglas DC-6 w Shannon (Irlandia) zginęły 83 osoby.
- 1963 – Afroamerykańscy uczniowie pierwszy raz rozpoczęli naukę w amerykańskiej szkole państwowej w Alabamie.
- 1967 – Mieszkańcy Gibraltaru w referendum wypowiedzieli się za pozostaniem nadal częścią Wielkiej Brytanii.
- 1969 – Premiera filmu Hibernatus.
- 1972 – Reprezentacja Polski w piłce nożnej pod wodzą Kazimierza Górskiego zdobyła złoty medal na Igrzyskach Olimpijskich w Monachium.
- 1974 – Portugalia uznała niepodległość Gwinei Bissau.
- 1976 – W pobliżu Zagrzebia w Jugosławii zderzyły się dwa samoloty; zginęło 176 osób.
- 1977 – We Francji ostatni raz użyto gilotyny; Hamida Djandoubi zgilotynowany w więzieniu Baumettes w Marsylii.
- 1981 – Po 40 latach w USA obraz Guernica Pabla Picassa powrócił do Hiszpanii.
- 1987 – Mengystu Hajle Marjam został prezydentem Etiopii.
- 1990:
- Irak i Iran wznowiły stosunki dyplomatyczne.
- Papież Jan Paweł II poświęcił największą w Afryce świątynię – Bazylikę Matki Boskiej Królowej Pokoju w Jamusukro w Wybrzeżu Kości Słoniowej.
- 1993 – W USA wyemitowano premierowy odcinek serialu Z archiwum X.
- 1994 – Jan Paweł II rozpoczął wizytę w Chorwacji.
- 1997 – Zamach bombowy na budynek sądu w Mińsku.
- 2000:
- Ostanie przedstawienie Kotów w nowojorskim Broadway Theatre.
- Polski jacht "Bieszczady" zatonął 20 mil morskich od północno-zachodnich wybrzeży Danii po staranowaniu przez tankowiec odbywający rejs do Rotterdamu.
- 2001 – Wybory parlamentarne w Norwegii.
- 2002 – Szwajcaria przystąpiła do ONZ.
- 2003:
- Muhammad Nadżi al-Utri został premierem Syrii.
- Szwedzka minister spraw zagranicznych Anna Lindh została śmiertelnie ugodzona nożem.
- 2008 – Oddano do użytku znajdujący się w pobliżu Genewy Wielki Zderzacz Hadronów.
Urodzili się
- 1167 – Aleksy II Komnen, cesarz bizantyjski (zm. 1183)
- 1487 – Juliusz III, papież (zm. 1555)
- 1638 – Maria Teresa Hiszpańska, królowa Francji, żona Ludwika XIV (zm. 1683)
- 1659 – Henry Purcell, angielski kompozytor (zm. 1695)
- 1797 – Piotr Wysocki, płk, przywódca spisku, który doprowadził do wybuchu Powstania Listopadowego, zesłaniec (zm. 1875)
- 1822 − Eugène Caillaux, francuski polityk, minister (zm. 1896)
- 1866 – Jeppe Aakjær, duński dziennikarz, pisarz (zm. 1930)
- 1876 – Stanisław Kętrzyński, polski historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 1950)
- 1887 – Giovanni Gronchi, włoski polityk, prezydent (zm. 1978)
- 1890:
- Franz Werfel, austriacki pisarz (zm. 1945)
- Mortimer Wheeler, brytyjski archeolog (zm. 1976)
- 1891 – Ignacy Matuszewski, polski polityk, publicysta (zm. 1946)
- 1892:
- Arthur Holly Compton, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1962)
- Mieczysław Myszkiewicz, polski aktor (zm. 1943)
- Antoni Roman, polski polityk, minister (zm. 1951)
- 1903 – Janusz Witwicki, polski architekt, historyk sztuki (zm. 1946)
- 1906 – Ruth Stafford Peale, amerykańska działaczka religijna (zm. 2008)
- 1908:
- Władysław Dworakowski, polski polityk, wicepremier (zm. 1976)
- Irena Kuczborska, polska grafik (zm. 1971)
- 1909 – Józef Pieracki, polski aktor (zm. 1988)
- 1914 – Robert Wise, amerykański reżyser filmowy (zm. 2005)
- 1915:
- Hasse Ekman, szwedzki aktor, reżyser filmowy (zm. 2004)
- Edmond O'Brien, amerykański aktor (zm. 1985)
- 1918:
- Anna Bidwell, polska tłumaczka, dziennikarka (zm. 1993)
- Ruta Czaplińska, polska działaczka NZW (zm. 2008)
- 1919 – Jan Rostworowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1975)
- 1923 – Shmuel Noah Eisenstadt, izraelski socjolog (zm. 2010)
- 1926 – Ladislav Adamec, czechosłowacki polityk, premier Czechosłowacji (zm. 2007)
- 1929:
- Olga Krzyżanowska, polska lekarka, polityk, senator RP
- Henryk Lewandowski, polski działacz środowisk represjonowanych (zm. 2008)
- Edmund Majkowski, polski rzeźbiarz (zm. 2009)
- 1931 – Philip Baker Hall, amerykański aktor
- 1932:
- Jerzy Knyba, polski historyk, badacz kultury i historii Kaszub, działacz społeczny (zm. 2010)
- Félix Malloum, czadyjski polityk, prezydent Czadu (zm. 2009)
- 1933:
- Jewgienij Chrunow, radziecki kosmonauta (zm. 2000)
- Karl Lagerfeld, niemiecki dyktator mody
- Irena Pomorska, polska egiptolog (zm. 2008)
- Mateusz Święcicki, polski kompozytor, dziennikarz radiowy (zm. 1985)
- 1937 – Teresa Walewska-Przyjałkowska, polska działaczka społeczna, wiceprezes Fundacji "Golgota Wschodu" (zm. 2010)
- 1938 – James Trefil, amerykański biolog, pisarz
- 1939 – Elżbieta Chojnacka, polska klawesynistka
- 1941 – Christopher Hogwood, angielski dyrygent
- 1943 – Aleksander Łuczak, polski historyk, polityk
- 1945 – Jose Feliciano, amerykański muzyk
- 1946 – Marian Cholerek, polski reżyser, scenarzysta, producent filmów animowanych
- 1947 – Jacek Sawaszkiewicz, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 1999)
- 1948 – Charles Simonyi, amerykański informatyk, kosmiczny turysta
- 1949:
- Marek Jasiński, polski kompozytor (zm. 2010)
- Wiktor Paskow, bułgarski pisarz (zm. 2009)
- Leszek Wierzchowski, polski polityk i literat
- 1950:
- Tadeusz Adam Jakubiak, polski historyk, działacz społeczny (zm. 1996)
- Joe Perry, amerykański gitarzysta i wokalista zespołu Aerosmith
- 1952 – Zdzisław Zawadzki, polski basista zespołów: Breakout i Perfect (zm. 1998)
- 1955 – Marja-Liisa Hämäläinen, fińska narciarka klasyczna
- 1956 – Danuta Rynkiewicz, polska aktorka
- 1957 – Paweł Huelle, polski pisarz
- 1958 – Chris Columbus, amerykański reżyser filmowy
- 1960 – Colin Firth, angielski aktor
- 1961 – Andrzej Dera, polski prawnik, polityk
- 1964 – Jegor Letow, rosyjski wokalista (zm. 2008)
- 1966 – Joe Nieuwendyk, kanadyjski hokeista
- 1967 – Michał Jarmicki, polski aktor
- 1968:
- Big Daddy Kane, amerykański raper
- Guy Ritchie, brytyjski reżyser filmowy
- 1970:
- Jacek Grondowy, polski aktor
- Julie Halard-Decugis, francuska tenisistka
- 1971:
- Galyna Kyyashko, ukraińska aktorka
- Piotr Sowisz, polski piłkarz
- 1972:
- James Duval, amerykański aktor
- Ghada Shouaa, syryjska lekkoatletka, wieloboistka
- Bente Skari, norweska biegaczka narciarska
- Monika Stefaniak, polska aktorka
- 1973 – Mark Huizinga, holenderski judoka
- 1974:
- Sandra Cacic, amerykańska tenisistka
- Javi Moreno, hiszpański piłkarz
- Ryan Phillippe, amerykański aktor
- Ben Wallace, amerykański koszykarz
- 1976:
- Greg Henderson, nowozelandzki kolarz szosowy i torowy
- Gustavo Kuerten, brazylijski tenisista
- 1977 – Trudi Musgrave, australijska tenisistka
- 1978 – Carlos Castro, kostarykański piłkarz
- 1979:
- Anna Brodacka, polska siatkarka
- Jacob Young, amerykański aktor
- 1980:
- Timothy Goebel, amerykański łyżwiarz flgurowy
- Mikey Way, amerykański basista zespołu My Chemical Romance
- 1981 – Germán Denis, argentyński piłkarz
- 1984:
- Matthew Followill, amerykański gitarzysta grupy Kings of Leon
- Lukáš Hlava, czeski skoczek narciarski
- 1985 – Laurent Koscielny, francuski piłkarz pochodzenia polskiego
- 1988 – Davide Bresadola, włoski skoczek narciarski
- 1989 – Alexa Glatch, amerykańska tenisistka
Zmarli
- 690 – Teodor z Tarsu, święty, bizantyjski teolog, zakonnik, arcybiskup Canterbury (ur. 602)
- 918 – Baldwin II Łysy, hrabia Flandrii (ur. ok. 863)
- 954 – Ludwik IV Zamorski, król zachodniofrankijski (ur. 920)
- 1167 – Matylda, cesarzowa Niemiec, żona Henryka V (ur. 1102)
- 1197 – Henryk z Szampanii, hrabia Szampanii, król Jerozolimy (ur. 1166)
- 1308 – Go-Nijō, cesarz Japonii (ur. 1285)
- 1382 – Ludwik Węgierski, król Polski i Węgier (ur. 1326)
- 1419 – Jan Nieustraszony, książę Burgundii (ur. 1371)
- 1622 – Agnieszka Takeya, japońska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1580)
- 1669 – Henrietta Maria Burbon, królowa Anglii, Szkocji i Irlandii, żona Karola I Stuarta (ur. 1609)
- 1749 – Émilie du Châtelet, francuska matematyk, fizyk, pisarka (ur. 1706)
- 1797 – Mary Wollstonecraft, angielska pisarka, publicystka (ur. 1759)
- 1821 – Franciszek Zabłocki, polski pisarz (ur. 1752)
- 1827 – Ugo Foscolo, włoski pisarz (ur. 1778)
- 1898 – Elżbieta Bawarska, cesarzowa Austrii, królowa Węgier (ur. 1837)
- 1919 – Stanisław Dzierzbicki, polski ekonomista, wicepremier, minister (ur. 1854)
- 1939:
- Marian Buczek, polski działacz komunistyczny (ur. 1896)
- Władysław Raginis, polski kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, dowódca w bitwie pod Wizną (ur. 1908)
- 1943 – Jerzy Kamil Weintraub, polski poeta, publicysta, tłumacz (ur. 1916)
- 1944 – Józef Szczepański, polski poeta, żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1922)
- 1947 – Alojzy Kaczmarczyk, oficer i polityk polski (ur. 1896)
- 1948 – Ferdynand I Koburg, car Bułgarii (ur. 1861)
- 1963 – Czesław Straszewicz, polski pisarz (ur. 1904)
- 1974 – Melchior Wańkowicz, polski pisarz, publicysta (ur. 1892)
- 1975 – George Thomson, angielski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1892)
- 1976 – Dalton Trumbo, amerykański pisarz, scenarzysta i reżyser filmowy (ur. 1905)
- 1983:
- Balthazar Johannes Vorster, południowoafrykański polityk, premier i prezydent RPA (ur. 1915)
- Felix Bloch, szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1905)
- 1985 – Ernst Öpik, estoński astronom (ur. 1893)
- 1988 – Witold Dederko, polski fotografik, fotoreporter, aktor (ur. 1906)
- 1991 – Jan Józef Lipski, polski eseista, krytyk literacki, założyciel KOR (ur. 1926)
- 1994 – Amy Clampitt, amerykańska poetka (ur. 1920)
- 1997 – George Schaefer, amerykański reżyser filmowy (ur. 1920)
- 1999:
- Tadeusz Kaczyński, polski muzykolog, krytyk muzyczny (ur. 1932)
- Alfredo Kraus, hiszpański śpiewak operowy (tenor) (ur. 1927)
- Zbigniew Szymonowicz, polski pianista, kompozytor (ur. 1922)
- 2001 – Aleksiej Suetin, rosyjski szachista, arcymistrz (ur. 1926)
- 2005 – Hermann Bondi, brytyjski matematyk, kosmolog pochodzenia austriackiego (ur. 1919)
- 2006 – Taufa'ahau Tupou IV, król Tonga (ur. 1918)
- 2007 – Jane Wyman, amerykańska aktorka (ur. 1917)
- 2008:
- Domagoj Kapec, chorwacki hokeista (ur. 1989)
- Frank Mundus, amerykański łowca rekinów (ur. 1925)
- 2011 – Cliff Robertson, amerykański aktor (ur. 1923)