Epimach chociesław gordiana antonina innocenty częstomir celzjusz feliks obchodzą święta imieniny beatrycze gordian cyryna chocsław filadelfia filadelf jan antonin cyryn blanda.
10 maja
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii10 maja jest 130. (w latach przestępnych 131.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 235 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Antonin, Antonina, Beatrycze, Blanda, Celzjusz, Chociesław, Chocsław, Cyryn, Cyryna, Częstomir, Epimach, Feliks, Filadelf, Filadelfia, Gordian, Gordiana, Innocenty, Jan, Łazarz, Nazariusz, Nazary, Samuel, Sofronia, Sylwester, Sylwestra, Symplicjusz, Symplicy i Wiktoryna.
- Gwatemala, Meksyk, Salwador – Dzień Matki
- Mikronezja – Święto Federacji Stanów Mikronezji
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
- bł. Beatrycze d'Este († 1226, księżniczka – córka Azzo VI z rodu D'Este, mniszka)
- św. o. Damian (prezbiter)
- bł. Henryk Rebuschini (kamilianin)
- św. Jan z Ávili (franciszkanin)
- św. Katald (biskup)
Wydarzenia w Polsce
- 1789 – Jean-Pierre Blanchard odbył pierwszy w Polsce lot balonem.
- 1794 – Insurekcja kościuszkowska: naczelnik Tadeusz Kościuszko powołał Radę Najwyższą Narodową, która miała pełnić funkcje cywilnej władzy powstania.
- 1831 – Powstanie listopadowe: nierozstrzygnięta bitwa pod Lubartowem, początek bitwy pod Połągą.
- 1893 – W Krakowie założono pierwszy w kraju klub szachowy.
- 1919 – Do Białegostoku przyłączono 13 okolicznych wsi.
- 1920 – Rozpoczął się strajk powszechny na Górnym Śląsku w proteście przeciwko niemieckiemu terrorowi.
- 1922 – Powstała Stocznia Marynarki Wojennej.
- 1923 – Założono klub sportowy Górnik Radlin.
- 1926 – Utworzono trzeci rząd Wincentego Witosa.
- 1933 – Utworzono rząd Janusza Jędrzejewicza.
- 1943 – Grupa Specjalna Armii Ludowej przeprowadziła zamach przy użyciu granatów na Bar Podlaski w Warszawie. Zginęło 6 Niemców, a kilkunastu zostało rannych.
- 1945 – Otwarto Teatr Mały w Warszawie.
- 1964 – Na terenie byłego obozu w Treblince odsłonięto pomnik ku czci ofiar.
- 1978 – Rzekome lądowanie UFO w Emilcinie.
- 1990 – W warszawskim klubie Hybrydy odbył się pierwszy koncert Elektrycznych Gitar.
- 1994 – Częściowe zaćmienie Słońca.
- 1996 – Premiera filmu Pułkownik Kwiatkowski.
- 2003 – Wystartował kanał TVN Meteo.
- 2006 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę Sea Towers w Gdyni.
Wydarzenia na świecie
- 70 – Rzymianie rozpoczęli oblężenie Jerozolimy.
- 946 – Agapit II został papieżem.
- 1503 – Krzysztof Kolumb odkrył Kajmany.
- 1508 – Michał Anioł rozpoczął malowanie fresków w Kaplicy Sykstyńskiej.
- 1534 – Jacques Cartier odkrył Nową Fundlandię.
- 1612 – Szahdżahan, późniejszy władca muzułmańskiego imperium w Indiach z dynastii Mogołów, poślubił swoją trzecią żonę Mumtaz Mahal, dla której po jej śmierci nakazał wybudować mauzoleum Tadź Mahal w Agrze.
- 1638 – Przyszły polski król Jan Kazimierz Waza został aresztowany we Francji pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Hiszpanii. Zwolniono go po interwencji poselstwa Rzeczypospolitej w lutym 1640 roku.
- 1650 – Kampania Cromwella w Irlandii: klęska Irlandczyków w bitwie pod Macroom.
- 1655 – Anglicy rozpoczęli inwazję na hiszpańską Jamajkę, zajmując ją następnego dnia.
- 1774 – Ludwik XVI został królem Francji.
- 1775:
- W Filadelfii zebrał się II Kongres Kontynentalny.
- Wojna o niepodległość USA: oddział amerykański pod dowództwem Benedicta Arnolda i Ethana Allena zajął Fort Ticonderoga.
- 1794 – Rewolucja francuska: księżniczka Elżbieta Burbon została ścięta na gilotynie.
- 1796 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich nad austriackimi w bitwie pod Lodi.
- 1801 – Berberyjscy piraci z Trypolisu wypowiedzieli wojnę USA.
- 1802 – Berard z Marsi został beatyfikowany przez papieża Piusa VII.
- 1824 – Otwarto National Gallery w Londynie.
- 1857 – W Indiach wybuchło powstanie sipajów.
- 1865 – Jedyny prezydent Skonfederowanych Stanów Ameryki Jefferson Davis został schwytany w Georgii przez żołnierzy Unii.
- 1869:
- Japońska flota cesarska odniosła zwycięstwo nad flotą Republiki Ezo podczas bitwy w zatoce Hakodate.
- Została otwarta Pierwsza Kolej Transkontynentalna łącząca sieć kolejową na wschodzie USA z Kalifornią i wybrzeżem Pacyfiku.
- 1871 – Zawarto traktat pokojowy kończący wojnę francusko-pruską.
- 1900 – Przyszły japoński cesarz Yoshihito poślubił Sadako Kujō.
- 1906:
- Muhammad Jamalul Alam II został sułtanem Brunei.
- Inauguracyjne posiedzenie rosyjskiej Dumy Państwowej.
- 1918 – I wojna światowa: Brytyjczycy przeprowadzili drugi rajd na okupowane przez Niemców belgijskie porty Ostenda i Zeebrugge.
- 1921 – W Niemczech został utworzony pierwszy rząd Josepha Wirtha.
- 1922 – USA zaanektowały rafę koralową Kingman.
- 1924 – John Edgar Hoover został na kolejne 48 lat dyrektorem Biura Śledczego (od lipca 1935 roku FBI).
- 1930 – Powstał Czukocki Okręg Autonomiczny.
- 1932 – Pieśń Het Wilhelmus została ustanowiona hymnem Holandii.
- 1933 – Przed gmachem opery w Berlinie naziści rozpoczęli palenie książek.
- 1940:
- II wojna światowa: Niemcy zaatakowali Francję, Belgię, Holandię i Luksemburg.
- Winston Churchill zastąpił Neville'a Chamberleina na stanowisku premiera Wielkiej Brytanii.
- Wojska brytyjskie wkroczyły na Islandię.
- 1941 – Zastępca Hitlera w NSDAP Rudolf Hess poleciał pilotowanym przez siebie myśliwcem do Szkocji, gdzie został aresztowany.
- 1944 – Na XXVI Międzynarodowej Konferencji Pracy przyjęto Deklarację Filadelfijską.
- 1948 – I wojna arabsko-izraelska: oddziały izraelskie zdobyły miasto Safed.
- 1949 – Bonn zostało stolicą RFN.
- 1950 – W wojskowym zamachu stanu na Haiti został obalony prezydent Dumarsais Estimé.
- 1953 – Ciudad Constitución na meksykańskim Półwyspie Kalifornijskim uzyskało prawa miejskie.
- 1955 – Na Morzu Północnym zatonął polski statek rybacki MT Czubatka; zginęło 12 członków załogi.
- 1960 – Atomowy okręt podwodny USS Triton po 83 dniach zakończył pierwszą w historii podwodną podróż dookoła świata, trasą pokonaną w latach 1519-1522 przez Ferdynanda Magellana.
- 1965 – Otwarto Muzeum Izraela w Jerozolimie.
- 1967 – Założono holenderski klub piłkarski AZ Alkmaar.
- 1970 – Wystartował program drugi Telewizji Czechosłowackiej.
- 1973 – W Saharze Zachodniej założono Front Polisario.
- 1979 – Utworzono Sfederowane Stany Mikronezji.
- 1981 – Socjalista François Mitterrand wygrał wybory prezydenckie we Francji, pokonując w II turze urzędującego prezydenta Valérego Giscarda d'Estainga.
- 1988 – Michel Rocard został premierem Francji.
- 1993 – W Kirgistanie weszła do obiegu nowa waluta narodowa som.
- 1994 – Nelson Mandela został pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA.
- 1995 – John Deutch został dyrektorem CIA.
- 1996:
- Na Mount Everest zginęło w wyniku gwałtownej burzy ośmiu himalaistów.
- Premiera filmu Twister.
- 1997:
- Papież Jan Paweł II rozpoczął podróż apostolską do Libanu.
- W trzęsieniu ziemi o sile 7,3 stopnia w skali Richtera w północno-wschodnim Iranie zginęło 1567 osób, a ponad 2300 zostało rannych.
- 2000 – Założono Uniwersytet Katolicki w Rużomberku na Słowacji.
- 2002 – Zakończyło się oblężenie Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem
- 2003 – Na Islandii odbyły się wybory parlamentarne.
- 2004:
- Gloria Macapagal-Arroyo wygrała ponownie wybory prezydenckie na Filipinach.
- W Hershey w Pensylwanii urodziły się sześcioraczki Gosselin.
- 2005:
- Doszło do nieudanego zamachu na prezydenta USA George'a W. Busha podczas jego przemówienia na Placu Wolności w Tbilisi. Granat rzucony z tłumu przez 27-letniego Vladimira Arutyuniana nie eksplodował.
- W Berlinie odsłonięto Pomnik Pomordowanych Żydów Europy.
- 2006 – Giorgio Napolitano został prezydentem Włoch.
- 2010:
- 114 osób zginęło, a około 400 zostało rannych w serii zamachów bombowych na terenie Iraku.
- Benigno Aquino III wygrał wybory prezydenckie na Filipinach.
Urodzili się
- 563 p.n.e. – Budda Siakjamuni, czyli Siddhartha Gautama (data przypuszczalna)
- 1272 – Bernard Tolomei, włoski zakonnik, założyciel oliwetanów, święty katolicki (zm. 1348)
- 1520 – Stanisław Karnkowski, polski duchowny katolicki, prymas Polski (zm. 1603)
- 1770 – Louis Nicolas Davout, marszałek Francji, dowódca wojen napoleońskich (zm. 1823)
- 1775 – Antoni Karol Ludwik de Lasalle, francuski generał, dowódca wojen napoleońskich (zm. 1809)
- 1786 – Esther Copley, angielska pisarka (zm. 1851)
- 1788 – Augustin-Jean Fresnel, francuski inżynier, fizyk (zm. 1827)
- 1799 – Franciszek Gagelin, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1833)
- 1838 – John Wilkes Booth, amerykański aktor, zabójca prezydenta USA Abrahama Lincolna (zm. 1865)
- 1841 – James Gordon Bennett Jr., amerykański dziennikarz i wydawca prasowy (zm. 1918)
- 1830 – François-Marie Raoult, francuski fizyk i chemik (zm. 1901)
- 1843 – Benito Pérez Galdós, hiszpański pisarz (zm. 1920)
- 1855 – Śri Jukteśwar Giri, indyjski guru, jogin (zm. 1936)
- 1870 – Julian Szymański, polski lekarz okulista, polityk, marszałek Senatu (zm. 1958)
- 1872 – Marcel Mauss, francuski socjolog i antropolog (zm. 1950)
- 1874 – Mojżesz Schorr, polski orientalista, znawca prawa babilońskiego, rabin, senator II RP (zm. 1941)
- 1878 – Gustav Stresemann, niemiecki polityk, kanclerz Republiki Weimarskiej, laureat Nagrody Nobla (zm. 1929)
- 1886 – Karl Barth, szwajcarski teolog ewangelicko-reformowany (zm. 1968)
- 1888 – Max Steiner, amerykański kompozytor pochodzenia austriackiego, twórca muzyki filmowej (zm. 1971)
- 1890:
- Alfred Jodl, niemiecki generał Wehrmachtu, szef OKW (zm. 1946)
- Barbara Siemiennikowa, rosyjska rekordzistka długowieczności (zm. 2008)
- 1899 – Fred Astaire, amerykański aktor, tancerz (zm. 1987)
- 1900 – Cecilia Payne-Gaposchkin, anglo-amerykańska astronom (zm. 1979)
- 1902 – Antoni Koncman, polski kolejarz, działacz Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) (zm. 1985)
- 1904 – Bogusław Bobrański, polski chemik i farmaceuta, rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu (zm. 1991)
- 1905 – Jan Bojarczak, polski duchowny katolicki (zg. 1941)
- 1910:
- (lub 17 sierpnia 1908) Papusza, polska poetka pochodzenia cygańskiego (zm. 1987)
- Elżbieta Kawenoki-Minc, polski lekarz, prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego (zm. 2008)
- 1915 – Zofia Korbońska, polska działaczka niepodległościowa (zm. 2010)
- 1917 – Jan Lelej, polski wojskowy, oficer Wojska Polskiego, obrońca Westerplatte (zm. 2011)
- 1918 – Peter Poreku Dery, ghański duchowny katolicki, arcybiskup Tamale, kardynał (zm. 2008)
- 1919 – Daniel Bell, amerykański socjolog (zm. 2011)
- 1921 – Wieńczysław Gliński, polski aktor (zm. 2008)
- 1923 – Hajdar Alijew, azerski polityk, prezydent Azerbejdżanu (zm. 2003)
- 1924 – Paweł Baldy, polski aktor, reżyser (zm. 1979)
- 1925:
- Jadwiga Dzikówna, polska śpiewaczka operowa (sopran)
- Witold Gliński, polski kontradmirał (zm. 1983)
- Hasse Jeppson, szwedzki piłkarz
- 1928 – Arnold Rüütel, estoński polityk, prezydent Estonii
- 1936 – Jacek Fisiak, polski filolog, pracownik naukowy, polityk, minister
- 1938:
- Borys Polakow, radziecki kosmonauta
- Marina Vlady, francuska aktorka pochodzenia rosyjskiego
- Juha Vainio, fiński poeta i tłumacz.
- 1939:
- Franco Pacini, włoski astronom (zm. 2012)
- Janusz Różycki, polski malarz, szermierz
- Witold Woyda, polski szermierz (zm. 2008)
- 1940:
- Arthur Alexander, amerykański piosenkarz (zm. 1993)
- Sven-Gunnar Larsson, szwedzki piłkarz, bramkarz
- 1941 – P. M. Sayeed, indyjski polityk (zm. 2005)
- 1942 – Pascal Lainé, francuski pisarz
- 1943 – Andrzej Badeński, polski sprinter (zm. 2008)
- 1944:
- Jim Abrahams, amerykański reżyser filmowy
- Jacek Bednarek, polski kompozytor, kontrabasista jazzowy (zm. 1990)
- 1946:
- Donovan, szkocki wokalista, gitarzysta
- Piotr Paleczny, polski pianista
- 1948:
- Meg Foster, amerykańska aktorka
- Soe Win, birmański wojskowy, polityk, premier
- 1949 – Tapio Räisänen, fiński skoczek narciarski
- 1950:
- Sabri Hamiti, albański poeta, pisarz, dramaturg
- Wojciech Jarociński, polski gitarzysta, wokalista
- 1951 – Christine Muzio, francuska florecistka
- 1952:
- Kikki Danielsson, szwedzka piosenkarka
- Vanderlei Luxemburgo, brazylijski trener piłkarski
- 1953 – Andrzej Nowicki, polski gitarzysta basowy zespołu Perfect (zm. 2000)
- 1954 – Björn Rudström, szwedzki curler
- 1955 – Mark David Chapman, amerykański zabójca
- 1957 – Sid Vicious, brytyjski basista zespołu Sex Pistols (zm. 1979)
- 1960:
- Bono, irlandzki wokalista zespołu U2
- Bruno Madinier, francuski aktor
- Merlene Ottey, jamajska sprinterka
- 1962:
- Zenon Kasprzak, polski żużlowiec
- John Ngugi, kenijski biegacz długodystansowy
- Hugo Pineda, meksykański piłkarz, bramkarz
- 1963:
- Lisa Nowak, amerykańska astronautka
- Sławomir Skrzypek, polski inżynier, prezes NBP (zm. 2010)
- 1964 – Anna Kalata, polska polityk, minister
- 1965:
- Linda Evangelista, kanadyjska modelka
- Roswitha Meyer, austriacka aktorka
- 1966:
- Jason Brooks, amerykański aktor
- Jonathan Edwards, brytyjski lekkoatleta, trójskoczek
- 1967:
- Antje Harvey, niemiecka biathlonistka, biegaczka narciarska
- Przemysław Nikiel, polski aktor
- Bob Sinclar, francuski DJ, producent muzyczny
- Artur Więcek, polski reżyser filmowy
- 1968:
- Krzysztof Kowalczyk, polski trener siatkówki (zm. 2010)
- Erik Palladino, amerykański aktor
- Richard Patrick, amerykański muzyk, wokalista grupy Filter
- Tatiana Szykolenko, rosyjska oszczepniczka
- 1969:
- Dennis Bergkamp, holenderski piłkarz
- Hilary Lindh, amerykańska narciarka alpejska
- Zoran Primorac, chorwacki tenisista stołowy
- 1970:
- Gina Philips, amerykańska aktorka
- David Weir, szkocki piłkarz
- 1971:
- Kim Jong-nam, północnokoreański polityk, najstarszy syn przywódcy kraju Kim Dzong Ila
- Luan Krasniqi, niemiecki bokser pochodzenia albańskiego
- Tomasz Lipiec, polski chodziarz, polityk, minister sportu
- Doris Neuner, austriacka saneczkarka
- Tomasz Wałdoch, polski piłkarz
- 1972:
- Radosław Majdan, polski piłkarz, bramkarz
- Katja Seizinger, niemiecka narciarka alpejska
- Christian Wörns, niemiecki pilkarz
- 1973:
- Paweł Pawłowski, polski gitarzysta grupy Feel
- Rüştü Reçber, turecki piłkarz, bramkarz
- 1974:
- Séverine Caneele, belgijska aktorka
- Liu Fang, chińska artystka
- Sylvain Wiltord, francuski piłkarz, napastnik
- 1975:
- Hélio Castroneves, brazylijski kierowca wyścigowy
- Artur Pontek, polski aktor
- Sławomir Toczek, polski strongman
- 1976 – Nykesha Sales, amerykańska koszykarka
- 1977:
- Henri Camara, senegalski piłkarz
- Nick Heidfeld, niemiecki kierowca wyścigowy Formuły 1
- 1978:
- Zoltán Kammerer, węgierski kajakarz
- Reinaldo Navia, chilijski piłkarz
- Lalla Salma, księżna Maroka
- 1979 – Lee Hyori, południowokoreańska aktorka, piosenkarka
- 1980:
- Ralph Näf, szwajcarski kolarz górski
- Espen Bugge Pettersen, norweski piłkarz, bramkarz
- Zaho, francuska piosenkarka
- 1981:
- Aniekan Archibong, amerykański koszykarz pochodzenia nigeryjskiego
- Arkadiusz Gołaś, polski siatkarz (zm. 2005)
- Humberto Suazo, chilijski piłkarz
- 1982:
- Łukasz Bodnar, polski kolarz szosowy
- Fərid Mansurov, azerski zapaśnik
- 1985 – Jeffrey Ntuka, południowoafrykański piłkarz (zm. 2012)
- 1988 – Vojo Ubiparip, serbski piłkarz
- 1993 – Tímea Babos, węgierska tenisistka
- 1994 – Yūki Itō, japońska skoczkini narciarska
Zmarli
- 1034 – (lub 11 maja) Mieszko II Lambert, król Polski (ur. 990)
- 1537 – Andrzej Krzycki, polski duchowny katolicki, prymas Polski (ur. 1482)
- 1667 – Ludwika Maria Gonzaga, królowa Polski, żona Władysława IV Wazy i Jana II Kazimierza (ur. 1611)
- 1774 – Ludwik XV, król Francji (ur. 1710)
- 1822 – Paolo Ruffini, włoski lekarz i matematyk (ur. 1765)
- 1829 – Thomas Young, angielski fizyk, fizjolog i lekarz (ur. 1773)
- 1846 – Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, polski polityk (ur. 1778)
- 1887 – Marian Langiewicz, polski generał, dyktator powstania styczniowego (ur. 1827)
- 1904 – Henry Morton Stanley, brytyjsko-amerykański dziennikarz, pisarz, badacz Afryki (ur. 1841)
- 1910 – Stanislao Cannizzaro, włoski chemik (ur. 1826)
- 1934 – Wiaczesław Mienżyński, polski funkcjonariusz policji politycznej i bezpieczeństwa (ur. 1874)
- 1940 – Xawery Czernicki, polski kontradmirał (ur. 1882)
- 1945 – Konrad Henlein, niemiecki działacz nazistowski, przywódca Niemców sudeckich (ur. 1898)
- 1947 – Juliusz Osterwa, polski aktor (ur. 1885)
- 1951 – Józef Padewski, polski duchowny, biskup polskokatolicki (ur. 1894)
- 1967 – Lorenzo Bandini, włoski kierowca wyścigowy (ur. 1935)
- 1974 – Józef Putek, polski prawnik, pisarz, działacz ruchu ludowego, minister (ur. 1892)
- 1975 – Zygmunt Haupt, polski pisarz, malarz, architekt (ur. 1907)
- 1976 – Tadeusz Schmidt, polski aktor (ur. 1920)
- 1977 – Joan Crawford, amerykańska aktorka (ur. 1904)
- 1986 – Anna Kamieńska, polska poetka, tłumaczka (ur. 1920)
- 1992 – Andrzej Waligórski, polski poeta, satyryk, autor tekstów piosenek (ur. 1926)
- 1995 – Jimmy Raney, amerykański gitarzysta jazzowy (ur. 1927)
- 2002:
- David Riesman, amerykański socjolog (ur. 1909)
- Bogna Sokorska, polska śpiewaczka operowa (sopran koloraturowy) (ur. 1927)
- 2004:
- Orvar Bergmark, szwedzki piłkarz (ur. 1930)
- Rajmund Jakubowicz, polski aktor (ur. 1931)
- 2006 – Aleksandr Zinowiew, rosyjski socjolog, filozof (ur. 1920)
- 2008 – Leyla Gencer, turecka śpiewaczka operowa (sopran) (ur. 1928)
- 2009:
- Andrzej Flis, polski antropolog, socjolog (ur. 1953)
- Zbigniew Łagocki, polski fotograf, artysta, pedagog (ur. 1927)
- 2010:
- Frank Frazetta, amerykański artysta-plastyk, pochodzenia włoskiego (ur. 1928)
- Wołodymyr Płoskyna, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (ur. 1954)
- Zygmunt Syrokomski, polski pedagog, instruktor harcerski, harcmistrz, wychowawca młodzieży (ur. 1908)
- 2011 – Edmund Kaczmarek, polski dyplomata, Konsul RP w Bombaju (ur. 1935)